Kuş gribi tehdidi büyüyor, Veteriner Hekimler Derneği Genel Başkanı uyardı: Önlem alınmazsa salgına sebep olabilir

Türkiye’nin iki kentinden gelen kuş gribi (Avian Influenza H5N1) olayı haberleri gündemden düşmüyor. Kuş gribi 2024 olayları, Konya‘nın Meram ilçesinde yumurta üretimi yapan bir işletmede 2 Kasım’da virüsün rastlanmasıyla ortaya çıkmıştı. Çiftlikte Avian Influenza H5N1 tespit edilmesi üzerine Tarım ve Orman Bakanlığı’ndan ‘münferit’ açıklaması gelmiş, bulaşma riski olan hayvan, yumurta ve yemler imha edilmişti. Çok geçmeden Eskişehir’deki bir tavuk çiftliğinde kuş gribi görülmesi üzerine 5 mahalle karantinaya alındı.

Söz konusu çiftliğe kuş gribi olayı görülen Konya’dan tavuk getirildiği belli oldu. Kuş gribi olayları arka arda gelirken Rusya, Konya’dan kümes hayvanı eti ve yumurta ithalatıyla ilgili dikkat çeken bir karar aldı. Konya vilayetinden Rusya’ya canlı kümes hayvanları, kuluçkalık ve yenilebilir yumurtalar, kümes hayvanları eti, kümes hayvanlarından elde edilen hazır et ürünleri ve her türlü kümes hayvanı ürünlerinin ithalatı kısıtlandı. Süreksiz kısıtlamanın sebebi ise kuş gribi olaylarındaki artışın berbatlaşması. Son vakitlerde farklı bölgelerde kuş gribi vakalarının ortaya çıkmasıyla beraber “Kuş gribi nasıl bulaşır, bir salgına neden olur mu, besin güvenliği konusunda dikkat edilmesi gerekenler nelerdir” sorularının cevapları ehemmiyet taşıyor. Veteriner Doktorlar Derneği Genel Başkanı Dr. Gülay Ertürk, kuş gribiyle ilgili tüm merak edilenleri Sputnik’e anlattı.

Kuş gribi nedir ve nasıl bulaşır?

Kuş gribi influenza ailesinden gelen H5N1 virüsü nedeniyle ortaya çıkan ve kanatlı hayvanlarda ve kuşlarda seyreden bir hastalıktır. Hasta kuşlarla temas eden insanlara da geçebilen bir hastalık olarak tanımlanır lakin bunun için hasta kuşlarla ağır temas gerekir. Ayrıyeten iyi pişirilmemiş et ve tavuk ürünlerinin besin olarak tüketilmesi ile beşere geçen bir hastalıktır diye bilinse de şimdiye kadar dünya literatüründe besin yoluyla beşere geçmiş bir vaka yok.

Kuş gribi bir salgına neden olur mu?

Gerekli önlemler ve biyogüvenlik tedbirleri alınmadığı takdirde, elbette büyük bir salgına sebep olabilir. Bu kanatlı bölümünü ve ekonomiyi etkilediği gibi, kâfi sağlıklı ve inançlı besine erişimi yakından tesirler.

Kuş gribinin Türkiye’deki hayvancılık sektörü üzerindeki tesirleri nelerdir?

Türkiye’de hayvansal üretimin yüzde 60’ından fazlası beyaz et ve yumurtadan ibarettir. 2006 yılında tavukçuluk sektörü kuş gribi hadiselerinin görülmesinin akabinde çok büyük maddi zarara uğramıştır. Ekonomik manada zarar dışında bu durum ülkemize gelen turist sayısını bile azaltmıştır. Kuş gribi çıktığında doğal olarak tüketici üzerindeki ruhsal tesir nedeniyle başlangıçta piyasadaki fiyatlar düşer. Zira arz olduğu halde talep azalmıştır. Lakin süreç içerisinde buna bağlı olarak üretim de azalınca bu kere fiyatlar yükselir. Türkiye beyaz et ve yumurta açısından ihracatçı bir ülke. Bu türlü bir hastalıkta ihracatın azalması ekonomimiz açısından da tehlike yaratır.

Kuş gribi hayvanlardan insanlara geçer mi ve bulaşma riski yüksek midir?

Kuş gribinin geçmesi için hasta kuş direkt temas gereklidir. Hasta hayvanın etinin iyi (en az 70°’de ) pişirilmeden tüketilmesi ve hastalık etkenlerinin düzgünce pişirilerek yok edilmediği et ve ürünlerinin besin olarak tüketilmesi ile beşere bulaştığına ilişkin bilgiler yazılıp çizilmesine karşın dediğim benzeri şimdiye kadar besinden beşere geçmiş bir vaka yok. Lakin yeniden de bu manada inançlı besine erişim önemli.

Kuş gribine karşı alınması gereken tedbirler nelerdir?

Hastalık denetim merkezleri ile, hastalığın görüldüğü bölgelerin karantinaya alınması ile hastalık denetim altına alınmalıdır. Şu anda karantinaya alınmış bölge var. Karantina önlemleri sonrasında en az 21 gün yeni bir vaka görülmediği taktirde karantina kaldırılır.

Kuş gribi hadiselerinin arttığı devirlerde enfekte kuşlar nasıl denetim altına alınır?

Kuş gribinin çıktığı işletme karantinaya alınır. Hayvansal ürün çıkışları engellenir. Kuş gribi olan hasta hayvanlar itlaf edilir. Can Kaybı hayvanlar imha edilir. Bölge en az üç hafta müddetle karantinaya alınır. Tarım ve Orman Bakanlığı’nın karantina prosedürü uygulanır. Karantina kaldırıldıktan sonra da tekrar en az üç ay mühletle hastalıkla ilgili önlemler sürdürülür.

Kuş gribinin arttığı devirlerde besin güvenliği konusunda dikkat edilmesi gerekenler nelerdir?

Gıda güvenliği açısından laboratuvar tahlilleri besin güvenliği ile ilgili mevzuata uygun şekilde yapılarak tüketime sunulmalıdır. Alınan numuneler besin denetim laboratuvarlarında muayeneleri tahlil edilir. Ambalajlı olmayan eserler merdiven altı eserlerden uzak durmak gerekir. İşletme yeri, markası belli, doğru şartlarda üretilmiş, üretim tarihi belli ürünleri tüketmek gerekir.