TCMB’den hükümete açık mektup

Diğer taraftan, bilhassa yılın ikinci yarısında lokanta-otel, eğlence-kültür, paket tur benzeri talep şartlarına hassas birtakım hizmet kalemlerinde enflasyon daha ölçülü seyretmiştir. Geçmişe endeksleme davranışı görece az olan mal grubu enflasyonu ise hizmet enflasyonuna kıyasla daha düşük olmuştur. Gerçekten, döviz kuru ve talep şartlarına hassaslığı görece yüksek olan temel mal enflasyonu, başta sağlam tüketim malları olmak üzere daha ölçülü seyretmiştir. Fakat mal kümesinde, enerji ve işlenmemiş besin kalemlerindeki enflasyon yüksek seyri ile ayrışmıştır.”

Mektupta, enerji kümesinde, meskenlere yönelik 25 metreküp ücretsiz doğal gaz kullanımı uygulamasının 2023’te enflasyonu aşağı yönde etkilerken, uygulamanın sona ermesiyle 2024’te enflasyonu yükseltici yönde etkilediği vurgulandı.

Söz konusu baz tesirinin yansımasıyla 2024’te enflasyonu bir evvelki yıla kıyasla artış gösteren tek ana harcama grubunun enerji olduğu aktarılan mektupta, “Gıda kümesinde ise arz şartlarına hassaslığı yüksek ve para siyasetinin görece tesir alanı dışında kalan taze meyve ve zerzevat fiyatları, makul aylarda mevsim normallerinin besbelli şekilde üzerinde artarak enflasyon gerçekleşmeleri ile beklentilerini olumsuz yönde etkilemiştir.” değerlendirmesi yapıldı.

“TCMB’nin temel amaçladığı ve önceliği fiyat istikrarını sağlamak”

Mektupta, TCMB’nin 2024 yılı boyunca para siyaseti duruşunu aylık enflasyonun ana eğilimini ve enflasyon beklentilerini göz önünde bulundurarak, öngörülen dezenflasyon sürecinin gerektirdiği sıkılığı sağlayacak şekilde belirlediği vurgulandı.

Bu çerçevede, TCMB’nin 2023 yılı sonunda yüzde 45 olan siyaset faizini, enflasyon görünümündeki bozulmayı dikkate alarak 2024 yılı mart ayında yüzde 50’ye çıkardığı anımsatılan mektupta, şu bilgilere yer verildi:

“TCMB, nisan-kasım döneminde ihtiyatlı ve sıkı para siyaseti duruşunu korumuş ve siyaset faizini yüzde 50 seviyesinde sabit tutmuştur. TCMB, 2024 yılı aralık ve 2025 yılı ocak aylarında siyaset faizini 250’şer baz puan indirerek yüzde 45’e getirmiştir. Bu kararda, enflasyonun ana eğiliminde, fiyatlama davranışlarında ve beklentilerdeki düzgünleşme ile enflasyondaki düşüşü destek veren düzeylerde olan talep şartlarının tesiri öne çıkmıştır. TCMB, sıkı mali duruşunu desteklemek ve nakdî transferin aktifliğini artırmak amacıyla 2024 yılında çeşitli makroihtiyati siyasetler uygulamıştır.

Toplam mevduat içerisinde Türk lirası mevduatın hissesinde artış ve KKM hesaplarından Türk lirası hesaplara geçiş amaçları benzeri mevduata yönelik düzenlemeler, bu periyotta para siyaseti transferini güçlendirmiştir. Kredi büyümesine yönelik düzenlemelerle transfer düzeneği desteklenmiş ve kredi talebindeki dalgalanmaların önüne geçilmiştir. Ayrıyeten sadeleşme adımı olarak menkul değer tesis düzenlemesi yürürlükten kaldırılmıştır. Likidite siyasetine ilişkin adımlarla da sistemdeki fazla Türk lirası likiditesinin yönetimi sağlanmaktadır.”

Mektupta, para siyasetindeki kararlı duruşun, yurt içi talepte dengelenme, Türk lirasında gerçek pahalanma ve enflasyon beklentilerinde düzelme vasıtasıyla aylık enflasyonun ana eğilimini düşürdüğü ve dezenflasyon sürecini belirginleştirdiği aktarıldı.

TCMB’nin temel amaçladığı ve önceliğinin fiyat istikrarını sağlamak olduğu belirtilen mektupta, şunlar kaydedildi:

“Para siyaseti bu hedef doğrultusunda oluşturulacaktır. Bir hafta vadeli repo ihale faiz oranı siyaset faiz oranı olmaya devam edecektir. Enflasyonda kalıcı düşüş ve fiyat istikrarı sağlanana kadar sıkı para siyaseti duruşu sürdürülecektir. Önümüzdeki devirde siyaset faizi, enflasyon gerçekleşmeleri, ana eğilimi ve beklentileri göz önünde bulundurularak öngörülen dezenflasyon sürecinin gerektirdiği sıkılığı sağlayacak şekilde belirlenecektir. Enflasyonda besbelli ve kalıcı bir bozulma öngörülmesi durumunda para siyaseti araçları tesirli şekilde kullanılacaktır. Kredi ve mevduat piyasalarında öngörülenin dışında gelişmeler olması durumunda nakdî transfer sistemi ek makroihtiyati adımlarla desteklenecektir”

“Likidite şartları yakından izlenerek sterilizasyon araçları tesirli bir şekilde kullanılmaya devam edilecektir”

Mektupta, “Likidite şartları yakından izlenerek sterilizasyon araçları tesirli bir şekilde kullanılmaya devam edilecektir.” denildi.

Bahsi geçen sıkı para siyaseti duruşu ve güçlü siyaset eş güdümü altında, enflasyonun yüzde 5 olan orta vadeli hedefe kademeli olarak yakınsayacağının öngörüldüğü vurgulanan mektupta, şu bilgilere yer verildi:

“Enflasyonun yüzde 70 olasılıkla, 2025 yılı sonunda orta noktası yüzde 24 (yüzde 19 ile 29 aralığında), 2026 yılı sonunda orta noktası yüzde 12 (yüzde 6 ile 18 aralığında), 2027 yılı sonunda orta noktası yüzde 8 (yüzde 2 ile 14 aralığında) gerçekleşeceği öngörülmektedir. Enflasyon beklentileri ve fiyatlama davranışları güzelleşme eğilimi sergilemekle birlikte, dezenflasyon süreci açısından risk ögesi olmaya devam etmektedir. Hizmet enflasyonundaki katılığın öngörülenden yüksek olması da bir risk ögesi olarak bedellendirilmektedir. Besin ve emtia fiyatları, jeopolitik gelişmeler, global ekonomi ve ticaret siyasetlerine ilişkin belirsizlikler ise enflasyon üzerindeki riskleri canlı tutmaktadır.”

Dezenflasyon sürecinde para ve maliye siyasetlerinin eş güdümünün büyük kıymet arz ettiği belirtilen mektupta, öngörülebilirliğin artmasını sağlayan Orta Vadeli Program (OVP, 2025-2027) ile somutlaşmış olan kamu siyasetlerine dair varsayımların TCMB’nin enflasyon iddialarına yansıtıldığı aktarıldı.

Mektupta, “2025 yılında, yönetilen/yönlendirilen fiyatlar ile ücret ve vergi ayarlamalarının OVP gayeleri çerçevesinde belirlenerek, maliye siyasetinin enflasyonla mücadelede destek veren olacağı öngörülmektedir.” denilerek, şu tabirler kullanıldı:

“Diğer taraftan, orta ve uzun vadede, enflasyondaki katılık ve oynaklıkları azaltacak yapısal ıslahatlara devam edilmesi ve arz kapasitesini artıracak önlemlerin güçlendirilmesi, fiyat istikrarına ve bundan ötürü toplumsal refaha olumlu katkıda bulunacaktır. Bu kapsamda TCMB, yapısal ögeleri tahlil etmeye, ilgili siyaset teklifleri geliştirmeye ve enflasyonla mücadelenin kıymeti konusunda ilgili paydaşlar ve kamuoyu nezdinde farkındalık oluşturmaya yönelik çalışmalarına devam edecektir. Enflasyon ve para siyasetine dair gelişmeler ile orta vadeli varsayımlarımızı kapsamlı bir şekilde ele alan ve 7 Şubat tarihinde internet sitemizde yayımlanan ‘2025 Enflasyon Raporu-I’ ile kısa ve orta vadede enflasyon amacına ulaşmak için uygulanacak para siyasetini daha ayrıntılı olarak açıklayan ‘2025 Para Politikası’ metni ilişikte bilginize sunulmaktadır.”