Sektör temsilcileri anlattı: İşte kira krizinden çıkış yolları

Hayat pahalılığı günden güne artarken barınma da bir krize dönüştü. Kiralar taban fiyatı birkaç defa katlarken, getirilen yüzde 25 fiyat artışı sonu da kiracı-ev sahibi davalarını doruk noktaya ulaştırdı. İnşaat sektörü temsilcileri kira krizinden çıkış için kimi tekliflerde bulundu. Bu tekliflerden kimileri; kiralık sosyal konut modeli, ev sahipliğinin artması için kamu-özel bölüm işbirliği ile ucuz konut üretimi ve faiz indirimi, boş konut vergisi getirilmesi, çalışanlar için yurt benzeri paylaşımlı ev projeleri geliştirilmesi oldu.

Kiralık sosyal konut

Hürriyet’ten Gülistan Alagöz imzalı habere göre, Gayrimenkul Yatırımcıları Derneği (GYODER) Başkanı Mehmet Kalyoncu, “kiralık sosyal konut” formülü önerdi. Kalyoncu, önerdiği modeli şöyle açıkladı:

“- Arsa maliyeti sıfıra indirildiğinde kiralar yarı yarıya düşer. Kamunun kiralık konut üretimi için tahsis ettiği yerde özel bölüm proje geliştirir. Yerin mülkiyeti devlette kalır, üst kullanım hakkı verilir.

– Projelerde azamî ev kirası evvelden belirlenir, ticari üniteler için sınırlama getirilmez. Özel bölüm projeyi geliştirir, finanse eder, inşaatını tamamlar, mukavele müddetince bakım ve tamirleri yapar. Yatay mimaride, yerli gereç ile enerji tasarruflu binalar süratle hayata geçer.

– Kamunun sorumlulukları ise proje alanının ilgili tüm izin ve imar süreçlerini hazırlamak, proje finans kurgusu içerisinde makul garantileri sunmak, proje mühletince gerekli durumlar için kamu kontrollerini yürütmek ve mukavele sonunda konutların kamuya bölüm süreçlerini yapmak olur.

– Tüm bunların sonunda kent hayatında sosyal istikrarlar sağlanırken, ihtiyaç sahibi kesim piyasa dalgalanmasından etkilenmeden uzun dönem aynı yerde kiracı kalabilir. Kirası hane gelirinin yüzde 30’u kadar olacağı için hayat standartları yükselir. Ayrıyetenbu projeler çevre bölgelerde de kira fiyatlarının düşmesini sağlar. Uzun müddettir üzerinde çalıştığımız modelin tüm ayrıntılarını önümüzdeki hafta kamuoyu ile paylaşacağız.”

Boş konuta vergi, çalışan ve gençlere başka konut projesi…

İstanbul İnşaatçılar Derneği (İNDER) Başkanı Nazmi Durbakayım da tekliflerini şöyle sıraladı:

“- Kamunun arsa tahsisi ile kiralık sosyal konutlar üretilebilir. Yerli yahut yabancı fonlara üst kullanım hakkı verilerek bu yapılabilir. Kira sayıları dar gelirliye göre belirlenir ve kontrole tabi tutulur. Devletin tespit ettiği gerçek ihtiyaç sahibi vatandaşlar da bu yolla uygun fiyatlı kiralık eve kavuşur.

– Bugün birçok yatırımcı aldığı evi boş tutuyor. Bu türlü bir ortamda bu tip stokçuluğa izin verilmemeli. Boş bırakılan meskenlere ek vergi getirilirse sisteme yeni arz eklenebilir.

– Türkiye’de hane halkı sayısı giderek düşüyor. Gençler ailelerinden farklı yaşamak istiyor. Çalışan, tek yaşayan bu gençler için yeni konut projeleri üretilebilir. ‘Çalışan yurdu’ gibi, salonu mutfağı ortak olan daha küçük metrekareli üniteler bugün tek yaşayan birçok genç için iyi bir tahlil yolu olur.”

Ev sahipliği oranı

Konut Geliştiricileri ve Yatırımcıları Derneği (KONUTDER) Başkanı Ramadan Kumova da ev sahipliği oranının artırılması gerektiğini söyledi; tekliflerini şöyle sıraladı:

“- İlk adım konuta erişimi kolaylaştırmak. Özel dal ve kamu işbirliği ile kredi faizleri yüzde 1’in altına düşürülebilir.

– Kredinin yanında konut fiyatının da ulaşılabilir olması gerekli. Üretim için de temel ihtiyaç arsa. Bugün arsa sahiplerinin beklentisi ile sosyal konut üretilemiyor. Kamu; arsa ofisini tekrar hayata geçirip ucuz arsa üreterek özel bölümle işbirliği yapabilir. Yapılacak konutların fiyatı ve kalitesi de TOKİ tarafından denetlenir.

– Daha uzun vadede ise finansal çeşitliliğin artırılması gerekli. Yapı tasarruf sandıkları devreye alınabilir, Ferdi Emeklilik Sistemi’ndeki (BES) benzeri devlet dayanaklı konut edindirme sistemleri uygulanabilir.”