Kırmızı No. 3 gıda boyası neden yasaklanıyor, hangi ürünlerde yer alıyor?

Kırmızı No. 3 besin boyası neden yasaklanıyor, hangi eserlerde yer alıyor?

Kırmızı No. 3 gıda boyası neden yasaklanıyor, hangi ürünlerde yer alıyor?
Teknoloji
Yayınlama: 07.02.2025
23
A+
A-

ABD, keklerden, çilekli buzlu içeceklere kadar geniş bir yelpazedeki besini, daha canlı bir kırmızı tona kavuşturan besin boyasını neden yasakladı?

Kırmızı No. 3 isimli besin boyası, diğer tüm sentetik boyalar benzeri petrol kaynaklı bir kimyasal grubundan elde ediliyor ve binlerce besin eserinde kullanılıyor.

Yalnızca ABD’de 3 binden fazla eserde bulunduğu biliniyor.

Şirketler, bilhassa çocuklar için cazibeli hale getirmek amacıyla tatlılara, şekerlemelere ve hatta öksürük şurubu benzeri ilaçlara boya ekliyor.

Bu boyalar, ısı benzeri çevresel şartlar nedeniyle besinlerde yaşanabilecek renk kaybını da önleyebiliyor.

Hem sentetik hem de doğal hususlardan elde edilebilen bu boyaların kimileri 100 yıldan uzun müddettir ticari maksatlı olarak kullanılıyor.

Eritrosin, FD&C Kırmızı No. 3 ya da Kırmızı 3 boyası, ilk olarak 1969’da ABD’de onay aldı.

Ocak ayındaki kararla, besinin yanı sıra, vitaminler ve öksürük şurubu benzeri ağızdan alınan takviyelerdeki onaylı katkı hususları listesinden çıkarıldı.

No. 3’ün ruj ve cilde sürülen losyonlar benzeri kozmetik eserlerde kullanılması 30 yıl önce yasaklanmıştı. Bu yasak kararının gerisinde, laboratuvar farelerinin yüksek seviyede bu hususa maruz bırakıldıktan sonra tiroid tümörü geliştirmesi vardı.

Ancak ABD Besin ve İlaç Dairesi’ne (FDA) göre bu araştırmada kullanılan farelerdeki kanser hadiseleri, bu hayvanlarda bulunan bir hormonal düzenek ile alakalıydı. Aynı sistemin insanlarda yer almamasına rağmen boyanın kullanımı yasaklandı.

Kırmızı No. 3 nerelerde yasak?

Yeni Zelanda, Avustralya, Japonya, İngiltere’nin yanı sıra birçok Avrupa Birliği ülkesinde bu hususun kullanımı ya yasaklandı ya da önemli şekilde kısıtlandı.

ABD’de California, 2023’te yasak kararı alan ilk eyalet oldu. Lakin bu yasak 2027’ye kadar yürürlüğe girmeyecek.

Her ülkede besin ve ilaç konusunda onay ya da yasak kararları üzerine çalışan kurumlar ya da bakanlıklar var.

Bir ülkede yasaklanan boya, öbür bir ülkede inançlı kabul edilebilir.

Gıda boyası çalışmaları üzerine getirilen tenkitlerden biri, örnek ölçüsünün az olmasından ileri geliyor.

Türkiye’de Eritrosin unsuru besin renklendiricisi olarak satılıyor.

Kırmızı No. 3 ziyanlı mı?

Uzmanlar, besinlere eklenen boyaların alerjik tepkilere, hiperaktivite benzeri çocuklarda görülen sağlık problemlerine neden olabildiğine işaret ediyor.

Bu çeşit boyalar kanserojen de olabilir.

Ancak tekrar kimi çalışmalar buna benzer boyaların kansere neden olabilecek ölçekte tüketilemeyeceğini iddia ediyor.

Gıda boyalarının çocuklarda davranışsal problemlere yol açtığı yönünde giderek artan sayıda delil öne sürülüyor.

Çalışmalar, Kırmızı No. 3 dahil olmak üzere kimi boyaların küçük çocuklarda ve gençlerde; hiperaktivite, hudut, dikkatsizlik ya da değişken ruh hali benzeri sonuçlar doğurabileceğini savunuyor.

İngiltere’deki Southampton Üniversitesi’nden araştırmacılar, 2007 yılında, kimi yapay besin renklendiricileri ile ve esirgeyici sodyum benzoat karışımlarını tüketen küçük çocuklarda hiperaktivite düzeylerinin arttığını ortaya koyan bir çalışma yayımladı.

Benzer kaygılar, Sarı No. 5 de dahil olmak üzere altı sentetik besin boyası için de dile getiriliyor.

Hayvanlar üzerindeki deneylerden elde edilen ispatlar, birkaç sentetik besin boyasının hafıza ve öğrenme üzerinde de tesirli olabileceğini gösterdi.

Sadece renk veren maddeler değil.

Gıda boyalarıyla birlikte sıklıkla kullanılan hami maddeler ve tat arttırıcılar da, büyük ölçülerde ya da hassasiyeti olan şahıslar tarafından tüketildiklerinde sağlık problemlerine yol açabiliyor.

Yapay besin boyaları, gözetici maddeler ve tatlandırıcılar daha çok ucuza satılan ultra işlenmiş besinlerde bulunabiliyor.

Araştırmalar dar gelirli ailelerin bu besinleri çok daha fazla tükettiğine işaret ediyor.

Ülkenizde Kırmızı No. 3 yasaklanmamışsa ne yapabilirsiniz?

Peki, tükettiğiniz besinde Kırmızı No. 3 olup olmadığını nasıl anlarsınız? Parlak kiraz kırmızısı rengi ilk ipucunuzdur ki renk dişlerinizde iz bırakabilir.

İkinci olarak besin ambalajlarının ardındaki içerik etiketlerini titizce okuyarak riski en aza indirebilirsiniz.

Sağlık alanında çalışan uzmanlar mümkün olduğunca bitki bazlı besinler yenmesi tavsiyesi veriyor.

Evde yemek pişirmek de buna benzer yapay eserlerden kaçınmayı kolaylaştıran bir diğer faktör.

Uzmanlar, çocukların tükettiği aşırı işlenmiş besinlerin sınırlanmasını, bunların yalnızca doğum günü partileri benzeri özel günlerde verilmesini tavsiye ediyor.

İyi haber şu ki bunların doğal alternatifleri de mevcut.

Gıda boyaları meyve ve zerzevat benzeri doğal eserlerden de elde edilebiliyor.

Yeşil renk, bitki saplarında ve yapraklarından elde edilebilir.

Kırmızı biber ve zerdeçal benzeri baharatlar, hamburger benzeri fast-food eserlerinde bile sentetik besin boyalarına alternatif olarak kullanılıyor.

ABD’deki birtakım besin üreticileri, ürünlerini Kırmızı No. 3’ü kullanmayacak şekilde ayarladıklarını söylüyor.

Bunun yerine pancar suyu, turp ve kırmızı lahana benzeri sebzelerin yanı sıra karminden (böceklerden yapılan bir boya) elde edilen pigmentlerin kullanıldığı da söyleniyor.

ABD’de kimi üreticiler, Kırmızı 3’ü Kırmızı 40 ile değiştirdiler. Bu besin boyası Avrupa Birliği’nde tamamen yasaklanmamış fakat kullanımı kısıtlanmış durumda.

Hak savunucusu gruplar, bilhassa çocukların tükettiği besinlerdeki sentetik boyalara ilişkin etiketlerin daha süratli konulmasını ve daha görünür olmasını istiyor.

, , , ,
Bir Yorum Yazın

Ziyaretçi Yorumları - 0 Yorum

Henüz yorum yapılmamış.