Dışişleri Bakanlığı’ndan AB Komisyonu’nun Türkiye raporuna tepki: Mesnetsiz iddiaları ve haksız eleştirileri tümüyle reddediyoruz

Avrupa Birliği (AB) Komitesi’nin 2023 Genişleme Paketi kapsamında yer alan “Türkiye Raporu” kamuoyuyla paylaşıldı. Dışişleri Bakanlığı, rapora yönelik olarak yaptığı açıklamada, “AB’nin ülkemize karşı haksız ve önyargılı yaklaşımını muhafaza etmesi, pek çok tehditle karşı karşıya olan kıtamızın geleceği açısından korku vericidir. Raporda yer alan, bilhassa siyasi kriterler ile yargı ve temel haklar faslındaki mesnetsiz iddiaları ve haksız tenkitleri tümüyle reddediyoruz” tabirlerini kullandı.

AB Kurulunun Türkiye, Sırbistan, Arnavutluk, Karadağ, Kuzey Makedonya, Bosna Hersek, Kosova, Ukrayna ve Moldova’ya ilişkin son değerlendirmelerinin yer aldığı 2023 Genişleme Paketi, AB Kurulunun Komşuluk ve Genişlemeden Sorumlu Üyesi Oliver Varhelyi tarafından duyuruldu. Raporun kamuoyuyla paylaşılmasının akabinde Dışişleri Bakanlığı’ndan açıklama geldi.

Raporun Türkiye ile ilgili kısmında, “23. Yargı ve Temel Haklar ile 24. Adalet, Özgürlük ve Güvenlik fasılları tüm uğraşlarımıza karşın, 2009 yılından itibaren bir üye ülkenin siyasi engeli yüzünden açılamamışken, üye ülkeler bakımından kendi aralarında bile tartışmalı temel haklar alanındaki pek çok hususta ülkemize yönelik haksız argümanlarda bulunulması, AB’nin samimiyetsiz ve ikili standartlı yaklaşımının bir tezahürüdür” denildi.

Dışişleri Bakanlığı’nın Türkiye raporuna dair yaptığı açıklamanın tam metni şöyle:

“Avrupa Birliği (AB) Kurulu, 2023 yılı Genişleme Strateji Evrakı ile Türkiye dâhil tüm aday ve potansiyel aday ülkeler için hazırlanan Ülke Raporlarını bugün açıklamıştır. 2023 yılı Türkiye Raporu, ülkemiz için Komisyon tarafından hazırlanan 25. Rapor olmasına karşın, AB’nin ülkemize karşı haksız ve önyargılı yaklaşımını muhafaza etmesi, pek çok tehditle karşı karşıya olan kıtamızın geleceği açısından dert vericidir.

Raporda yer alan, bilhassa siyasi kriterler ile Yargı ve Temel Haklar faslındaki mesnetsiz iddiaları ve haksız tenkitleri tümüyle reddediyoruz. 23. Yargı ve Temel Haklar ile 24. Adalet, Özgürlük ve Güvenlik fasılları tüm gayretlerimize karşın, 2009 yılından itibaren bir üye ülkenin siyasi engeli yüzünden açılamamışken, üye ülkeler bakımından kendi aralarında bile tartışmalı temel haklar alanındaki pek çok bahiste ülkemize yönelik haksız argümanlarda bulunulması, AB’nin samimiyetsiz ve ikili standartlı yaklaşımının bir tezahürüdür.

“Hafif tabirle tutarsızlık”

Bir yandan aday ülke Türkiye ile dış siyaset, bölgesel gelişmeler, güvenlik, savunma ve sektörel hususlarda mevcut üst seviye diyalog ve iş birliği sistemlerini engellerken, diğer yandan bu kritik alanlarda AB siyasetlerine uyumumuzun azaldığını ileri sürmek en hafif tabirle tutarsızlıktır. Keza Türkiye’nin Gümrük Birliği yükümlülüklerini yerine getirmemesinin ikili ticari münasebetlerin önünde bir mani olduğu iddia edilirken, bu mahzurların aşılmasına imkân verecek güncelleme müzakerelerinin siyasileştirilerek engellenmesi de, AB’nin benzer çelişkilerinden biri olmaya devam etmektedir.

“AB, tarihin yanlış yerinde duruyor”

Metinde bir tenkit olarak yer verilen, ülkemizin Hamas-İsrail savaşına dair tavrının AB’yle tamamen uyumsuz olduğu yolundaki tespiti ise esasen övgü olarak kıymetlendiriyoruz. Orta Çağ karanlığından 21. yüzyılda hortlamış sivil bir katliamın karşısında tarihin yanlış yerinde duran AB’ye, kozmik bedellere, uluslararası hukuka ve insancıl unsurlara dayalı siyasetlerin yalnızca Ukrayna ya da Avrupa’nın öteki bir bölgesi için değil, Ortadoğu dâhil tüm dünyada geçerli olması gerektiğini hatırlatma gereği duyuyoruz.

Raporun Doğu Akdeniz, Ege ve Kıbrıs hususlarındaki kısımlarının çoğu zaman ki gibi, gayrihukuki, gerçek dışı ve maksimalist Rum/Yunan tezlerini yansıtması, ülkemizin ve KKTC’nin haklı siyasetlerini görmezden gelen dışlayıcı tavrın sürdürülmesi, Kıbrıs Türklerinin haklarının yok sayılması ise, AB’nin dayanışma kisvesi altında taraflı ve haksız tavrını bir defa daha gözler önüne sermektedir. Bu vesileyle, Kıbrıs sıkıntısının tahlil sürecinin formatının Ada’daki iki taraf, üç Garantör ve Birleşmiş Milletler Teşkilatı olduğunu, AB’nin geçmişteki süreçlerdeki rolünün tarafların isteğiyle gözlemciliğin ötesine geçmediğini, herhangi bir şekilde söz sahibi olmadığını vurgulamak isteriz. AB’nin Kıbrıs’ta mümkün bir tahlile dair Rum tezlerini kayıtsız koşulsuz savunmaktan ibaret beyanlarının Türkiye ve Kıbrıs Türk tarafı nezdinde ne bir kıymeti ne de bir bağlayıcılığı bulunduğunun ve tahlil sürecine hizmet etmektense zarar verdiğinin artık idrak edilmesi gerekmektedir.

Türkiye iktisadının gelişmişliğine, Birlik içindeki rekabet baskısı ve piyasa güçleriyle baş edebilme kapasitesine vurgu yapılmasının yanı sıra, Gümrük Birliği’nden bu yana mevzuatını AB müktesebatı ile ahenkleştiren ülkemizin pek çok alanda AB standartlarına ahenk sağladığı gerçeğinin Raporda yer bulması, izlediğimiz kararlı siyasetlerin bir yansımasıdır.

“AB, genişleme siyasetini hakkaniyetli ve kapsayıcı bir tabanda yürütmeli”

Mevcut uluslararası konjonktürde, AB’nin genişleme siyasetini hakkaniyetli ve kapsayıcı bir tabanda yürütmesi elzemdir. Türkiye-AB ilgilerinin her alanda güçlendirilmesi gereğinin geçmişe göre daha fazla kıymet arz ettiği, şahsen AB tarafından da kabul edilen bir gerçektir. Tek taraflı ve haksız tenkitlerin yerine, işbirliği ve diyalog ruhuyla hareket edildiği takdirde, AB ile bağlarımızı daha sağlam temellere oturtmaya ve ortak çıkarlarımız doğrultusunda işbirliğimizi güçlendirmeye çoğu zaman açığız. Adaylığımızı kağıt üzerinde kuru bir cümle olarak değil, AB’nin eylem ve söylemlerinde, somut adımlarında görmek istiyoruz.

2023 yılında zelzele felaketi nedeniyle yaşadığımız zor vakitlerde AB’nin ülkemizle dayanışma içerisinde olduğunu göstermesi bizim için çok önemli ve değerlidir. Aynı dayanışma ve işbirliği ruhuyla, AB’yi ülkemizin katılım sürecinin önündeki mahzurları kaldırmaya, daha fazla sorumluluk üstlenmeye ve ahde vefa prensibinin gereklerini yerine getirmeye davet ediyoruz.”