Çerçeve yasanın TBMM Genel Kurulu görüşmeleri başladı

Kamuoyunda “çerçeve yasa” olarak bilinen ve PKK’lıların cezalarının ertelenmesini içeren yasa teklifinin görüşüleceği TBMM Genel Kurulu oturumu başladı.

Çoğunluğu AKP, MHP ve DEM Parti’den olmak üzere 367 milletvekilinin imzasıyla 5 Ağustos’ta Meclis’e sunulan teklif, 8 Ağustos günü Adalet Komisyonu’nda 18 saat süren görüşmelerin ardından sabaha karşı kabul edilmişti.

“Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi” adıyla sunulan 12 maddelik paket, TBMM Genel Kurulu’ndaki görüşmeleri ve oylama partilerin tutumlarını sergilemesi açısından önemli olacak.

Teklifin Birinci Dünya Savaşı’nın ardından Osmanlı İmparatorluğu’na imzalatılan Sevr Anlaşması’nın yıldönümünde görüşülecek olması bazı partilerin ve kesimlerin tepkisini çekiyor.

Görüşme usulü nasıl olacak?

Teklif, Meclis İç Tüzüğü’nün 91. maddesi kapsamında “temel kanun” olarak görüşülecek.

Yasa teklifinin tümü üzerinde siyasi parti grupları adına yapılacak konuşma süreleri en fazla 2 konuşmacı olarak belirlendi. Teklifin geneli ve maddeleri ile ilgili oylama elektronik açık oylama şeklinde yapılacak.

Teklifin maddeleri ve tümü için oturuma katılanların salt çoğunluğunun “evet” oyu vermesi gerekiyor. 

Bu arada Genel Kurul oturumunu gösteren Meclis TV bugün TBMM Başkanlığı başvuru yapmadığı için sadece internet üzerinden yayın yaparken yayın her zamankinin aksine TRT3’ten verilmeyecek.

Partilerin oylarının rengi ne olacak?

Çerçeve yasa teklifi AKP, MHP ve DEM Parti’nin imzasıyla TBMM Başkanlığına sunulmuştu.

AKP ve MHP milletvekillerinin hemen hemen hepsinin “evet” oyu vermesi bekleniyor. 

Bu partilere ek olarak Yeni Yol Partisi’nden, HÜDA PAR ve CHP’den de teklife imza atan milletvekilleri olmuştu. Yeni Parti teklife imza atmazken İYİ Parti teklife karşı, Yeniden Refah ise çekimser.

Yasa teklifi sunulurken DEM Parti’nin 56 milletvekilinden 20’’i imza atmış, 36’sı imza atmamıştı. 

Yasadan faydalanıp faydalanmayacağına ilişkin tartışmaların yaşandığı Selahattin Demirtaş çerçeve yasa görüşmeleri öncesi TBMM Genel Kurulu’na mesaj ileterek Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve MHP lideri Devlet Bahçeli’ye teşekkür etti ve sürecin ayrışma hedefi taşımadığını ve demokrasi reformlarıyla desteklenmesi gerektiğini belirtti.

Demirtaş, “Bu süreç bölünme, ayrışma süreci ya da ucuz pazarlıklara dayalı bir al ver süreci değildir” ifadelerini kullandı.

İYİ Parti karşıt, Yeniden Refah çekimser

Çerçeve yasaya ilişkin TBMM’de en sert muhalefeti İYİ Parti yapıyor.

İYİ Parti Genel Başkanı Müsavat Dervişoğlu sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda Genel Kurul oturumunun Sevr Anlaşması’nın yıldönümüne denk geldiğine dikkat çekerek şunları kaydetti:

“Meclisi mutat mesaisi dışında zoraki çalıştırarak, malum yasayı Sevr’in yıldönümü olan 10 Ağustos’a yetiştirme ısrarınızın kaynağı nedir? Kime mesaj veriyorsunuz? Siz bu milleti ölüm uykusuna yattı mı zannediyorsunuz?”

Teklife komisyon görüşmeleri sırasında İYİ Parti ve YENİYOL Grubu şerh düşmüştü.

Yeniden Refah Partisi de teklife karşı “çekimser tutum” sergiliyor. Genel Başkan Fatih Erbakan son yaptığı açıklamada yasa teklifinde PKK’lıların cezalarının ertelenmesi düzenlemesinin af niteliği taşıdığını ancak buna referandumda karar verilmesi gerektiğini belirtti. Erbakan, sürecin belirsizlikleri nedeniyle çekimser yönde oy kullanacaklarını kaydetti.   

Yeni Parti ve CHP gruplarında bölünme var

Çerçeve yasa ile ilgili Yeni Parti’nin ve CHP gruplarındaki durum da tartışma konusu.

Yeni Parti yasa teklifi sunulurken imza vermemiş ancak Adalet Komisyonunda “evet” oyu kullanmıştı. Yeni Parti’de teklif ile ilgili tereddütler bulunuyor. Muğla ve İstanbul milletvekilleri Süreyya Öndeş Derici ve Cemal Enginyurt, İbrahim Arslan teklif için “hayır” oyu kullanacaklarını sosyal medyadan açıkladılar.

Parti Genel Başkanı Özgür Özel bugün önce partisinin Merkez Yönetim Kurulu’nu (MYK) toplama kararı almıştı. Yeni Parti kapalı grup toplantısının ardından milletvekilleri oylarının rengi ile ilgili açıklama yapmazken Özel’in konuşmasının takip edilmesi gerektiğini söylediler.

Yeni Parti’nin oylama için grup kararı almayarak milletvekillerini serbest bırakabileceği belirtiliyor. Milletvekillerinin kendi seçim bölgelerine ve tabanlarına göre oy kullanması seçenekler arasında. 

CHP ise yasa teklifine görmeden destek olacağını açıklamış ve parti adına grup başkanı ve grup başkanvekilleri 4 milletvekili imza atmıştı. CHP İstanbul Milletvekili İlhan Kesici ise dün akşam X hesabından yaptığı paylaşımla “hayır” oyu vereceğini açıkladı.

ABB Başkanı Mansur Yavaş’tan açıklama

Yasa teklifi ele alınmadan önce önemli bir açıklama da Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Mansur Yavaş’tan geldi. 

Yavaş, barışın yalnızca kanun çıkarılarak sağlanamayacağını belirterek adalet, hukuk, güven ve toplumsal mutabakatın önemine dikkat çekerek, şunları kaydetti:

“Böyle bir ortamda demokratikleşmeden söz ediyorsak önce şu temel gerçeği kabul etmek zorundayız: Demokrasi herkes içindir ya da demokrasi değildir. Hukuk herkes içindir ya da hukuk değildir. Özgürlük herkes içindir ya da özgürlük değildir. Bir taraftan demokratikleşmeden söz ederken diğer taraftan siyasi rakipleri yargı yoluyla tasfiye etmeye çalışmak, toplumun bir kesimine hukuk vaat ederken başka bir kesimini hukuksuzluğa mahkum etmek gerçek bir huzur getirmez.”

Teklifte neler var?

Ekim 2024’te başlatılan yeni çözüm sürecinin hukuki altyapısını oluşturacak olan çerçeve yasa teklifinin Genel Kurul’dan oy çokluğu ile geçmesi bekleniyor.

Teklif, PKK’nın silah bırakması ve fesih koşuluyla başvuru yapan PKK’lılar için soruşturma, kovuşturma ve infaz ertelemeleri getiriyor. Sürecin takibi için Cumhurbaşkanı Yardımcısı başkanlığında kurul oluşturulması planlanıyor. 

Yasadaki düzenlemeler, PKK/KCK ve bununla bağlantılı her türlü oluşumun fiili varlığına son verdiğinin ve kontrolü altında bulunan her türlü silah ve mühimmatı teslim ettiğinin güvenlik kurumlarınca tespiti ve bu tespitin Milli Güvenlik Kurulu’nca onaylanmasının ardından Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girecek.

PKK’dan ilk açıklama: Bu yasa ciddi hatalar içeriyor

Çerçeve yasanın Adalet Komisyonu’nda kabul edilmesi sonrasında PKK lideri Abdullah Öcalan’ın çağrısı üzerine Mayıs 2025’te fesih kararı alan PKK’dan da ilk açıklama geldi. Açıklamada, kanun teklifinde “ciddi hatalar” ve “eksikler” olduğu belirtilerek, kullanılan dil eleştirildi.

Açıklamada, Abdullah Öcalan’ın Kürt sorununu çözümü için bir kök yasanın çıkarılması amacıyla devlet yetkilileriyle, DEM Parti ve örgütle diyalog halinde olduğu hatırlatıldı. Ancak hazırlanan bu yasanın “ciddi hata ve yetersizlikler” taşıdığı belirtilen açıklamada, “Meclis komisyonunun hazırladığı raporda demokratikleşme ve Kürt sorununun çözümü doğrultusundaki önerileri bu rapora yansıtılmamıştır. Bu yönüyle maksadı tam karşılamamıştır. Kürt kavramını kullanmadan sadece silahsızlanmadan söz edilmesi sorunun bütünlüklü ele alınmadığını ifade etmektedir. İçerikte ciddi eksiklikler olduğu gibi kullanılan dil ve kavramlar da barışı amaçlayan bir yasa için ciddi bir sorundur” ifadelerine yer verildi.

Yürütülecek bir sürecin Öcalan’ın “özgür yaşar ve çalışır koşullarda olması ile mümkün olacağının” belirtildiği açıklamada, ancak Öcalan’ın bu süreçte oynayacağı rolün çerçeve yasada belirtilmemesi de eleştirildi. “Bu yasa ancak barış dili esas alınırsa” ve hayata geçirilmesi süreci Öcalan tarafından yürütülür ve yönetilirse ve “yeni çıkartılacak demokratik yasalar ile beslenirse” uygulanabileceği görüşü dile getirildi.

“Bu yasa bir başlangıçtır” denilen açıklamada, “Başta Kürt sorunu olmak üzere tüm sorunların çözümü için demokratikleşme mücadelesinin geliştirilmesi gerekir” ifadesi kullanıldı.