Bakan Işıkhan: Asgari ücret sosyal adaletin sağlanmasında da kritik rol oynamakta

TBMM Genel Kurulu’nda görüşülen 2025 Merkezi Yönetim Bütçe ve 2023 Kesin Hesap Kanun Teklifi görüşmelerinde milletvekillerine sunum yapan Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, ““Asgari ücret, yalnızca çalışanlarımızın hayat standartlarını belirlemekle kalmayıp aynı vakitte sosyal adaletin ve ekonomik büyümenin sağlanmasında da kritik bir rol oynamaktadır” dedi.

Işıkhan, Türkiye Yüzyılı vizyonuyla, milletin her bir ferdine daha iyi bir gelecek sunma maksatları olduğunu aktarırken şu sözleri kullandı: “2025 yılı bütçemiz, bu hedefe hizmet etmek için hazırlanmış bir bütçedir. İş gücü piyasasının muhtaçlıklarını karşılayan, sosyal güvenlik sistemini güçlendiren ve ülkemizin ekonomik kalkınmasını hızlandıran bir planla; karşınızda bulunuyoruz.

Bakanlık olarak 2024 yılı; hayata geçirdiğimiz programlar ve projelerle milletimize hizmet etme noktasında bizim gurur duyduğumuz bir yıl olmuştur. Bu başarılarımız, halkımızın çalışma hayatını; daha inançlı, daha huzurlu ve daha adil bir hale getirmek için attığımız adımların somut bir yansımasıdır” 

Bakan Işıkhan’ın açıklamalarının satır başları şu şekilde:

“Bakanlık olarak; zelzele bölgesine yönelik yaptığımız çalışmalar hakkında sizlere bilgiler vermek isterim. Hepinizin bildiği üzere; asrın felaketinin çabucak akabinde, bölgedeki patronlarımızı ve çalışanlarımızı korumak için süratle harekete geçerek kapsamlı tedbirleri hayata geçirdik.

Kısaca hatırlatmak gerekirse, toplamda 21 milyar lirayı aşan bir bütçe ile; çalışanlarımızın işlerini kaybetmemesi ismine Kısa Çalışma Ödeneği’ni; kısa çalışmadan ya da işsizlik ödeneğinden faydalanamayan vatandaşlarımız için, Nakdi Ücret Desteği’ni devreye aldık. Bölgede çok önemli kamu hizmetlerinin, aksamadan sürdürülmesi gayesiyle yaklaşık 66 bin kişilik Toplum Faydasına Program (TYP) bütçesini tahsis ettik.

Bu ve sayamadığım onlarca çalışmamız sayesinde, sarsıntıdan en fazla etkilenen 11 ilde, toparlanmanın süratli bir şekilde sağlandığını görmekteyiz. Sarsıntı öncesinde, 2022 Aralık ayında, bu vilayetlerde sigortalı çalışan emekçi sayısı 1 milyon 889 bin olarak kaydedilmişken, 2024 yılının Eylül ayı itibarıyla bu sayı 1 milyon 872 bin düzeyine ulaşmıştır.

Ulusal İstihdam Stratejisi, yeni devirde çalışma hayatının temel taşlarını oluşturacak bir gayeyle hazırlandığını belirten Işıkhan, “Bu stratejiyle, dijital ve yeşil dönüşümün getirdiği fırsatları değerlendirirken, ortaya çıkan zorluklara karşı iş gücü piyasasında marifet ahengini sağlamayı, eğitim ve istihdam arasındaki bağı daha da güçlendirmeyi, sosyal müdafaa sistemlerini, istihdamı teşvik edecek bir yapıda yeniden kurgulamayı ve kırsal alanlarda ekonomik çeşitliliği artırarak sürdürülebilir istihdam fırsatları oluşturmayı hedefliyoruz”  dedi.

“Ne eğitimde ne istihdamda olan gençlerin oranı da azalmaktadır”

İstihdamımız, aynı periyotta 1 milyon 31 bin artarak 33 milyon şahsa yükselmiştir. İşsiz sayımız, 3,1 milyon olarak kaydedilmiş ve işsizlik oranı yüzde 8,8 düzeyine gerilemiştir. Son 18 aydır tek hanelerde seyreden işsizlik oranımız, Orta Vadeli Program (OVP) gayeleriyle tam ahenk içinde ilerlemektedir. Bu muvaffakiyet, sadece ekonomik büyümeyi değil, aynı vakitte sosyal adaleti ve toplumsal refahı da pekiştirmektedir.

Önümüzdeki üç yıllık süreçte, istihdamı, yıllık ortalama 758 bin kişi artırmayı ve iş gücüne katılma oranlarında beklenen artışa karşın işsizlik oranını kalıcı olarak tek haneli düzeylere çekmeyi hedefliyoruz. Ayrıyeten, genç nüfusumuzun iş gücü piyasasına dahil olması konusunda da çok önemli adımlar atıyoruz. TÜİK verilerine göre genç işsizlik oranı, son 5 yılda 8,6 puan azalarak 2024 yılı Ekim ayı itibarıyla; yüzde 16,6 düzeyine gerilemiştir. Ne eğitimde ne istihdamda olan gençlerin oranı da dikkat cazip bir şekilde azalmaktadır.

2020 yılına kıyasla; 2,1 puanlık bir düşüşle yüzde 26,3 düzeyine gerileyen bu oran, gençlerimizi daha fazla eğitim ve iş imkanıyla buluşturduğumuzun somut bir delilidir. Bayan istihdamında çok önemli projeler gerçekleştirdik: Bayan İstihdamında Pozitif Ayrımcılık Projesi, Her Meslekte Bayan Eli Projesi ve diğer projelerle; bayanların çalışma hayatındaki yerini güçlendirdik. İş Pozitif Programı ile 2024 yılında 750 bin bayanı, istihdama kazandırdık”

“Asgari ücret sosyal adaletin sağlanmasında da kritik rol oynamakta”

Işıkhan, taban ücret hakkında şu sözleri kullandı:

“Asgari ücret, yalnızca çalışanlarımızın hayat standartlarını belirlemekle kalmayıp aynı vakitte sosyal adaletin ve ekonomik büyümenin sağlanmasında da kritik bir rol oynamaktadır. Bakanlık olarak bu gerçeğin şuuruyla hareket ediyor, minimum fiyatın, hem çalışanlarımız hem de patronlarımız için istikrarlı bir şekilde belirlenmesini sağlamak için azami çabası gösteriyoruz.

Geçtiğimiz periyotta, Taban Ücret Tespit Komisyonu’nun çalışmaları sonucunda, taban fiyatı net 17 bin 2 lira düzeyine yükselttik. 2025 yılında uygulanacak taban fiyatı belirlemek üzere; Taban Ücret Tespit Komitesi, çalışmalarına bildiğiniz benzeri 10 Aralık 2024 tarihinde başlamış ve ilk toplantısını gerçekleştirmiştir. İkinci toplantı ise 16 Aralık Pazartesi günü yapılacaktır.

Ayrıca, personellerimizin gelirini artırma maksadıyla başlattığımız, Taban Ücret Yardımını gerektiği noktada güçlendirdik. 2024 yılı itibarıyla bu dayanağı aylık, 700 liraya çıkardık. Yılın ilk dokuz ayında yaklaşık 1,5 milyon iş yerine; toplamda 38 milyar lira minimum ücret takviyesi sağladık” 

“Yerel seçimlerde el değiştiren belediyelerin çalışanlarının şikayetleri var”

31 Mart 2024 tarihinde yapılan seçimlerde kimi belediyelerin el değiştirdiğini söyleyen Bakan Işıkhan şu açıklamada bulundu: “31 Mart 2024 tarihinde yapılan yerel seçimlerden sonra, idareleri değişen belediye çalışanlarından Rehberlik ve Teftiş Başkanlığımıza sendikalardan ve emekçilerden; toplu iş kontratı kararlarının uygulanmaması, toplu personel çıkarılması, sendikal özgürlüklerin engellenmesi, mobbing/eşitlik unsuruna karşıtlık konularında ihbar/şikayet müracaatları intikal etmiştir.

Yapılan incelemelerde Van, Iğdır belediyeleri başta olmak üzere ve bunlara bağlı iştirakleri hakkında toplam 26 milyon lira idari para cezası uygulanması adımı atılmıştır. Tespit edilen, mevzuata tersliklerden konusu suç teşkil eden konular ile ilgili olarak da Cumhuriyet Savcılıklarına suç duyurusunda bulunulmuştur” 

Sosyal Güvenlik Kurumu’na ilişkin kimi bilgiler veren Işıkhan şu şekilde konuştu: “Kapsamlı ve sürdürülebilir sosyal güvenlik sistemi için SGK’nın prim gelirlerinin tahsilatı bizim için hayli kıymetlidir. Bu yılın ilk aylarında açıkladığımda belediyelerin toplam 96 milyar liralık prim borcu vardı. Mlesef, birtakım belediyeler ısrarla prim borçlarını ödemedikleri için bugün itibariyle belediyelerin prim borcu, yaklaşık 160 milyara yükselmiştir.

SGK’nın, 2024’ün ilk dokuz ayındaki prim geliri ise 2 trilyon 15 milyar liradır. Bakınız, müddetinde ödenmeyip icraya intikal ettirilmek suretiyle; çoğunluğu; özel bölüm patronlarından olmak üzere 11 aylık sürede yaklaşık 46.6 milyar lira tahsilat gerçekleştirilmiştir. Bu tahsilatın 11 milyar 750 milyonluk kısmı belediye prim borçlarıdır. Personel ve memur sigorta kolunda; toplam SGK alacağının yüzde 24,3’ü belediyelerin borcudur”