Avdagiç: Enflasyonla korelasyon içinde kur istiyoruz

İstanbul Ticaret Odası (İTO) Başkanı Şekib Avdagiç gazetecilere yaptığı açıklamada, iktisatta öne çıkan bahislere ve iş dünyasının beklentilerine ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Daha önce kredilere erişimle ilgili sıkıntı olduğunu anımsatan Avdagiç, şu anda kredi maliyetlerinin yüksekliğinin konuşulduğunu söyledi.

Avdagiç, iş dünyası olarak kurun gerçekçi bir patikada ilerlemesinin Türkiye’nin ihracatla ilgili amaçlarına ulaşmasında çok önemli olduğunu ifade ederek, “İş dünyasının en acil tahlil beklediği 3 sorunu var. En çok önemli mevzu, Türkiye’nin ihracatla ilgili maksatlara ulaşma konusunda asla takılmaması lazım. Bunun için en çok önemli bahislerden bir tanesi, kurun gerçekçi olması. Burada kurun yükselmesini ya da düşmesini söylemiyorum. Bize göre kurun gerçekçi olmasının en çok önemli göstergesi, enflasyon artışıyla kur artışı arasındaki korelasyonun bozulmaması” dedi.

Avdagiç, Dövizdeki ani hareketin enflasyon ile kur artışı arasındaki korelasyonu bozduğunu vurgulayarak, iş dünyasının ‘makul ve istikrarlı bir kur seyri’ beklediğini vurguladı.

“Genlerimizde dövizin ani değişikliğine karşı savunma var”

Avdagiç, “2023 yılına dolarda 19 lirayla başladık, yaklaşık 29 lirayla bitirdik ama yıl içinde kabaca demek ki her ay 0,9 liralık bir artış var. Aritmetik olarak, ama o denli olmadı. Dolar 5-6 ay 19 lirada gitti, sonra çok süratle 27-28’e çıktı. Daha önceki periyotlarda de aynı bu şekilde süratli çıkışlar oldu. Bundan Ötürü hâlâ bizim genlerimizde dövizin ani değişikliklerine karşı bir savunma sistemi var iş dünyasında. Bu beklentinin ortadan kalkması çok önemli. Zira buna bağlı olarak insanlar tasarruflarını daha çok TL’de değerlendirecekler, daha çok öngörüde bulunup, değerli para cinsinden kredi gereksinimlerini karşılayabilecekler. Bizim şimdi beklentimiz, makul ve istikrarlı bir kur artışı. Burada yüklü olarak tahminen çoğu zaman enflasyon yüzde 40 ise kur yüzde 40 olmasa bile yüzde 36 arttığı zaman korelasyon bozulmamış demektir. Ama enflasyonun yüzde 40 olduğu yerde kur yüzde 20 artarsa, kurun ihracat üzerinde bir tesiri yoktur telaffuzunu asla doğru bulmuyoruz. Biz bu çizgideyiz” sözünü kullandı..

Kur ile ilgili sayı söylem edilmesinin tehlikeli olduğunu ifade eden Avdagiç, “Bana göre “kur şu kadar” olmalı söylemi tehlikeli. Dövizin 30 lira olduğu yerde, 40-45 lira olsun demek çok önemli bir zıplama manasına geliyor. Süratli artış da süratli iniş de sizi çarpar. Bu nedenle biz gerçekçi, istikrarlı, enflasyonla korelasyon içinde bir kur olmasını istiyoruz. Biz hiçbir zaman sayı söylem etmiyoruz, bunun doğru olduğunu da düşünmüyorum. Mesela doları 25’e düşürürdünüz; o zaman enflasyon da düşer, ihracat da. Ama ithalat patlar. Sonra dış ticaret açığını nasıl yöneteceksiniz. Yani o zaman yıllardır çözemediğimiz sorunu daha da derin bir hale getirmiş olacaksınız” diye konuştu.

“Enflasyonu çok süratli şekilde tek haneye indirmemiz lazım”

İTO Başkanı Avdagiç, son periyotta kredi maliyetlerinin yükseldiğine dikkat çekti. “Daha önce kredilere erişimle ilgili sıkıntı vardı, şu anda ise esas bahis kredi maliyetlerinin yüksekliği” diyen Avdagiç, “Şunu da iş dünyası olarak çok net biliyoruz ki, enflasyonda arzu edilen aşağı doğru bir eğilim ortaya çıkmadıkça, kredi faizlerinin geriye düşmesinin, hem Türkiye hem dünya ekonomi realiteleri manasında bir karşılığı yok. Enflasyonu çok süratli şekilde tek haneye indirmemiz lazım. Tek haneye indikten sonra da kalıcı olması, hatta daha aşağı gelmesi lazım. Yüzde 9-9,5 bile şu an yüksek bir oran.”

“Sağladığımız ilerlemeleri yeni TCMB Liderimizle da sürdüreceğiz”

“İş dünyasının daha süratli ve tesirli şekilde ileri gitmesi için gerekli hususları, muhataplarımızla, Bakanlarımızla, ilgili kurumlarla, yerel idarelerle paylaşmaya devam edeceğiz” diyen Şekib Avdagiç, “Umudumuzu kaybetmiyoruz. Bizim iş dünyasının temsilcileri olarak hiçbir zaman umutsuz olma lüksümüz de yok, niyetimiz de yok. Bilhassa Gaye Hanım’ın kısa kaldığı devirde bile hem genel hem birebir toplantılarda birçok mevzuyu kendisine aktardık ve hiç kamuoyuna aktarmadığımız birçok bahiste çok net ilerlemeler sağladık. Bundan Ötürü yeni TCMB Başkanı Sayın Fatih Karahan ile de aynı süreç devam edecek. Bu makamda olanların bizim benzeri iş dünyasının taleplerini dikkate aldıklarını görüyoruz. Tüm Bakanlıklarla iletişim kanallarımız açık, mevzularımızı aktarabiliyoruz. İş dünyasının önündeki süreçlerde işgücüne ulaşım, yabancı konuklarımızın istihdam siyasetinin gözden geçirilmesi benzeri birçok bahis gündemimizde. Radarımızda yalnızca enflasyon, TCMB, finansmana ulaşma yok. Çok farklı alanlarda çok sayıda mevzuyu yetkililere ulaştırıyoruz” tabirini kullandı..

“İthalat cazip hale getirilmemeli”

İş dünyasının acil tahlil beklediği ikinci hususun ise ithalatın cazip hale getirilmemesi olduğunu kaydeden Avdagiç, “İhracatın istikrarlı büyümeye devam etmesini, ithalatın makul bir şekilde yatay seyirde hatta gerilemeye devam etmesini bekliyorsak, bizim kesinlikle ihracatın ithalatı karşılama oranını daima bir şekilde yüzde 80’in üzerine çıkarmamız lazım. Kalan yüzde 20’yi de turizm, hizmet ihracatıyla karşılayıp bir istikrar sağlamalıyız.

Çözüm bekleyen üçüncü husus olarak da yurt içi kaynakların efektif ve doğru yönlendirilmesini işaret eden Avdagiç, “Yurt içi kaynakların efektif ve doğru yönlendirilmesi çok önemli. Zira siz bu mevzuda algıyı ve beklentiyi doğru yönetemezseniz, insanlar dövizde kalmaya devam ederler. Tasarrufları ama bankalarda ama yastık altında dövizde kalmaya devam eder” dedi.

“Ücretliler kesiti üzerindeki vergi ‘aşırı tabana’ yayıldı”

Verginin tabana yayılması konusuna değinen Şekib Avdagiç, bunun iş dünyası üzerinde yeni bir yük oluşturacağını düşünmediğini aktardı. Avdagiç, “Bu mevzuda Hazine ve Maliye Bakanımız Mehmet Şimşek’e yüzde 100 katılıyorum. Bununla birlikte ücretliler kısmı üzerindeki ‘aşırı tabana’ yayılan verginin de, daha rasyonel hale getirilmesi lazım. Patronun cebinden yıllık çıkan 100 liranın 51 lirası çalışanın eline geçiyor. Çalışan da bu vergi dilimlerindeki durumdan ötürü, çabucak ikinci ayda ikinci dilime, dördüncü ayda dördüncü dilime geçiyor. Burada patron de mağdur oluyor, çalışan da bordroda gördüğü sayının yüzde 40’ını SGK ve vergi dilimi olarak ödediğini görüyor” diye belirtti.

“Ne işte ne okulda 1 milyon genci iş dünyasına çekmeliyiz”

Yapılan araştırmalara göre Türkiye’de ‘ne işte ne okulda’ olan genç sayısının 3 milyona yaklaştığını ifade eden Avdagiç, “Türkiye’de ‘ne işte ne okulda’ olan gençlerimizin sayısı AB’nin 2,5 katı. 3 milyona yakın gencimiz ne işte ne okulda. Bizim ne yapıp edip Türkiye’de ‘ne işte ne okulda’ olan 3 milyona yakın gencin, 1 milyonunu iş dünyasına çekmemiz lazım. Genç kuşağı ama teşebbüsçü ama çalışan olarak, endüstride ve ticarette çalışan eleman olarak iş dünyasına katmamız lazım. Bizim neslin da çok büyük sorumluluğu var. Bu çocukları okuttuk, bunları adeta bir akvaryumda büyüttük. Bu gençler şimdi hâlâ anne-babanın verdiği harçlıkla, çalışmadan, üretmeden, iş dünyasına girmeden hayatlarını sürdürmeye devam ediyorlar. Biz burada ifrat ile tefrit arasında, biraz ifrat tarafındayız gibi. Öbür bir ekstrem duruma gidip staj yapmaya gelen çocuğa yalnızca fotokopi çektirip 4 hafta sonra göndermemeliyiz. Bir öğrenci torna tezgahının, CNC tezgahının başına geçmeden, torna-tesviye kısmından mezun olmamalı” dedi.