Yapay zeka 2026 Nobel ödülleri için kimleri tahmin ediyor?

Yapay zeka (YZ) sistemleri giderek daha güçlü hale geliyor. Bununla birlikte gerçekte neleri öngörebilecekleri sorusu da daha fazla önem kazanıyor. Biz de dokuz sohbet botuna şu soruyu yönelttik: 2026 Nobel ödüllerini kimler alacak?

Bilim dünyasının en prestijli ödülü, ünün yanı sıra kişi başına yaklaşık 1 milyon euro ve üzerinde Alfred Nobel’in portresinin bulunduğu bir altın madalya da kazandırıyor.

Tıp Nobel’inde “en güvenli tahmin”

Klasik Nobel ödülleri beş kategoride veriliyor: Tıp, fizik, kimya, edebiyat ve barış. Bunlarla birlikte asıl ödüller arasında olmamasına rağmen Ekonomi Bilimleri Nobel Anma Ödülü de sıklıkla birlikte anılıyor.

Ağırlıklı olarak ABD’den, ayrıca Çin, Avrupa ve Afrika’dan dokuz* yapay zeka sistemine bu yıl Nobel ödüllerini kime ve hangi gerekçeyle vereceklerini sorduk. Bazı alanlarda makineler oldukça benzer sonuçlara ulaştı.

Bunun en belirgin örneklerinden biri Nobel Tıp Ödülü oldu. Yapay zeka ağlarının çoğu, GLP-1’in keşfi ve bu alandaki araştırmaları ödüle değer buluyor. GLP-1, insan vücudunda doğal olarak bulunan ve tokluk hissini veren bir bağırsak hormonunun kısaltması. Bu araştırmalarda diyabet ve obezite tedavisinde kullanılan ilaçlar geliştirildi. Bunların arasında, Ozempic’in “zayıflama iğnesi” olarak bilinen etken maddesi semaglutid de bulunuyor.

Sorulan yapay zeka sistemlerinden altısı bu alanın ödüle değer olduğu konusunda birleşiyor. Bunların beşi Nobel Ödülü’nü GLP-1 araştırmaları nedeniyle üç bilim insanına vermeyi tercih ediyor: Toronto Üniversitesi’nden Daniel J. Drucker, Kopenhag Üniversitesi’nden Jens Juul Holst ve New York’taki Rockefeller Üniversitesi’nden Svetlana Mojsov.

Yapay zeka sistemlerinin çoğu, 2026 Tıp Nobel Ödülü için GLP-1 araştırmalarını ve bu alanda çalışan bilim insanlarını öne çıkarıyor. Ozempic’in etken maddesi semaglutid de bu araştırmaların en bilinen sonuçlarından biri.Fotoğraf: Joel Saget/AFP/Getty Images

Yapay zekanın edebiyat ve kimyada da açık favorileri var

Nobel ödülleri en fazla üç kişiye verilebiliyor. Edebiyat ödülü ise geleneksel olarak tek bir kişiye veriliyor.

Bu kategoride sorulan sekiz yapay zeka sisteminden beşi, Can Şue mahlasıyla yazan Çinli yazar Deng Şiaohua’yı bir sonraki Nobel Edebiyat Ödülü sahibi olarak görüyor. 1953 doğumlu yazar, önceki yıllarda da ödülün adayları arasında gösterilmişti.

Kimya alanında ise beş yapay zeka sistemi Harvard Üniversitesi’nden araştırmacı David R. Liu’yu favori gösteriyor. 53 yaşındaki Liu ve ekibi, DNA’daki tek tek harflerin hedefli biçimde değiştirilmesini sağlayan yöntemler geliştirdi.

“Base Editing” ve “Prime Editing” adı verilen yöntemlerle gelecekte bitkilerin, hatta insanların genetik yapısında değişiklikler yapılması mümkün olabilir.

Fizik alanındaki tahminler daha dağınık. Ancak dört oyla ETH Zürih’ten İngiliz araştırmacı Nicola A. Spaldin ilk sırada yer alıyor. Malzeme bilimci Spaldin, multiferroik olarak adlandırılan malzemelerin temel özellikleri üzerine çalışıyor. Bu malzemeler örneğin aynı anda hem manyetik hem de elektriksel özellikler taşıyabiliyor.

Yapay zeka sistemlerinin çoğu, 2026 Nobel Edebiyat Ödülü için Çinli yazar Can Şue’yi favoriler arasında gösteriyor.Fotoğraf: Dave Johnston/EEm/picture alliance

Yapay zekanın tahminleri ne kadar güvenilir?

Yapay zeka sistemleri Nobel Barış Ödülü konusunda ise hiçbir şekilde uzlaşamadı. Öneriler arasında Nükleer Silahların Tamamen Ortadan Kaldırılması İçin Uluslararası Kampanya (ICAN), Rus insan hakları örgütü Memorial ve iklim aktivisti Greta Thunberg bulunuyor.

Ancak bu tahminler aynı zamanda yapay zekanın sınırlarını ve bilgileri nereden topladığını da ortaya koyuyor. ICAN ve Memorial daha önce Nobel Barış Ödülü’nü aldı. Greta Thunberg ise Alternatif Nobel Ödülü olarak da bilinen ödüle layık görüldü.

Bütün bunlar, yapay zekanın nasıl sonuç aradığını ve zaman zaman ne kadar güvenilmez olabildiğini gösteriyor. Çünkü yapay zeka yanıtlarını çoğu zaman kamuya açık ipuçlarına dayandırıyor. Bunlar arasında atıf sayıları, mesleki ödüller, medya haberleri ve tahmin listeleri bulunuyor.

2026 Nobel Barış Ödülü hakkında bu türden çok az veri bulunurken doğa bilimleri alanında çok daha fazla bilgi mevcut. Önemli kaynaklardan biri de her yıl çok atıf alan araştırmacıları olası Nobel adayları arasında gösteren Clarivate listesi. Yapay zekanın favorilerinin birçoğu bu listede de yer alıyor.

Bazı YZ modelleri, 2026 Kimya Nobel Ödülü için Harvard Üniversitesi’nden David R. Liu’yu favoriler arasında gösteriyor.Fotoğraf: Jordan Strauss/Invision/AP Photo/picture alliance

Yapay zeka hâlâ vahim hatalar yapıyor

Farklı yapay zeka sistemlerinin sohbet botları bazı tahminlerde hata da yaptı. Örneğin ChatGPT, bir Matematik Nobel Ödülü sahibi de listeledi. Oysa matematik dalında Nobel Ödülü bulunmuyor.

Copilot ise ödülü hayatını kaybetmiş bir adaya vermek istedi. Nobel tüzüğüne göre bu ancak istisnai bir durumda mümkün: Bir kişi ödülün açıklanmasından sonra ancak tören öncesinde hayatını kaybederse ödül yine de kendisine verilebiliyor. 

Fransız yapay zeka sistemi Mistral, 2026 Tıp Nobel Ödülü için Alman immünolog Andrea Ablasser’i favori gösteriyor. Fotoğraf: Titouan Veuillet/EPFL/dpa/picture alliance

Bu tür hatalar düşünüldüğünde Nobel ödüllerinin gerçek insanlar tarafından verilmesi belki de daha iyi. Marie Curie, Rahibe Teresa, Albert Einstein, Barack Obama, Robert Koch veya Max Planck gibi ünlü isimlerin yer aldığı seçkin Nobel sahipleri arasına bu yıl kimlerin katılacağı 5 Ekim’den itibaren açıklanacak.

Alman ödül sahiplerinden söz etmişken: 2026’da ödül alabilecek isimler arasında bir Alman bilim insanı gösteren tek yapay zeka sistemi Fransız Mistral oldu.

Mistral’a göre Andrea Ablasser, Tıp Nobel Ödülü’nü alacak. 43 yaşındaki immünolog böyle bir durumda oldukça genç bir Nobel sahibi olacak. Çünkü Nobel ödülü sahiplerinin ortalama yaşı 60.

*Sorulan sohbet robotları: Africa GPT, ChatGPT, Claude, Copilot, DeepSeek, Gemini, Grok, Meta AI ve Mistral.