Yalnızlık nasıl 21’inci yüzyılın en çok önemli sağlık sorunlarından biri oldu?

Son devirde birçok ülkeden gençler arasında yalnızlık hissi yaygınlaşıyor

Yalnızlık nasıl 21’inci yüzyılın en çok önemli sağlık sorunlarından biri oldu?
Teknoloji
Yayınlama: 23.08.2023
4
A+
A-

Çoğunlukla ön yargılarla karşılanan yahut küçümsenen yalnızlık sorunu artık bir halk sağlığı sorunu olarak görülüyor.

Öyle ki saygın bilimsel yayınlardan biri olan Lancet, Temmuz ayında yalnızlık ve sosyal izolasyonu araştıracak özel bir komite kurduğunu duyurdu.

Bunun sebebiyse yalnızlığın büyüyen bir sorun olarak vücut ve akıl sıhhatini olumsuz etkilemesi.

Bilim insanları sosyal bağlardaki zayıflamanın, kardiyovasküler hastalıklarda artış, hipertansiyon, diyabet, bulaşıcı hastalıklar, bilişsel fonksiyonlarda bozulma, depresyon ve anksiyete ile bağlantılı olduğunu söylüyor.

Peki yalnızlık bir halk sağlığı yaklaşımıyla ele alınabilir mi?

Konuyu yakında ele almaya başlayacak olan komitenin fikri, mevcut en iyi bilimsel delillere göre yalnızlığın ne olduğunu, nasıl tanımlanabileceğini ve onunla mücadele etmenin ana yollarının neler olduğunu tam olarak tanımlamak.

Çünkü yalnızlık öznel bir tecrübe ve yalnız kalmakla aynı şey değil. Yalnızlık hissi büyük ölçüde kültürel normlarla şekillendiriliyor. Bu öznellik bilim insanlarının karşılaştığı en çok önemli zorluklardan biri.

Yalnızlık hissi ve yalnız kalmak farklı şeyler

BBC News Brezilya servisinden André Biernath’a konuşan, Rio Grande do Sul Katolik Üniversitesi’nin Beyin Enstitüsü’nde Psikiyatrist Lucas Spanemberg, “Yalnızlık hissi kişisel bir tecrübedir. İzole yaşayan pek çok insan aslında kendini yalnız hissetmez” diyor ve ekliyor:

“Tam bilakis, diğer bireylerle çevrili olmaları bu insanların kendilerini etraflarıyla kontaklı hissettikleri manasına gelmez.

“Yalnızlık, duygusal ve davranışsal sonuçları olan, bir sosyal gruba ait olmama, kopukluk hissidir ve bu, zihinsel ve fizikî sağlık açısından bir dizi olumsuz sonuçla ilişkilidir”.

Yalnızlık ile vücut ve zihin sağlığı arasındaki alakayı inceleyen farklı araştırmalar var.

2010 yılında Amerika Birleşik Devletleri’ndeki (ABD) Brigham Young Üniversitesi’nde yapılan ve güçlü sosyal ilişkileri olan bireylerin, yaşadıkları etrafla daha az etkileşim kuranlara kıyasla daha uzun süre hayatta kalma olasılıklarının yüzde 50 daha fazla olduğunu ortaya çıkarmıştı.

Türkiye’de bayanlar ve gençler daha yalnız hissediyor

Farklı çalışmalar yalnızlığın uzunca bir süre ilerleyen yaşla ilişkilendirildiğini söylüyor. Buna rağmen son devirde birçok ülkeden gençler arasında yalnızlık hissi yaygınlaşıyor.

Bu ülkeler arasında Türkiye de var.

Türkiye’de Aile ve Yalnızlık Araştırması’nın 2022 sonuçlarına göre 18-24 yaş arasındaki gençlerin yüzde 40’ı, 55 yaş üstündeki şahısların ise yüzde 26’sı kendini sıkça yalnız hissettiğini belirtiyor.

Üsküdar Üniversitesi ve Metod Araştırma Şirketi paydaşlığıyla Kasım 2022 ayı boyunca Türkiye’nin 81 vilayetinde 18-70 yaş aralığında toplam 6 bin 100 kişi ile yapılan çevrimiçi anket her üç iştirakçiden birinin sıklıkla yalnız hissettiğini bulmuştu.

Araştırmaya göre bayanlarda sıklıkla yalnız hissettiğini söyleyenlerin oranı yüzde 40’ken, erkeklerde bu oran yüzde 26. Bayanlarda 2019’da yüzde 20 olan yalnızlık hissiyatının, 2022’de iki katına çıktığı belirtiliyor.

2019 yılında yapılan araştırmada yalnız hissedenlerin hissetmeyenlere göre 2,5 kat daha fazla mutsuz hissettiği görülürken; 2022 yılında bu oran 3,5 kata kadar çıktı.

Yalnız hissetmeyenlerin yüzde 70’i hayatından mutlu olduğunu belirtirken, sık sık yalnız hissedenlerin yalnızca yüzde 19’u mutlu olduğunu belirtiyor.

Bizi çevreleyen toplum ve dünyanın sorunu

Peki yalnızlık neden son yıllarda acil bir halk sağlığı sorunu haline geldi?

BBC News Brezilya servisinden André Biernath’ın alıntıladığı São Paulo Üniversitesi Psikiyatri Enstitüsü’nün Hudut Bilimleri Laboratuvarı’ndan Klinik Psikolog Dorli Kamkhagi’ye göre, buna sebep olan çeşitli faktörler var.

Bunlardan birincisinin pandemi süreci olduğunu söyleyen Kamkhagi, “Artık sağlık krizinde değiliz fakat kimi insanlar dışarı çıkmak yahut diğerleriyle yüz yüze görüşmek istemiyor” diyor.

Başka bir deyişle, koronavirüsten korunmak için meskenlerinde kalma muhtaçlığı, birçok insanın ev ortamını artık ayrılmak istemedikleri bir konfor alanı olarak görmesine neden oldu.

Lancet yazarları yalnızlığı etrafımızdaki toplumların ve dünyanın kuruluş biçimiyle ilgili bir sorun olarak tanımlıyor.

Hatta birtakım yazarlar birçok kentin “yalnızlaştırıcı ortamlar” üzerine inşa edildiğinden bile bahsediyor.

Kentsel planlamanın belirlediği fizikî etrafın sosyal temas kurmayı zorlaştırabileceğini söyleyen yazarlar ayrıyetenbu bağlama katkıda bulunan diğer ögeleri da vurguluyor.

Bunlar arasında artan sosyal kopukluk hissiyle ilişkilendirilen sosyal ağlar var.

Lancet yazarları, “Tasarruf, yoksulluk, ırkçılık ve yabancı düşmanlığı da eşitsizliğe ve dışlanmışlık hissine neden oluyor. Kolektivizm ve aidiyet hissine zarar verecek şekilde bireyciliğe yönelik toplumsal eğilimler, yalnızlık hissinin yaşanma riskini artırıyor” diyor.

Lancet’te 2018 yılında paylaşılan verilere göre dünya genelinde her üç şahıstan biri yalnız hissediyor ve 12 şahıstan biri ağır yalnızlık hissiyle yaşıyor.

Tedavisi ne kadar mümkün ?

Peki yalnızlığı tespit edip, sıhhate zarar vermeden önce müdahale etmek ne kadar mümkün ?

Klinik Psikolog Dorli Kamkhagi’ye göre yalnızlık hissi ile yalnızlık ihtiyacı arasındaki farkı ayırt etmek önemli.

Psikolog “Yalnız kalmaya vakit ayırmak çok önemli ve sağlıklı” diyor ve ekliyor:

“Sorun, daima olarak dünyanın geri kalanıyla ilişkinizin kopması ve sosyal ilgilerin kurallarını ve nasıl yürüdüğünün unutulmaya başlamasıdır”.

Psikiyatrist Lucas Spanemberg olumsuz yalnızlık tecrübesiyle ilgili olarak, “Yalnızlıkta izolasyon artık kitap okumak ya da tabiatla temas halinde olmak benzeri bir refah tecrübesi sağlamak yerine; sadece konutlarında kalmak, alkol ve uyuşturucu benzeri bağımlılık yapan unsurları kullanmak yahut şiddete başvurmak benzeri ziyanlı alışkanlıklarla sonuçlanır” diyor.

Psikiyatrist, yalnızlığın ekseriyetle kişinin kendi sağlığına ve görünümüne dikkat etmemesi, öz bakımını kaybetmesi ve diğeriyle temas kurmanın gerekli olduğu vakitlerde rahatsızlık hissiyle ortaya çıktığını ekliyor.

Bazı durumlarda kişinin kendisi bu işaretleri anlayabilir; başkalarında ise yalnız kişinin alışkanlıklarını ve kayıplarını gözlemleyebilecek bir aile üyesinin ya da yakın bir meslektaşın yardımı gerekir.

Sorun teşhis edildikten sonra, sosyal izolasyonun dert, depresyon benzeri daha önemli bir hal almasına mani olacak birtakım müdahale ve bakımlara başvurmak mümkün.

Psikiyatrist Lucas Spanemberg, “Psikolojik ya da psikiyatrik bir değerlendirme ya da takip yapılması gerekli olabilir” diyor.

Yavaş yavaş, bir sağlık uzmanının yardımıyla sosyal faaliyetleri ve toplumla bağları yeniden başlatmak mümkün olabiliyor.

Kamkhagi, “Parkta hafif bir yürüyüşle yavaş yavaş başlayabilir ya da bir arkadaşımıza nasıl olduğunu sormak ve onu özlediğimizi söylemek için bir mesaj gönderebiliriz” diye örnek veriyor.

Lancet yazarları, “Bir sağlık çalışanının yalnızlığı hafifletmek için yapabileceği tahminen de en faydalı katkı, hastayla manalı bir etkileşim kurmaktır. Yüzeysel de olsa bağ kurmak büyük fark yaratabilir” diyorlar.

, , , ,
Bir Yorum Yazın

Ziyaretçi Yorumları - 0 Yorum

Henüz yorum yapılmamış.