Türkiye’de 200 binden fazla URL’ye erişim engeli

Free Web Turkey 2023 İnternet Sansürü Raporu’na göre 2023 yılında 219 bin 59 URL’ye erişim engeli getirildi. Engellenen haber sayısı 14 bin 680 olurken en çok yolsuzluk ve usulsüzlük bahisli haberler engellendi. Bu bahisteki haberlerde cürümle ismi anılanlar ise kamu vazifelileri ile Adalet ve Kalkınma Partisi’ne (AKP) yakın şahıslar oldu.

Free Web Turkey Proje Koordinatörü Ali Safa Korkut’un hazırladığı rapora göre geçen yıl 197 bin 907’si alan ismi, 14 bin 680’i haber, 5 bin 641’i sosyal medya paylaşımı, 743’ü sosyal medya hesabı ve 38’i de işletmelerin Google’da kayıtlı pozisyonlarına yapılan yorumlar olmak üzere toplam 219 bin 59 URL için erişim engeli kararı verildi.

Ayrıca 33 Google arama motoru sonucu, 9 taşınabilir uygulama, 5 Google Drive dosyası, 2 mail adresi ve 1 Google dokümanına erişim engeli getirildi.

Raporda engellenen dijital malzemelere dair tüm istatistiklerin yanı sıra öne çıkan erişim engeli kararları, kazara erişim engeli kararı verilen haberler, 6 Şubat zelzeleleri esnasında sosyal medyaya uygulanan sansür, gazetecilerin tutuklanmasına münasebet gösterilip de erişim engeli getirilen haberler ve Anayasa Mahkemesi’nin erişim pürüzüne imkan sağlayan maddelerle ilgili verdiği son kararlar da yer alıyor.

En çok yolsuzluk ve usulsüzlük bahisli haberler engellendi

Engellenen haberlerin bahislerine göre dağılımına bakıldığında ilk sırada yolsuzluk ve usulsüzlük (5 bin 881 haber) yer alırken onu bayan ve çocuklara karşı işlenen suçlar (2 bin 256 haber) ile örgütsel suçlar (1.733 haber) izledi.

Yolsuzluk ve usulsüzlük bahisli olup da erişim engeli getirilen haberlerde söylediği söz edilen suçu işlediği iddia edilen şahıslar ise kamu vazifelileri (3 bin 192 haber), AKP’ye yakın kişi ve tertipler (1133 haber) ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve ailesi (646 haber) olarak gösterildi.

Kadın ve çocuklara karşı işlenen cürümleri husus edinen 2 bin 256 haberde ise faillerin kamu vazifelileri (693 haber), iş insanları (244 haber), siyasi parti temsilcileri (219 haber), tarikat ve cemtler (157 haber), kamu kurumları (125 haber), AKP’ye yakın kişi ve tertipler (13 haber) ve şirketler (4 haber) olduğu öne sürüldü.

Kamu vazifelileri ile AKP’ye yakın bireylerin suça karıştığı iddia edilen haberler engellendi
Genel itibarıyla engellenen 14 bin 680 haberin kimler hakkında olduğuna bakıldığında ise ilk beş kamu vazifelileri (5 bin 150 haber), sivil yurttaşlar (2 bin 580 haber), AKP’ye yakın kişi ve tertipler (2 bin 575 haber), şirketler (1151 haber ) ve Cumhurbaşkanı Erdoğan ve ailesi (854 haber) şeklinde sıralandı.

Kamu görevlileriyle ilgili engellenen haberlerin bahislerinde yolsuzluk ve usulsüzlük (3 bin 192 haber) ile bayan ve çocuklara karşı işlenen suçlar (693 haber) öne çıktı. AKP’ye yakın kişi ve tertipler hakkındaki haberlerin mevzuları arasında ise ilk sırada 1133 haberle yeniden yolsuzluk ve usulsüzlük yer aldı. Cumhurbaşkanı Erdoğan ve ailesiyle ilgili olup da engellenen 854 haberin 646’sında da yolsuzluk ve usulsüzlük iddiaları yer alıyordu.

Tarikatlar hakkındaki istismar ve yolsuzluk argümanlı haberlere erişim engeli

Tarikat/cemtlerin isminin karıştığı 221 haber, 11 farklı kararla erişime engellenirken bu haberlerin konusu bayan ve çocuklara karşı işlenen suçlar (157 haber), yolsuzluk ve usulsüzlük (60 haber) ve din sömürüsü (4 haber) oldu.

Sosyal medya paylaşımları da bu sayıya dahil edildiğinde 2023’te tarikat/cemtlerin isminin karıştığı toplam 301 URL’nin erişime engellendiği tespit edildi.

En çok haber engelleyen merci, 819 haberle İzmir 4. Sulh Ceza Hakimliği olurken ilk 10’da İstanbul’dan sekiz sulh ceza hakimliği yer aldı.

Kişilik hakları ihlali münasebet olarak sunuldu

Engellenen haberlerin engellenme münasebetlerine bakıldığında ise ilk sırada 14 bin 332 haberin engellenmesine münasebet gösterilmesi itibarıyla kişilik hakları ihlali yer aldı.

Bu haberlerin öznelerine bakıldığında ise ilk beş, 5 bin 150 haberle kamu vazifelileri, 2 bin 580 haberle yurttaşlar, 2 bin 575 haberle AKP’ye yakın kişi ve tertipler, bin 147 haberle şirketler ve 854 haberle Cumhurbaşkanı Erdoğan ve ailesi şeklinde sıralandı.

2023’te 197 bin 907 URL ile en fazla erişim engeli, alan isimlerine uygulandı. Bu sayıya 173 kararla ulaşılırken 2022’de olduğu benzeri 2023’te de hükümete yakın olmayan internet gazetelerine uygulanan erişim manileri ön plana çıktı.

Zira geçen yıl haber sitelerine ait 30 alan ismi, 29 farklı kararla erişime engellenirken birtakım yayıncıların alan isimleri birden fazla sefer engellendi.

Örneğin Kızıl Bayrak gazetesine ait beş, Aktif Haber Ajansı’na (ETHA) ait dört, Komün Mecmua’ya ait üç, Gazete Patika’ya ait üç, Özgür Gelecek’e ait üç, Deutsche Welle (DW) Türkçe’ye ait iki ve Yeni Demokrasi Gazetesi’ne ait iki farklı alan ismi mahkeme kararları sonucunda erişime engellendi.

Voice of America (VOA) Türkçe, Alınteri, Yeni Demokrat Gençlik, Yeni Ömür ve Avrupa Demokrat gazeteleri ile 100Süzler platformuna da bir defa erişim engeli getirildi. Jinnews ise Türk Telekom tarafından kendi müşterilerine engellenirken Sözcü Gazetesi’nin sozcu.com.tr halindeki alan ismi da 14 Mayıs’ta Milli Eğitim Bakanlığı tarafından devlet okullarında erişime engellendi.

Bu gazetelerin 24’ü milli güvenlik ve kamu nizamının korunması gerekçesiyle engellenirken VOA ve DW’ye ait üç alan ismi RTÜK’ün talebi üzerine, lisanssız yayın yaptığı gerekçesiyle engellendi.

İl jandarma komutanlıkları listeyi domine etti

Alan ismi kategorisinde en çok URL engelleyen mercilerin dağılımına bakıldığında ilk 10’da hiçbir sulh ceza hakimliği yer almazken kent jandarma komutanlıkları listeyi domine etti.

Birinci sırada, engellediği 160 bin 274 alan ismi ile Milli Piyango İdaresi Genel Müdürlüğü yer alırken onu sırasıyla Ankara, Gaziantep, Denizli ve Aydın kent jandarma komutanlıkları takip etti.

İl jandarma komutanlıkları ve Milli Piyango İdaresi Genel Müdürlüğü tarafından engellenen tüm alan isimleri, 5651 sayılı kanunun 8’inci unsurunda belirtilen “yasa dışı bahis, dolandırıcılık, müstehcen görüntüler, borsa manipülasyonu, terör örgütü propagandası, terörün finansmanına katkı” vb. cürümleri işleyerek çıkar elde etmeyi amaçladıkları argümanıyla engellendi.

Sosyal medya paylaşımlarına da engel

2023 yılında erişim engeli getirilen sosyal medya paylaşımı sayısı ise 5 bin 641 oldu.

Bu sayıya 135 farklı mahkeme kararıyla ulaşılırken erişim engeli getirilen paylaşımlar hususlarına göre ele alındığında ilk sırada 2 bin 948 paylaşımla yolsuzluk ve usulsüzlük yer aldı. Bu, 2023’te erişim engeli getirilen sosyal medya paylaşımlarının yarısından fazlasına tekabül ediyor.

Yolsuzluk ve usulsüzlük bahisli sosyal medya paylaşımlarının akabinde ise bayan ve çocuklara karşı işlenen cürümlerle ilgili sosyal medya paylaşımları geldi. 2023’te bu husustaki bin 607 haber, 35 farklı kararla erişime engellendi.

AKP’ye yakın kişi ve tertipler burada da zirvede

AKP’ye yakın kişi ve tertipler, erişim engeli getirilen 5 bin 641 sosyal medya paylaşımının 2 bin 91’inin öznesi olurken bu sayıya 20 farklı kararla ulaşıldı.

Bu paylaşımların hususları incelendiğinde de ilk sırada yolsuzluk ve usulsüzlük yer aldı. 2023’te öznesinin AKP’ye yakın kişi ve tertipler olduğu yolsuzluk ve usulsüzlük bahisli bin 672 sosyal medya paylaşımına erişim engellendi.

Sidar Demiroğlu detayı

Rüşvet karşılığı erişim engeli kararı verdiği suçlamasıyla soruşturma geçiren ve görevden alınan Sidar Demiroğlu’nun hakimlik yaptığı İstanbul Anadolu 4. Sulh Ceza Hakimliği, en çok sosyal medya paylaşımı engelleyen merci oldu.

Bin 796 sosyal medya paylaşımı için erişim engeli buyruğu veren hakimlik, bu sayıya 21 kararla ulaşırken bunların 20’sinde Demiroğlu’nun imzası yer aldı.

2023’te erişim engeli getirilen sosyal medya hesabı sayısı ise 743 oldu.

Google yorumları da engellendi mail adresleri de

2023 yılında, alan isimleri, haberler, sosyal medya paylaşımları ve sosyal medya hesaplarının yanı sıra işletmelerin Google’da kayıtlı olan ve pozisyon bilgilerinin de yer aldığı profillerine yapılan yorumlara dahi erişim engeli getirildi.

Erişime engellenen 38 yorumun tamamı, söylediği söz edilen gerçek ve/veya hükmî bireyler hakkındaki şikayetlerden, olumsuz deneyimlerden oluştu.

2023’te mail adresleri hakkında da erişim engeli kararları verildi. Mail adreslerinin erişime engellenmesi teknik olarak mümkün değil lakin erişim engeli taleplerini değerlendiren hakimler mail adresleri için erişim engeli buyruğu verdi. Bunlardan [email protected] hakkındaki erişim engeli kararı 10 Şubat 2023’te Ankara 3. Sulh Ceza Hakimliği tarafından verilirken [email protected] hakkındaki karar ise 22 Ağustos 2023’te Gaziosmanpaşa 1. Sulh Ceza Hakimliği tarafından verildi.