TCMB’den dezenflasyon sürecinde çıktı açığı analizi

“Çıktı açığı gözlenebilir bir değişken değil”

Çıktı açığı, enflasyonist baskılar ve buna dair şekillendirilen para siyaseti açısından çok önemli bir gösterge olmakla birlikte, gözlenebilir bir değişken değil. Gayrisafi Yurt İçi Hasıla (GSYİH) kapsamında fiili üretim ve büyüme bilgileri gözlense de potansiyel üretim düzeyinin ve bundan ötürü potansiyel büyümenin ne olduğunu direkt ölçmek mümkün değil. Bu nedenle, çıktı açığının çeşitli prosedürler kullanılarak tahmin edilmesi gerekiyor.

TCMB, bu çıktı açığı ya da çıktı fazlasını takip etmek için üç ana başlık altında toplanan göstergerlerden faydalanıyor. Bunlardan birincisi istatistiksel filtreleme prosedürü, ikincisi öncü göstergeler içinden kullanılan bir data serisi ve son yaklaşım ise yarı yapısal genel istikrar modelleri üzerinden çıktı açığı serileri türetmeye dayanıyor.

Tüm bu yaklaşımlar çerçevesinde, 29 Kasım’da açıklanan 3. çeyrek GSYİH bilgilerini de içerecek şekilde tahmin edilen serilerin son dönem gelişmeleri, göstergelerin genel olarak daha ölçülü bir talep görünümüne işaret ettiğini ortaya koyuyor. İstatistiki filtrelemeye dayalı tüm göstergeler negatif bölgede ağırlaşırken, anket bazlı göstergenin pozitif bölgede aşağı istikametli bir seyir halinde olduğu görülüyor. İki göstergesinin negatif bölgeye geçtiği anlaşılan yarı yapısal modeller bazlı kümede da aşağı taraflı gidişat sürüyor.

TCMB Blog sayfasındaki yazısında, Kazdal değerlendirmelerini şöyle sürdürdü;

“Bilindiği üzere, siyaset faizi 2023 Haziran-2024 Mart arasında kademeli olarak yükseltilirken, sıkı duruş makroihtiyati önlemlerle desteklenip nakdî transfer güçlendirildi. Model ortalamalarını TCMB’nin son sıkılaştırma döngüsüne girdiği ilgili dönem itibarıyla incelediğimizde, çıktı açığının 2023 yılı ikinci çeyreğinde ulaştığı yüksek pozitif düzeylerden giderek gerilediğini görüyoruz. Bu gerilemenin, nakdî sıkılaşmanın gecikmeli tesirleriyle son periyotta belirginleştiği de görülmekte. Diğer yandan, farklı metotlardan elde ettiğimiz söylediği söz edilen göstergelerin azami ve minimum bedellerinden oluşan tahmin bandının, aşağı taraflı daha geniş olduğu gözleniyor. 2023’ün son çeyreğinde takip ettiğimiz 8 göstergeden yalnızca biri negatif düzeydeyken 2024 3. çeyrek itibarıyla 6 gösterge negatif düzeye gelmiş durumda.

Sonuç olarak, yakın periyoda ilişkin göstergeler bir bütün olarak değerlendirildiğinde, talebin yavaşlamaya devam ederek enflasyondaki düşüşü destek veren düzeylere geldiğini ima ediyor. Sıkı para siyaseti sonucunda sürecek olan iç talepteki dengelenme ve önümüzdeki devirde negatif seviyelerde gerçekleşeceği öngörülen çıktı açığı, dezenflasyon sürecinin çok önemli bir bileşeni olacak.”