Suriye’nin kuzeyinde dikkati çeken gelişme: Bölgeye yeni isimlendirme ve yeni anayasa

Namık Durukan

PKK’nın Suriye’deki uzantısı olmak ve Türkiye’ye yönelik terör fliyetinde bulunmakla suçlanan Demokratik Birlik Partisi (PYD) ve bağlı kümelerin denetimindeki, kantonlardan oluşan Suriye’nin kuzey doğusunda idarede radikal değişikliklere gidildi. Bölgenin artık “Kuzey ve Doğu Suriye Demokratik Özerk Yönetimi” olarak anılmasına karar verildi ve 134 maddelik anayasa metni oluşturuldu. Bölgenin yeni isminde ve anayasa unsurlarında “Kürt” sözünün yer almaması, muhalif Kürt grupları tarafından tepki ile karşılandı.

Suriye’de Esad idaresine karşı muhalif gruplar tarafından başlatılan isyan sonrası bölgede denetimi sağlayan PYD’nin “De Facto” olarak kurduğu, İsviçre’den esinlenerek üç kantona böldüğü bölgenin yönetimi ile ilgili olarak tepeden tırnağa değişikliğe gidildi.

Arapların yanı sıra diğer etnik ve dini kümelerin da içinde yer aldığı lakin Suriye rejimi ve diğer ülkeler tarafından tanınmayan bölgesel idarede kapsamlı değişim için yönetim merkezi Rakka’da bir mühletten beri kapsamlı toplantılar gerçekleştiriliyordu. Toplantılar serisinin tamamlanması sonrası bölgenin anayasasını oluşturan “Toplumsal Sözleşme”de çok önemli değişiklikler yapıldı. Değişen maddeler ise bölgesel idarenin Genel Konseyi’nde onaylandı.

Muhalif Kürt kümelerden tepki

“Yeni Toplumsal Sözleşme” kapsamında bölgede uygulamaya geçirilen yeni yönetim biçimi, büyük kısmı Kuzey Irak Bölgesel Kürt Yönetimi eski Başkanı Mesut Barzani paralelinde fliyet gösteren Kürt örgüt ve grupları tarafından tepki ile karşılandı.

Yapılan açıklamalarda 134 maddelik maddede tek bir unsurda “Kürdistan” isminin geçmediği belirtildi. Açıklamalarda, “Rojava’daki PKK yönetimi gün geçtikçe Rojava’daki Kürdistani kimliği küçültmek ve Kürt Kürdistan sözlerini kanunlardan, resmi tartışmalardan çıkarmak için gayret harcıyor. PKK Rojava’da TEWDEM, PYD benzeri örgütler aracılığı ile Rojava’yı Kürdistansızlaşmaya mahkum ediyor. Son olarak da çıkarılan maddede benzer bir uygulama gerçekleşti” sözlerine yer verildi.

“Bu yasa Kürtler için değil”

Beşar Esad rejimi tersi muhalif grupları çatısı altında toplayan Türkiye’nin de desteklediği 114 üyeli Suriye Muhalif ve Devrimci Güçler Ulusal Koalisyonu’nda (SMDK) 11 üye ile temsil edilen Suriye Kürt Ulusal Kurulu de ( ENKS) yeni idarede “Kürt” ismine yer verilmemesine tepki gösterdi.

Konuya ilişkin açıklama yapan ENKS Meclis üyesi Cidan Ali, “Kanun denen şey PKK’nın kanunudur, PKK’nın Rojava’daki kantonları için hazırlanmış” tabirleri ile dile getirdi.

Ali şöyle devam etti: “Yasa problemi halkın gündemine uğraşacakları bir şeyler koymak için ortaya atılmıştır. Her yıl bu türlü halkı oyalayacak onlarca bahis ortaya atıyorlar. Son birkaç aydır da bu kanun-anayasa problemi gündeme konuyor fakat bu yasa Kürtler için değil, Suriye içindir, Rojava için değil PKK içindir. Esasen bu maddede tek bir Kürdistan sözü geçmiyor bunun kendisi bile PKK’nin bir Kürdistan davası olmadığını ispatlamaya kâfi.”