Sokak hayvanları yasası, komisyonda kabul edildi

Kanun teklifiyle, Hayvanları Muhafaza Kanunu’nda değişikliğe gidilecek. Buna göre, Kanun’un maksatlarına “insan, hayvan ve çevre sağlığı gözetilmek kaydıyla” ifadesi eklenecek.

Sahipsiz hayvanlara ilişkin yürütülecek çalışmalarda, tereddüde mahal verilmemesi, kedi ve köpeklerin sahipli hayvan statüsüne alınabilmesi için Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu kapsamında Tarım ve Orman Bakanlığı veri tabanına kaydedilmesi zaruriliği bulunduğundan “sahipli hayvan” ve “sahipsiz hayvan” kavramları açık bir şekilde tanımlanacak.

Uygulamada tereddüde mahal verilmemesi maksadıyla ve Kanun’daki “yakala-kısırlaştır-sal” metodunun kaldırılması nedeniyle hayvan bakımevi tarifinde ahenk değişikliği yapılacak. Hayvan bakımevinin tarifi, “Bakanlıktan izin alınmak suretiyle kurulan ve hayvanların sahiplendirilinceye kadar barındırıldığı ve rehabilite edildiği bir tesis” şeklinde değiştirilecek.

Sahipsiz ve güçten düşmüş hayvanların hayvan bakımevlerine toplanması ve buralarda rehabilite edilerek sahiplendirilinceye kadar bakılacak olması sebebiyle bakımevleri dışında bir hayvana bakmanın onun yasal misyonunu alarak sahiplenilmesi suretiyle mümkün olabileceği unsuru kabul edilecek. Kanun’un unsurları arasında yer alan “Evcil hayvanlar, cinsine mahsus hayat koşulları içinde yaşama özgürlüğüne sahiptir. Sahipsiz hayvanların da sahipli hayvanlar benzeri ömürleri desteklenmelidir” ifadesi yürürlükten kaldırılacak.

Hiçbir maddi yarar ve menft amaçladığı gütmeksizin, yalnızca insani ve vicdani sorumluluklarla, sahipsiz ve güçten düşmüş hayvanları sahiplenmek isteyen ve Kanun’da öngörülen şartları taşıyan gerçek ve hukukî bireylerin teşviki ve bu kapsamda eş güdüm sağlanması esas olacak.

Yerel idareler, gönüllü kuruluşlarla iş birliği içerisinde, sahipsiz hayvanların sahiplendirilinceye kadar bakılmaları için hayvan bakımevleri kurarak onların bakımlarını ve tedavilerini sağlayacak, eğitim çalışmaları yapacak.

Hayvan bakımevlerine alınan hayvanlardan rehabilite edilen köpekler sahiplendirilinceye kadar bu yerlerde barındırılacak. Doğru ve şimdiki bilgi sağlanabilmesi gayesiyle hayvan bakımevlerine alınan hayvanlar Tarım ve Orman Bakanlığı veri sistemine kaydedilecek.

Teşvik ve idari tedbirler

Bakımevine alınan köpeklerden insan ve hayvanların hayatı ve sağlığı için tehlike teşkil eden ve olumsuz davranışları denetim edilemeyen, bulaşıcı ya da tedavi edilemeyen hastalığı bulunan yahut sahiplenilmesi yasak olanlarına, Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu’nun 9. hususundaki “Hayvanlara ötenazi yapmak yasaktır. Lakin, hayvanlara acı ve ıstırap çektiren ya da güzelleşme durumu bulunmayan hastalık durumlarında, akut bulaşıcı bir hayvan hastalığının önlenmesi yahut eradikasyonu amacıyla ya da insan sağlığı için risk oluşturan durumlarda, davranışları insan ve hayvanların hayatı ve sağlığı için tehlike teşkil eden ve olumsuz davranışları denetim edilemeyen durumlarda veteriner tabip tarafından ötenazi yapılmasına karar verilebilir. Ötenazi süreci veteriner doktor tarafından ya da veteriner doktor nezaretinde yapılır.” kararları uygulanacak.

Yerel idareler sahipsiz köpeklere ilişkin yürüttüğü iş ve süreçlerde Ev Hayvanlarının Korunmasına Dair Avrupa Kontratı kapsamında gerekli idari önlemleri almaya yetkili olacak.

Hayvanlara yapılacak müdahalenin yalnızca tıbbi münasebetlerle değil Kanunda yer alan diğer istisnai durumlarda da yapılabilmesine fırsat sağlanacak.

“Yerel idareler ismine toplanan sahipsiz hayvanların bakımevi dışında bir yere terk edilmesi ya da bakımevinde barındırılan köpeği bakımevi dışında bir yere bırakmak” fiilleri yasak kapsamına alınacak. Böylelikle sahipsiz hayvanların toplanması, hayvan bakımevlerine götürülmesi ve bu hayvanların sahiplendirilinceye kadar hayvan bakımevi bünyesinde bakılmasına ilişkin kararların uygulanmasının ve yerel idarelerin görev ve sorumluluklarını eksiksiz olarak yerine getirmelerinin sağlanması amaçlanacak.

İl Hayvanları Müdafaa Şurasının misyonları arasına, sahipsiz hayvanların korunmasına yönelik yürütülen çalışmaların yanı sıra insan, hayvan ve çevre sıhhatini muhafazaya yönelik olarak sahipsiz hayvanlardan kaynaklı sıkıntıları belirlemek ve bu meselelere ilişkin tahlil teklifleri üretmek eklenecek.

Düzenlemeyle başta yerel idareler olmak üzere diğer ilgili kurum ve kuruluşlara yapılacak dayanağın kapsamı genişletilecek. Buna göre de insan, hayvan ve çevre sıhhatinin korunması amacıyla bakımevleri, hastaneler ve ameliyathaneler kurmak; bunlara ilişkin ilaç, alet ve ekipmanları temin etmek ile bakımevlerinde bakım, rehabilitasyon ve sahiplendirme benzeri fliyetleri yürütmek için başta yerel idareler olmak üzere diğer ilgili kurum ve kuruluşlara teşvik ya da Bakanlıkça uygun görülen ölçülerde mali destek sağlanacak.

Ödenekler öteki bir gaye için kullanılamayacak

Hayvanları muhafazaya yönelik kararlara aykırı hareket eden ya da sahiplendiği hayvanların bakımını önemli şekilde ihmal eden yahut onlara ağrı, acı ya da zarar veren şahısların kontrolle yetkili merci tarafından hayvan bulundurması yasak olacak ve hayvanlarına el konulacak. Söz konusu hayvanlardan sahiplendirilme niteliği olanlar sahiplendirilinceye kadar hayvan bakımevinde barındırılacak.

Caydırıcılığın sağlanması amacıyla sahipli hayvanın sahibi tarafından terk edilmesi kabahatine ilişkin idari para cezası hayvan başına 2 bin liradan 60 bin liraya çıkarılacak. Yerel idareler ismine toplanan sahipsiz hayvanları bakımevi dışında bir yere terk eden ya da bakımevinde barındırılan hayvanı bakımevi dışında bir yere bırakanlara ise hayvan başına 50 bin lira idari para cezası verilecek.

Büyükşehir belediyeleri, kent belediyeleri ve nüfusu 25 bini aşan belediyeler, sahipsiz ya da güçten düşmüş yahut tehlike arz eden hayvanların korunması ve sahiplendirilinceye kadar bakımının yapılması ile rehabilitasyonunun sağlanması maksadıyla hayvan bakımevleri kuracak. Belirtilen hayvanlar, ilgili belediyeler tarafından hayvan bakımevine götürülecek. Hayvan bakımevi kurma mecburiliği olmayan belediyeler ile kent özel yönetimleri, sorumluluk alanındaki bu hayvanları en yakın hayvan bakımevine götürecek.

Belirtilen kaynağı ayırmayan belediye başkanı ve meclis üyeleri ile ayrılan kaynağı hayvan bakımevi kurmak, sahipsiz hayvanları toplamak, rehabilite etmek ya da sahiplendirilinceye kadar bakmak için harcamayan ya da bu kaynağı diğer hedefler için sarf eden belediye başkanı ve belediye yetkililerine 6 aydan 2 yıla kadar hapis cezası verilecek.

Söz konusu belediyeler 31 Aralık 2028’e kadar belirtilen hayvan bakımevlerini kurmakla ve mevcut bakımevlerinin şartlarını güzelleştirmekle yükümlü olacak.

Belediyeler, 31 Aralık 2028’e kadar hayvan bakımevleri kurmak, rehabilitasyon süreçlerini gerçekleştirmek ve sahipsiz hayvanlara sahiplendirilinceye kadar bakmak için mutlaklaşmış en son bütçe gelirlerinin binde 5’i oranında kaynak ayıracak. Bu oran, büyükşehir belediyelerinde binde 3 olarak uygulanacak. Ayrılan ödenekler öteki bir hedef için kullanılamayacak.

Kedi ve köpek sahipleri, hayvanlarını en geç 31 Aralık 2025’e kadar dijital kimliklendirme formülleriyle kayıt altına aldırmak zorunda olacak.

Teklifle, sokakta bakıma ve korunmaya ihtiyacı olacak sahipsiz hayvan bulunmaması amaçlandığı için Hayvanları Muhafaza Kanunu’ndaki “yerel hayvan müdafaa görevlileri”ne ilişkin karar yürürlükten kaldırılacak.

Muhalefet milletvekilleri teklifin kabul edilmesine tepki gösterdi.