Kiev’in, Karadeniz’deki ticari gemilere eşlik edebilecek ve seyrüsefer güvenliğini koruyabilecek bir deniz gücüne NATO savaş gemilerinin de dahil edilmesi konusunda müzakerelerde bulunduğu öğrenildi.
Peki bu fikir Montrö Mukavelesi kararları dikkate alındığında uygulanabilir mi?
Sputnik’e verdiği demecinde bu soruya cevap arayan Rusya Bilimler Akademisi Şarkiyat Enstitüsü Türkiye Bölümü’nün kıdemli araştırma vazifelisi, Rus tarihçi Doç. Dr. Andrey Boldırev, boğazlardan geçen ticari gemilere eşlik edilebilmesinin mümkün olduğuna inanırken, lakin bu teşebbüsün uygulanmasının kimi şartlar nedeniyle karmaşıklaştığının da altını çiziyor.
1936 yılında imzalanan Montrö Boğazlar Kontratı metninin boğazlardan geçen ticari gemilere askeri eşlik imkanı sağladığına değinen Boldırev, “Aynı vakitte bu kontrat, eşlik edecek askeri gemilerle ilgili belli hudutlar koyuyor” diye konuştu.
Sözleşmede yer alan ve boğazlardan geçecek yabancı savaş gemilerine dair miktar ve tonajın kısıtlandığı 14’üncü madde ile savaş gemilerinin kalış müddetlerini sınırlayan 16’ıncı hususuna atıfta bulunan Rus uzman, açıklamalarını şu şekilde sürdürdü:
Boldırev, Kiev’in süreksiz deniz koridorları fikrinin Ankara için son derece dezavantajlı olabileceğine de dikkat çekerek, ‘tahıl anlaşmasının’ yeniden başlamasıyla durumu daha da kötüleştirebileceği konusunda uyardı.
“Kiev, Karadeniz’deki deniz koridorlarını tahıl mutabakatına bir tıp alternatif olarak düşünüyor” diye konuşan Rus uzman, askeri gemilerin eşlik etmesini içerecek bir sistemin başlatılmasının süreksiz deniz koridorları fikrini pekiştirebileceğini, bu durumda büyük olasılıkla herkesin Karadeniz Tahıl Teşebbüsü’ne veda etmek zorunda kalacağını belirtti.
Boldırev, düzeneğin başlamasının Ankara için son derece istenmeyen bir duruma dönüşebileceğini vurgularken, değerlendirmesini, “Bana o denli geliyor ki Türkiye, durumu yalnızca kendi çıkarlarını dikkate alarak değil, aynı vakitte bölgesel güvenlik açısından mümkün sonuçlar açısından da değerlendiriyor. Bu açıdan bakıldığında Karadeniz’de bir NATO deniz gücünün ortaya çıkması bölgesel güvenliğe yönelik açık bir tehdittir” sözleriyle sonlandırdı.