RTÜK, medyada kadına yönelik şiddetle mücadeleye ilişkin etik ilkeleri kararını aldı

Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK) tarafından Medyada Bayana Yönelik Şiddetle Mücadeleye İlişkin Etik Prensipleri karara bağlandı.

Üst Konsey tarafından yapılan “Televizyon Yayınlarında Şiddet Araştırması”nda izleyicilerin yüzde 70’inin televizyon yayınlarında şiddete çok fazla yer verildiğini düşündüğü, ayrıyeten ekranlarda en fazla rahatsız olunan şiddet imgesinin yüzde 36,8 oranıyla bayana yönelik şiddet olduğu tespit edildi. “Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele IV. Ulusal Eylem Planı”nda yer alan medyaya düşen çok önemli vazifeler başlığı da dikkate alınarak “Medyada Bayana Yönelik Şiddetle Mücadeleye İlişkin Etik İlkeleri” oluşturuldu. Üst Kurul’da onaylanan kararlara göre radyo ve televizyon yayınlarında ve internet üzerinden isteğe bağlı yayıncılık yapılan platformlarda dikkat edilmesi gereken unsurlar şu şekilde:

Üst Kurul’da onaylanan kararlara göre radyo, televizyon yayınlarında ve internet üzerinden isteğe bağlı yayıncılık yapılan platformlarda;

MAĞDURU DEĞİL FAİLİ GÖSTER-Haber içeriklerinde bayanları küçük düşürücü ve aciz gösteren sözlerden sakınılması, şiddetin mağdurunu işaret eden bir lisan yerine şiddet aksiyonunun suç olduğu, asla kabul edilemeyeceği ve normalleştirilemeyeceği kapsamında, hareketin failinin işaret edilerek gösterilmesi,

ŞİDDETİ MEŞRULAŞTIRMA-Şiddet olayını aktarırken olayı legalleştiren bir lisan ve müstehcen hikayeleştirmelerden kaçınılması, ruhsal, ekonomik, siber vb. şiddet cinslerine ilişkin farkındalık oluşturulması, klasik ve yeni medyanın bayana yönelik şiddetle mücadeleyi destek veren ve hassaslık kazandırıcı rol üstlenmesi,

SAYGIN DEĞİL SUÇLU-Şiddet failine prestij katan, suçu hafifleten ya da suça peşinen mazeret sunan (cinnet geçiren eş, öfkelenen koca, uzun vakittir işsiz olan koca) sözlerden ve suçu olumlayan nitelendirilmelerden (saygın iş insanı, iki çocuk babası, ünlü sanatçı) kaçınılması, bayana yönelik şiddet olayının gerçekleştiği kural ve durumlara (gece yarısı parkta), bayanın ferdi özelliklerine (giyim üslubu, uygar durumu, kişiliği) odaklanılmaması, şiddet mağdurunun ve ailesinin ferdî bilgilerinin korunması ve mahremiyetine hürmet duyulması,

MÜCADELEYİ DESTEKLE-Tüm imal ve yayınlarda şiddete uğrayan bayanı yargılayan ve tetikleyici ayrıntı içeren ham görüntüler, ağır detaylı çekimler, suç tekniğini öğretici ayrıntılar, atmosferik müzik ve ses efektlerinin kullanılmaması,

ÇOCUKLARA ÖRNEK OL-Başta çocuk programları olmak üzere tüm yayınlarda gerçek ve kurgusal şiddetin olumsuz tesirlerinin dikkate alınması, hayata işe ve eve dair sorumlulukların istikrarlı sunulması, bayan erkek arasında iş kısmını vurgulayan iletilerin verilmesi,

GÜÇLÜ BAYANI ANLAT, BAYANI GÜÇLÜ ANLAT-Kalıp yargıları ortadan kaldırmak maksadıyla bayanların yalnızca belli meslek grupları dâhilinde değil farklı yaş, meslek, kültür ve sosyoekonomik grupları temsil edecek şekilde (milli sportmen, başarılı çiftçi, teşebbüsçü ev kadını) güçlü ve başarılı karakterler olarak yansıtılması, rol model bayan karakterlerin görünürlüğünün arttırılması,

CEZAYI YAYINLA ADALETİ GÖSTER-Caydırıcılığın artırılması amacıyla faile verilen cezaların kamuoyu ile paylaşılması ve şiddetin cezasız kalmayacağı istikametindeki iletilerin sıklıkla tekrarlanması,

DESTEK AL DESTEK VER-Medya içerik üreticilerinin bayana yönelik şiddet konusunda uzman görüşlerine başvurması (psikolog, pedagog, avukat, sosyolog vb.),  özdenetim sistemlerinin geliştirilmesi kapsamında etik konseylerin oluşturulması, kamunun sağladığı şiddeti tedbire ve destek sistemlerinin (KADES, ALO 183 vb.) bilinirliğinin artırılması gerekecek.

“8 Mart kararlarına üyelerden tam destek”

Toplantıda oy birliğiyle alınan karar için Üst Konsey Üyelerine teşekkür eden RTÜK Başkanı Ebubekir Şahin, ilkesel duruşun kıymetini şöyle özetledi:

“Aslında 6112 sayılı Maddemizde yayınlarda şiddet, bayan istismarı benzeri mevzular açık olarak vurgulanmış. Bunun ötesinde tüm medya organlarımızın ortak imza verdikleri “Yayıncılık Etik İlkeleri” arasında da bayan istismarının önlenmesi net olarak yer alıyor. Biz bunların da ötesinde yeni bir çalışma daha yaparak “Medyada Bayana Yönelik Şiddetle Mücadeleye İlişkin Etik İlkeleri” çıkardık. Zira bu husus çok önemli. Her türlü türel ve ilkesel duruşu sergilemeliyiz. Açık kısım bırakmadan bayana yönelik şiddetle mücadele ediyoruz. Son devirde bu husus hep gündemimizde zira toplumsal bir yara var ve yayınlar yoluyla zaman zaman yangına körükle gidilebiliyor.

Bakın bilhassa dizi sinemalardaki bayana yönelik şiddet sahneleri vatandaşlarımızı rahatsız ediyor. 444 1 178 RTÜK İletişim Merkezimize çok sayıda vatandaş bildirimi alıyoruz. Geçtiğimiz hafta Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanımızla dizi sinema yapımcılarıyla bir araya geldik. Yapımcılarımıza altını çizerek hassasiyetimizi aktardık. Bu hafta içerisinde tekrar Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanımızın katıldığı, bayan konusunda çok önemli sosyal fliyetler yürüten KADEM ve UMED işbirliğiyle “Televizyon Dizilerinde Kadın” bahisli panel düzenledik. Senaristler, oyuncular, bilim insanları bayanın medyada nasıl yer alması gerektiğini tartıştılar. İstanbul’da televizyonlarımızın Genel Yayın Direktörleriyle oluşturduğumuz etik prensipleri masaya yatırdık. Çok iyi bir mutfak çalışması oldu. Bayan RTÜK Üyemiz Deniz Güçer başta olmak üzere tüm Üst Heyet Üyelerimize teşekkür ediyorum. Emeği geçen tüm bölümlere şükranlarımı sunuyorum. Artık, takip kademesindeyiz. Aynı masa etrafında buluşunca her kesim hemfikir. Bayana yönelik şiddetle mücadele etmenin gerekliliği konuşuluyor ama uygulamadaki aksaklıklar şimdi istenilen düzeyde giderilemiyor. “Medyada Bayana Yönelik Şiddetle Mücadeleye İlişkin Etik İlkeleri”ni çok iyi takip edeceğiz. Bu kararların uygulanmasını temin için RTÜK İzleme Uzmanlarımız 7/24 mesai yapacak. Kararlıyız. Bayana yönelik şiddet görüntüleri, bayan istismarı medyamızın gündeminden çıkmalı. Medyamız bu sorunun tahliline katkı sağlamalı diye düşünüyoruz. Bayana yönelik şiddetle topyekûn mücadele etmek koşul. Dünya Bayanlar Günü kutlu olsun.”