Prof. Dr. Sambur: Trump Suriye konusunda Türkiye’ye destek verebilir

“Trump’ın seçilmesi dünya için sürpriz değil. Aslında Biden’ın seçimi kazandığından itibaren, geçen seçimi kazandığından itibaren bir sonraki seçimi Trump’ın kazanacağı muhakkaktı. Aslında ortada bir sürpriz bir sonuç yok. Demokratlar çok ağır bir yenilgiyle karşılaştılar. Bu da Amerika kamuoyunda, Amerikan halkı arasında Trump’ın çok önemli bir gücünün olduğu, bir taraftar kitlesinin olduğunu göstermesi açısından bu seçim sonucu çok önemli. Bundan sonra ne olur? Her şeyden önce Trump klasik bir ABD başkanı benzeri davranan bir tip değil. Çok ezberleri bozan, kalıpları bozan, kalıp dışı, sıra dışı bir kişiliği var. Trump’la birlikte Amerika’nın bundan sonra ne yapacağını kestirmek hakikaten çok zor. Hatta tahminen imkansız benzeri bir şey.”

“Ortadoğu’dan başlayalım. Her şeyden önce Ortadoğu’da bence Trump sıkıntılara çok daha radikal müdahalelerde bulunacak, adımlar atacak. İsrail’in Hamas’ı, Hizbullah’ı, Yemen’deki Ansar –al İslam’ı bu türlü daha çok İran yanlısı örgütleri bitirmek için sürdürdüğü savaşa çok kararlı ve kesin bir takviyesi olacak. Yani bundan sonra İsrail Trump’ın yardımını çok radikal bir şekilde ardına almış bir güç olarak daha çok sahneye çıkacak. Yani Trump yönetimi hiçbir şekilde İsrail’i denetim etmek, sınırlamak benzeri bir siyaset izlemeyecek. Bundan sonra bu bağlamda çatışmaların daha çok ağırlaşacağını öngörebiliriz. Arap dünyası başta Suudi Arabistan ve Körfez olmak üzere ekonomi merkezli bir bağ yürütecek Amerika’nın Ortadoğu’dan çekilmesi benzeri bir durum artık söylediği söz edilen olmayacak. Yani Amerika şimdiye kadar bu belli bir şekilde tartışıldı ama Amerika kendisini Ortadoğu’da Trump’la bir arada yeniden konumlandıracak. Tahminen de gücünü daha fazla arttıracak.”

“Trump, Suriye’de Amerikan varlığının devamını isteyecek. İran’ın Suriye’de gücünün azalması konusunda atılımlarda bulunacak. Bilhassa İran’ın Suriye’deki gücünü sınırlaması açısından Türkiye’ye bir takım takviyeler vereceğini söyleyebiliriz. Ama Suriye’de tahlil çok zor gözüküyor. Yani Trump’la birlikte Suriye’de tahlil biraz zor gözüküyor”

“Trump esasen başından beri Ukrayna-Rusya savaşına karşıydı. Putin’le daha ferdî seviyede ilgilerle bu savaşın en azından mevcut durumunun değişmesini sağlayabilir. Putin ve Trump birbirlerini daha çok anlıyorlar ve birbirleriyle daha çok bağlantı kurma potansiyelleri var. Ben Ukrayna-Rusya savaşının Trump döneminde yoğunluğunun daha azalabileceğini düşünüyorum. Zira Trump Biden’dan farklı olarak Ukrayna ve Rusya arasındaki çatışmayı ağırlaştırmak ve uzun süre yaymak yerine, bu savaşın ne Rusya’ya, ne Ukrayna’ya, ne Avrupa’ya, ne Amerika’ya bir faydası olmadığını düşünüyor. Bu açıdan Rusya-Ukrayna cephesinde savaşın ve çatışmanın yoğunluğunun düşeceğini bekleyebiliriz. Bu çok güçlü bir ihtimal. Ve Rusya ve Amerika arasında Putin ve Trump arasındaki ilgilerin daha pozitif bir yönde, daha diyalog bazlı oluşabileceğini de söylemek mümkün. Yani Putin artık Beyaz Saray’da bir muhatabı var. Bu çok çok önemli bir konu konuşabileceği bir başkan var. Konuşabileceği, diyalog kurabileceği bir başkan var. Bu bence olumlu bir durum.”

“Trump bu türlü klasik diplomatik kalıplarla uluslararası ilgilere bakmayan bir başkan. Trump al-ver siyaseti uygulayan daha çok tüccar iş adabı mantığıyla, verimlilik mantığıyla uluslararası münasebetlere bakan bir başkan. Yani Trump global bir holding yönetim ettiğini düşünüyor ve bu global holdingin karını nasıl arttırmanın kederinde. Aslında bu bağlamda Avrupa’yla olan ilişkileri de kıymetlendirmek mümkün. Yani Trump Amerika’nın hep Avrupa’ya verdiği, Avrupa bilhassa güvenlik alanında Amerika’nın hiçbir şeyi almadan Avrupa’ya bir müdafaa şemsiyesi, güvenlik şemsiyesi sağladığını ama Avrupa’nın hiçbir zaman elini taşın altına koymadığını düşünüyor. Trump Avrupa’dan bilhassa Amerika’nın yapmış olduğu güvenlik harcamaları karşılığında bir bedel ödemesini tabi bu bedel ödemeden kastımız maddi bir bedel olarak söyleyebiliriz. Yani bundan sonra Avrupa, Amerika münasebetlerinde pazarlık çok sert, çok ağır pazarlıklarla dolu geçecek benzeri gözüküyor. Avrupalı önderlerin bundan sonraki işi hiç de kolay değil aslında.”

“Trump tabii Erdoğan’ı tanıyor. Erdoğan’la ilk kez çalışacak birisi değil. İkisi de birbirini yakından tanıma fırsatı elde ettiler daha evvelki periyotta. Bence Trump, Erdoğan’ın ilgi kurmak istediği bir lider. Erdoğan da bu durumdan şad zira artık Amerika’da en azından değişik kanallar üzerinden kendisine ulaşma imkanı doğan bir lider iş başına geliyor. Erdoğan bilhassa Amerika liderleriyle bağ kurmayı çok istiyor ama Biden’la istediği bağlantıyı kuramamıştı. Bundan ötürü Biden Erdoğan için büyük bir hayal kırıklığıydı. Ama Trump’la birlikte Erdoğan Beyaz Saray’ın kapılardan tekrar kendisine açılabileceğini, tekrar ABD Başkanı düzeyinde kendisiyle konuşabilecek birisinin iş başına gelmesinden mutlu gözüküyor. Aslında bunu da dostum Trump diyerek daha samimi şahsî bir ifade ile bu beklentisini ifade etmiş oldu.”