Prof. Dr. Naci Görür: İstanbul’u depreme hazırlamak için Kanal İstanbul’u unutacaksın, az yol, az köprü yapacaksın

Çevre ve Şehircilik Bakanı Mehmet Özhaseki’nin “İstanbul sarsıntısına hazırlık için Ekrem beyefendiyle anlaştık” açıklamasını Yer Bilimci Prof. Dr. Naci Görür, “Özhaseki ile İmamoğlu’nun açıklamaları çok olumlu. Umarım ki Türkiye’nin ekonomisi ve siyasi irade bu işi benimser ve ekonomik gücümüz de kâfi olur. Ülkenin kimi projelerinden vazgeçerek yahut o projenin yüklerini azaltarak bunu yapabiliriz. Kanal İstanbul’u unutacaksın.. Az yol, az köprü yapacaksın. Hiç yapılmayacak demiyorum, insanların can güvenliğinin tehdit edildiği bir işi bir an önce yapacaksın. Devletin birincil görevi budur” dedi.

Radyo Sputnik’te Atilla Güner’le Akşam Postası’na  konuk olan Prof. Görür, konuşmasında şu sözlere yer verdi:

“1999’dan bu yana ilk defa o kadar ihtar ve söylemlerimize karşın bir devlet yöneticisi bize net olarak yanıt veriyor”

Bakan Özhaseki geçen günlerde Belediye Başkanları ile toplantıda zelzele konusunda 4 kırmızı çizgisi olduğunu anlattı. Ben de tweet atıp tebrik etti. Tweetim üzerine beni birkaç gün sonra aradı. Benimle direkt görüşmek istediğini belirtti, ben de şad olacağımı söyledim. İBB Başkanı ile görüştüğünü, anlaştığını, İstanbul’u sarsıntıya hazırlayacağını duydum o zaman daha da umutlandım. Demek ki hem iş ciddiye biniyor hem de bakan beyefendi bu işte samimi olmalı diye düşündüm. Hem yerel yöneticiler ile konuşması hem de bizimle konuşması önemli. 1999’dan bu yana ilk defa o kadar ihtar ve söylemlerimize karşın bir devlet yöneticisi bize net olarak karşılık veriyor ve bizlerin söylediklerine benzeyen şeyler söylüyor. Bu yürek verici.

“Bu vakte kadar İstanbul’u konuşmuş olsaydık, İstanbul’u zelzeleye hazırlamıştık”

Kahramanmaraş sarsıntısının öncesi ne hükümetten ne de yerel idareden duyulduğumuza dair hiçbir tepki alamamıştık, demek ki 6 Şubat sarsıntılarından sonra ilk defa söylediklerimiz duyulur hale geldi. Bu vakte kadar İstanbul’u konuşmuş olsaydık, İstanbul’u sarsıntıya hazırlamıştık. Laf olsun diye söylenmemiş bir kelamla ve sahiden denildiği benzeri devletle, milletle ve yerel idareyle güç birliğiyle siyaset üstü ve devlet siyasetiyle yapmış olsaydık İstanbul’da bugün artık zelzele hasarlarını çok ciddiye alıp konuşmazdık. Şayet Elazığ sarsıntısından sonra 24 Ocak 2020’de Maraş’a dikkat edin diye ikazlarımıza dikkat edin dediğimizde dikkat edilseydi Maraş’ta on binlerce insanımızı bir gece toprağa gömmezdik ki 1999’da da aynı şeyleri söylemiştik. Bilim dünyası Hatay’a, Maraş’a, Adıyaman’a dikkat diye çırpınıyorsa, daima de buralara büyük sarsıntının geleceği söyleniyorsa ülkede yerel idarelerde hükümet varsa hatta muhalefet varsa bu kadar kayıp kabul edilebilir bir şey değil.

“Biz bu kadar insanımızı kaybettik de sarsıntı olağandışı olduğu için miydi?”

İstanbul’da 1766 yılında 3 ay ortayla 7.0 şiddetinin üzerinde iki büyük zelzele meydana geldi. 1999 sarsıntısı Ağustos’ta oldu sonra 3 aya yakın vakitte Düzce’de de oldu fakat tabi ki 9 saat ortayla yaşanılan zelzele büyük şanssızlık fakat dünyada hiç görülmemiş benzeri çok tuhaf yahut ilk defa oluyor demek bu işi bilmemekten kaynaklanıyor. Biz bu kadar insanımızı kaybettik de sarsıntı olağandışı olduğu için miydi? Biz hazırlık yapmış mıydık? Yapmış olsaydık demeçler şu şekilde olurdu, biz elimizden geleni yaptık fakat dünyada ilk olan bir şey oldu bundan ötürü sonuç bu dersiniz. Hiçbir hazırlık yapılmadığını biz zati gördük.

“Kanal İstanbul unutulmalı”

Baştan beri olması gereken buydu. Hükümet olmadan İstanbul, İBB olmadan hükümet sarsıntı dirençli bir kent haline getiremez. Bu işin içerisine halkı da sokmak gerekir ki bu yapılıyor. Bu da doğru olandır. Bütün dünyada başarılı bir şekilde kenti zelzeleye güçlü hale getirme fakat bu usulle olmuştur. Umarım ki Türkiye’nin ekonomisi ve siyasi irade bu işi benimser ve ekonomik gücümüz de kâfi olur ülkenin kimi projelerinden vazgeçerek yahut o projenin yüklerini azaltarak.. Kanal İstanbul’u unutacaksın.. Az yol, az köprü yapacaksın. Hiç yapılmayacak demiyorum, mümkün olduğunca onları muhakkak bir plan içerisinde yaparken insanların can güvenliğinin tehdit edildiği bir işi bir an önce yapacaksın. Devletin birincil görevi budur. Bu yapılan anlaşma doğrudur. Bu türlü giderse bu iş başarılı olur ve bu da İstanbul için büyük bir muştudur. Hem bakanı hem de belediye liderini kutluyorum. Basın, bilim dünyası ve halk olarak bu işin arkasında durup talep etmemiz ve bu işin siyasi nedenlere kurban gitmemesi için dirençli ve dirayetli olmamız gerekir.

“Depremlerdeki en büyük tehlike, bölgenin nüfus, bina ve altyapı yoğunluğunu arttırmaktır”

Birtakım rezerv alanlarımız var ve oralarda konut üretip bina yapacağız diyorlarsa bu iş yanlış zira bina yoğunluğu arttırmış oluyorsunuz. Fazla bina, fazla nüfus demektir. Sarsıntılardaki en büyük tehlike, bölgenin nüfus, bina ve altyapı yoğunluğunu arttırmaktır. Ben şöyle anlamak istiyorum zira ben şöyle önermiştim, diyelim ki rezerv alanlarına konteyner yahut prefabrik alanlar yaptık ve her türlü konforunu da hazırladık. Şu bölgede 20 bin – 30 bin bina yıkacağım diye planlamışsan o 50 bin beşere o rezerv alanlarında sizi konuk edeceğim, kira da vermeyeceksin diyeceksin. Ev sahiplerinin insafına da terk etmeyecek ve devlet olarak şefkatimi de gösteriyorum, buyur orada otur seni konuk edelim, bize 1.5 sene müsaade et, senin meskenini sarsıntıya dirençli yapalım tekrar buraya taşıyalım diyeceksin. Ben bu türlü öneriyorum, doğru olan da budur fakat uymuyorlar. Fay zone’larını düşünüyorum Kuzey’e doğru geleceksiniz, ormanların içine gireceksiniz. Istranca yapacaksanız oralarda yapın kabul fakat Karadeniz kıyılarına doğru itersen bu sefer yeşil alanları, ekosistemi yok edersin ve daha fazla nüfus arttırmış olursun. Bunun manası var mı?

“İstanbul’a artık imar ve iskan vermeyin”

İstanbul’a artık imar ve iskan vermeyin, İstanbul’daki endüstriyi Anadolu’ya taşıyın ve halkın da Anadolu’ya göçü için en büyük proje ve teşvik uygulamasının yapılması lazım. Anadolu’ya yeni iş yerlerinin açılması lazım. Bunları yapınca halk da o bölgelere isteyerek, severek sarfiyat. Rezerv alanlarına daha fazla bina yapacağız diyorsunuz.. Meskenleri yıkılacak insanların yerlerini yeşil alana dönüştürecek misiniz? yok. O zaman ne manası var? İnşaat yoğunluğu da arttık insan yoğunluğu da arttı. İstanbul’u zelzeleye hazırlama büyük bir müteahhitlik projesine döndü demektir ki bu yanlış, bunu yapmamaları lazım. Mevcut binaların sarsıntı dirençli hale getirilmeleri mümkündür, illa da hepsini yıkıp yeniden yapmak gerekmiyor. Bilhassa yer durumuna istinaden birtakım yerleri yıkıp, taşıyıp sonra da oraları yeşil alana dönüştürürsün ve çoğu binaları da inovatif formüllerle o yapıyı güçlendirirsin. Bu işler bu türlü yapılır, dünya bu işleri bu türlü yapıyor.

“İklim en az sarsıntı kadar tehlikeli bir biçimde sinyal veriyor”

İstanbul’un nüfusu artıyor ve büyük bir süratle susuzlaşıyor. İklim değişikliğinden ötürü barajlarda bile su tükeniyor. Barajdaki suyu vatandaşa vermesen bile buharlaşmayla o su azalıyor. Yeraltı sularımız kalmadı, derinlere indi, kirlendi. İklim en az zelzele kadar tehlikeli bir biçimde sinyal veriyor. Tarım yerlerini muhakkak ölçüde kullanıp yeraltı sularını titiz planlaman gerekirken hovardaca hazırlarsan, ormanları ve su üreten yerleri heba edersen yarın sarsıntı değil insanı susuzluk öldürür. İklim bölgeyi yaşanmaz hale getirir. Ben planlayamayabilirim, vatandaş da bilmeyebilir fakat hükümetler bu ülkenin 50 ve 100 yıl sonrasını planlama ve ona göre adım atmak zorundadırlar. Çabukla iş yürütülmez. Ülkemizde bilim dünyası da var üniversiteler de var çok saygın insanlarımız da var. Bizim bilmediğimiz yerde de uluslararası bilim kamuoyu var.

“Yönetim sistemini, halkı, altyapı, yapı stoku, çevre, ekosistem ve kentin iktisadını zelzele dirençli yapacaksın”

Yönetim sistemini, halkı, altyapı, yapı stoku, çevre, ekosistem ve kentin iktisadını sarsıntı dirençli yapacaksın. Şayet bunlardan birini yapmazsan o kent hem yaşanılır olmaz hem de zelzeleye karşı ayakta durmaz. Ekonomin çarkları durdu. 50 binin üzerinde insan öldü. Altyapı tamamen tahrip oldu. Ne içme suyu var ne de kanalizasyon var. Binalar ve yapı stoku yerle bir olmuş durumda. Hastalıktan geçilmiyor zira molozları uluslararası düsturların dışına biriktirdik ve üzerini örttük. Şimdilik hastalık ileride kanserojen yoluyla gelen hastalık, uzun devirde yeniden insanları öldürmeye devam edecek. Bir kent, bütüncül olarak sarsıntıya hazırlanabilir. Saymış olduğum 6 parametreyi ciddiye almalılar. İstanbul’da kanalizasyon sistemi, içme suyu sistemi, yol ve elektrik çökse meskenin yıkılmasa ne olur? Çevre tamamen kirli ve yaşanmaz hale gelmişse nasıl yaşayabilirsin ki? Zelzelede ölmedin fakat diğer türlü ölürsün. Bakanın göstermiş olduğu irade şayet sahiden bugünkü hükümetin iradesiyse daha yetkili bakanlar bunu bir şekilde siyasete ve gösteriye yönlendirir, tadını da kaçırıp yeniden bildiğimiz adaptan çok rastgele birtakım biçime dönüştürüşe bu en büyük umut kırıcı olur ve bir daha düzelmeyiz diye karamsarlığa kapılırız. Bakan nitekim hükümetin fikrini yansıtıyor ve siyasi iradenin en yetkilisi de bu tavırdaysa bu yapılan da alınan karar da en doğrudur. Belediye esasen en büyük sorunu sarsıntı olarak ilan etmiştir ve başından beri de bu çalışmanın içerisindedir. İstanbul’u 10-15 yıl sürmeden sarsıntıya hazırlarız. Zira sıfırdan başlamıyoruz birçok şey yapılmış. Okullar, hastaneler, viyadükler ve köprüler olarak daha evvelden yapılmış hazırlıklar var. Kısa vakitte İstanbul’u sarsıntıya hazırlarız ve beklediğimiz zelzele kenti vurduğu zaman çok minimalize kayıplarla atlatmış oluruz. Bu uygulama yalnızca İstanbul’a değil bütün Türkiye’ye örnek olur. Ülkemizin her bir karışı sarsıntı kenti. Nerede uyanırsan uyan kendinle birlikte binlerce insanımızı kaybedebiliriz.