Osman Kavala: Bu kadar gözü kara şekilde hukuktan kopma beklemiyordum

18 Ekim 2017 tarihinde gözaltına alınan ve 1 Kasım 2017’de tutuklanan, o günden bu yana altı yılı aşkın müddettir mahpusta tutulan iş adamı Osman Kavala, Gezi davasına ve adalet gündemine ilişkin olarak, “Bert kararından sonra yaşananların, yargının siyasallaşması ve kanunların keyfi kullanılması sürecinde ileri bir basamağa geçildiğini yansıttığını düşünüyorum. Bu kadar gözü kara bir şekilde hukuktan kopma beklemiyordum.” dedi. 

Kavala, Gezi aksiyonlarına ilişkin olarak daha evvelki sözlerini yineleyerek, “Gezi protestolarının bir kumanda merkezi, beyni yoktu, ama kalbi vardı, kalbi Gezi Parkı’ydı.” sözlerini kullandı. 

Artı Gerçek’ten İrfan Aktan’a konuşan Kavala’nın açıklamaları şöyle:

Hapishane şartlarının yüküne haksız, hukuksuz bir biçimde içeride tutuluyor olmanın duygusu ve ülkedeki genel gidişatın karamsarlığı eklenince sorması ayıp oluyor ama, altı yıllık mahpusluk karşısında genel olarak nasılsınız?

“Sanırım beden ve ruh sağlığımda önemli bir hasar yok. İnsan organizması şartlara adapte oluyor. Eşimden, ailemden gördüğüm destek, dostlardan, bir kısmıyla daha önce tanışmadığım hassas insanlardan gelen dayanışma mesajları moralimi güçlü tutmamı sağlıyor. Yalnızca mahpusta olmam değil, ülkemin ve dünyamızın hali de mutlu olmama pek izin vermiyor. Tekrar de umudumu koruyorum, umudu koruyabilmenin ruh sağlığı için gerekli olduğunu düşünüyorum.”

1+1 Express mecmuasının 2022 Güz sayısına verdiğiniz söyleşide şöyle demiştiniz: “Sadece kanıtsız değil, son derece mantıksız da olan suçlamalarla beş yıla yakın cezaevinde bulunmak insanın yaşadığı toplumla bağını sorgulamasına neden oluyor. Bunun olağanüstü bir hukuksuzluk olayı olduğunu düşünüyorsunuz, bu ve benzerleri yaşanırken, insanların bilhassa de sizi tanıyanların, her şey olağanmış benzeri davranıyor olmalarını yadırgıyorsunuz.” Sizinle söyleşi yapacağımı söylediğim bir arkadaş, “Kavala bütün bu olanlardan sonra hepimizden nefret etmemeyi nasıl başarıyor” diye sormamı istedi. Bu soruya cevabınız ne olur?

“Size bu soruyu soran arkadaşınız anlaşılan her şey olağanmış benzeri davranmayanlardan. Aksi takdirde, bu türlü bir soru sormak aklına gelmezdi. Express mecmuasındaki söyleşide yalnızca benim başıma gelene değil, diğer vahim hukuksuzluklara da daha fazla tepki gösterilmesini beklediğimi belirtmiştim. Bunların birbirleriyle bağlantısının kurulması durumunda hukuk devletinin temellerine yönelik tehdit tam manasıyla anlaşılabilir. Fakat mlesef hukuk ihlallerinin yaygınlaşması bir tıp kanıksamaya, “bizde böyle” tutumunun benimsenmesine yol açıyor. Bu da durumu olağanlaştırmaya hizmet ediyor.”

“Daha önemli bir kamuoyu tepkisi olabilirdi”

İlk başlarda adalet düzeneğinin çalışacağına dair inancınızı ifade ediyordunuz. Sizin bu yaklaşımınızı şekillendiren iyimserliğinizin kaynağı ne cins bir öngörüydü? Şu anda bu yaklaşımınıza dair ne düşünüyor, ne hissediyorsunuz?

“AİHM’in 2019 yılında verdiği kararda belirttiği benzeri ilk tutuklanmam kanıta dayanmıyordu, siyasi saiklerle yapılmış bir hak ihlaliydi. Gezi davasının bertle sonuçlanmış olması, geç de olsa adalet düzeneğinin çalıştığını gösterdi, inancım boşa çıkmamış oldu. Bert kararından sonra yaşananların, yargının siyasallaşması ve kanunların keyfi kullanılması sürecinde ileri bir etaba geçildiğini yansıttığını düşünüyorum. Bu kadar gözü kara bir şekilde hukuktan kopma beklemiyordum.

Geriye dönüp baktığınızda, savunma stratejinizle ilgili ne düşünüyorsunuz? Yapılandan farklı bir usul izlenseydi, içeride ve uluslararası alanda daha büyük bir kamuoyu yaratılsaydı, kampanyalar düzenlenseydi, sizce sonuç farklı olmaz mıydı?

“Geçenlerde Dışişleri Bakanı’nın da belirtmiş olduğu gibi, yurt dışından gelen, AİHM kararına uyulması ve benim serbest bırakılmam ile ilgili talepler, siyasi müdahaleler olarak ilan edildi, bu türlü bir propaganda yapıldı. Bu da yargının siyasi tercihlere uygun biçimde davranmasını legalleştirmeye, AİHM kararlarını değersizleştirmeye hizmet etti. İçeride daha önemli bir kamuoyu tepkisi tesirli olabilirdi. Fakat, toplumun bir kısmı iktidarın telaffuzlarını sorgulamıyor, bir kısmı da evvelki karşılığımda değindiğim gibi, buna benzer sıkıntıların vaka-i adiyeden olduğu şeklinde bir niyete kendilerini inandırıyor.”

“Gezi protestolarının beyni yoktu, kalbi vardı”

İktidarın Gezi olaylarıyla ilgili özel bir hesaplaşma programı olduğunu ve sizlerin de bu çerçevede cezalandırıldığını görüyoruz. O denli ki, Anayasa Mahkemesi’nin Gezi davasından tutuklanmış olan Hatay Milletvekili Can Atalay lehine kararı Yargıtay’ın sopasıyla karşılık buldu, iktidar içinde de büyük bir çatlak oluşturdu. Sizce iktidar cephesi açısından Gezi olayları ve Gezi davası neden bu kadar net bir kırmızı çizgi?

“Kırmızı çizgi uygun bir tarif mı, emin değilim. Bence iktidar Gezi davasının kendisine siyaseten yarar sağladığına inanıyor. Bu davayla sivil toplum kuruluşlarına iktidarı rahatsız edecek çeşitten fliyetlerde bulunmamaları yönünde güçlü bir mesaj verildi, verilmeye devam ediyor.

İddianamedeki suçlamalar ve sonunda verilen mahkûmiyet kararları Gezi’nin dış güçlerin hükümeti devirmeye yönelik kalkışma teşebbüsü olduğu formundaki siyasi söyleme destek olma fonksiyonunu görüyor. İlk başından beri mahpusta bulunmam da bu kalkışmanın dış güçlerin bir komplosu olduğuna dair kurgunun ispatı benzeri sunuldu. Bu kurgu yalnızca Gezi olaylarıyla kısıtlı kalmadı, kitlesel protestoları ve muhalefeti dış güçlere hizmet etmekle itham eden söyleme destek olma fonksiyonu de gördü.

Taha Akyol’un Karar gazetesindeki bir yazısında “AK Parti son on yıldaki yanlışlarını dış güçler kavramıyla ve muhalefete yönelik ‘ihanet’ suçlamasıyla örttü” tespiti çok yerinde. Bu kavramın ve suçlamanın otoriterleşmeye meşruiyet kazandırmak için de kullanıldığına işaret etmek gerekir. Gezi protestoları süratli bir şekilde birçok kente yayılmış, beklenilmeyen bir kitleselliğe ulaşmıştı. İnsanların protestolara katılmak için farklı motivasyonları vardı, lakin parkın korunması birleştirici ve şovlara mana ve yasallık kazandıran ortak talepti.

Daha önce de söylemiştim, Gezi protestolarının bir kumanda merkezi, beyni yoktu, ama kalbi vardı, kalbi Gezi Parkı’ydı.”

“Nazi yargı sistemi”

“Ülkemizde kimi siyasi davalarda yaşananların, Nazi yargı sisteminin alameti farikası olan, suç sayılan eylem olmasa da cezalandırmayı legal gören düşman hukuku anlayışını yansıttığını düşünüyorum. Bunlar olağan hukuksuz tasarruflardan, hukuk kusurlarından farklı. İnsan hayatına değer veren, özgürlükleri koruyan hukuk anlayışına bir karşı çıkış söz konusu. Normların bağlayıcılıkları yerine, siyasetin belirlediği önceliklere tabi olmak söz konusu. Siyasi aktörlerden müsamaha yahut destek bulunca, böylesi radikal bir anlayış kendisini mevcut maddelerdeki yazılı tariflere, hatta, Yargıtay’ın son Can Atalay kararında da gördüğümüz benzeri Anayasa’nın amir kararlarına uymak mecburiyetinde görmüyor.”

Röportajın tamamını okumak için