‘Nasrallah savaşı başlatan taraf olmamak için akıllı ve stratejik davranıyor’

“Önceki çatışmalara kıyasla çok şiddetli bir savaş yaşanıyor bu sefer. Netanyahu’nun bu problemde yayının sıkıştığını görüyoruz. Bu süreksiz ateşkesten sonra kesinlikle devam etmek isteyecektir. Ben, kalıcı bir ateşkese ikna edilebileceğini düşünmüyorum. İçerideki şartlardan kaynaklanan bir pozisyon bu. Şu ana kadar İsrail ordusu, herhangi bir sonuç alabilmiş değil. Yani Netanyahu zorda olmasa da sonuç alabilmiş değil. Elbette 14 binden fazla insan hayatını kaybetti. Fakat İsrail ordusunun kendi maksatlarına bakarsak, hala bir ilerleme söylediği söz edilen değil. Bu ateşkesi kabul etmesinin nedenleri de hem uluslararası tepki var, hem de Netanyahu’ya içeride bir tepki var. Netanyahu tabii savaş planlarını da gözden geçirmek istiyor. Yani Gazze halkına nefes aldırmak istediklerini, uzun süre ateşkesi koruyacaklarını düşünmüyorum.”

“Burada muvaffakiyet yok Hamas açısından. Filistin halkı açısından, bu kadar insanın hayatını kaybetmiş olmasına karşın, bu sıkıntının gündeme gelmesi durumu var. Fakat Hamas’a bakarsak, muvaffakiyet olmadığı ortada. Bunu hesaplamış olmaları gerekiyordu. Şayet hesapladılarsa, bu kadar kaybı göze almış olmaları kabul edilebilir bir şey değil. Şayet kaybı hesaplamadılarsa, bu tekrar kendi açılarından olumsuz bir şey.

Hasan Nasrallah’ın konuşmalarını hatırlayalım. ‘Bu tamamen Hamas’ın kararıdır, üstelik bu saldırıyı bâtın tutarak yaptılar’ dedi. Yani diyor ki Nasrallah, ‘Kime danıştınız? Hangi beklentiye girdiniz?’ diye sorguluyor. Ortadoğu’da bir İslami direniş ekseni var. İsrail-Filistin bağlamında da var bu. Bundan Ötürü Hamas’ın tek başına bu türlü bir şeye kalkışmış olması, bu sorumluluğu tamamen kendisine yüklüyor. Artısı-eksisi kendisine yazılabilir ama artısının ne olduğu konusunda şimdi bir sonuç göremiyorum. Münasebetiyle, bence Hamas burada bir kusur yaptı. Bu sonucu göze alarak yaptıysa küsurdu. Şayet hesaplayamadıysa tekrar küsurdu. Bundan Ötürü Hamas açısından söylenecek olumlu hiçbir şey söylediği söz edilen değil.”

“Öte taraftan Hamas’ın konumunu hesaplamadan, insanların İsrail’in devlet terörü olarak nitelendirilen hücumlarına karşı çıkması, tamamen sivillerle ilgili. Hamas ile ilgili değil. Hatta Arap Birliği ve İslam İşbirliği Teşkilatı toplantısında yayınlanan 30 maddelik bildiride, Filistin’in tek legal temsilcisi olarak FKÖ’yü tanıdılar. Ben bu görüşte değilim. Ama Arap başşehirleri bunu söylüyor. Yani kendileri de Hamas’ın neden bu saldırıyı yaptığını sorguluyor. Kendilerini, Filistin halkı ve sivilleri nedeniyle olaya dahil olmak zorunda hissetti. Hamas’ın başlarına bela açtığını ve kurtulmaları gerektiğini düşünüyorlar.”

“Filistin halkı açısından gerçek muvaffakiyet, bir müzakere masası kurulması olabilir. Ben ileride bir masa kurulacağını da düşünüyorum. Ama şöyle bir kural var; Netanyahu ya da İsrail önce inandırıcı bir muvaffakiyet kıssası yazarsa, bunu yapacaktır.

Bir de İsrail açısından bu sefer şöyle bir durumu var, Filistin ve Gazze içindeki diğer örgütler ortalıkta gözükmüyor şu anda. Bundan Ötürü bu bile aslında bir ölçü Hamas’ın pozisyonunu pahalandırmak açısından. İsrail, ‘Oradaki bütün silahlı örgütleri yok edene kadar devam edeceğim’ demiyor. Hamas’ı yok edeceğini söylüyor. İsrail, Hamas ile ilgili kararlılık içinde. Bu mevzuda tesirli bir saldırı yapabilmiş değiller. O nedenle bir muvaffakiyet kıssası yazarsa Netanyahu, Hamas’ı zapt edebileceği bir mutabakatla ilgili olarak masaya oturabilir. Ama şu ana kadar İsrail’in Gazze’deki kazanımlarından geri adım atacağı manasına gelmiyor bu. Filistinliler, biraz daha bir şeyleri kaybetmiş olarak masaya otururlar. Bu durum, bundan sonra bu şekilde devam eder. Bir masa kurulabilir ama bu İsrail’in lehine olacak benzeri duruyor.”

“Benim iddiam, Hizbullah’ın durumu ölçerek ve İsrail’in pozisyonuna göre hareket edeceği. İsrail şayet ataklarını net bir biçimde Lübnan’a dönük yaparsa, Hizbullah çekinmeden karşılık verecektir. Yani ABD’nin orada olması, Hizbullah açısından bir ölçüt değil. Yerel dinamikler farklı çalışıyor. ABD’nin müdahalesi de farklı bir yere götürebilir sıkıntıyı. O yüzden ben orada caydırıcı olarak durduklarını zannediyorum. Öte yandan ABD ve İran arasında diyaloglar olduğuna dair haberler vardı. Bu problemin büyümemesi konusunda herkesin anlaşmasalar da mutabık olduğunu tahmin ediyorum. Hizbullah da buna dikkat ediyor.”

“Elbette İsrail ve Hizbullah arasında çatışmalar var ama resmi olarak savaş ilan edilmiş değil. Savaşı başlatan taraf, sorumlu taraf olacak. O yüzden Hizbullah bunu yapmak istemiyor. Hizbullah ayrıyeten savaşın yayılmasının tüm Ortadoğu için büyük zarar getireceğini bildiği için, akla yatkın davranıyor. Nasrallah’ın ilk konuşmasında herkes savaş ilanı bekledi ama o ‘hayır’ dedi. ‘Savaşıyoruz’ dedi ama onu da İsrail ataklarına karşılık olarak söyledi. Hizbullah’ın sondaki İsrail askeri birliklerine akınları oldu ama İsrail topraklarına topyekun saldırısı olmadı. Nasrallah da aslında Hamas’ın yaptıklarıyla ilgili Hamas ile aynı fikirde değil. Burada Hamas’ın yaptığının etik olup olmadığı başka bir tartışma konusu. Şunun farkındalar: Ortadoğu’da durum çok hassas, bundan ötürü herkesin hassas davranması ve tek başına hareket etmemesi gerekiyor. Herkesin stratejik davranması gerekiyor. Hamas bu çizgiden çıktı fakat Hizbullah topa girmedi.”

“Suriye, bu soruna çoğu zaman ilkesel yaklaştı. Bir takım örgütlerin desteklenmesi, konjektürel olarak İsrail’e karşı bir kart olarak kıymetlendirilebilir, fakat Suriye’nin Filistin halkı lehine pozisyon aldığını gördük. Esad’ın şu anki pozisyonu da bu. Esad’ın bütün tenkitleri de diğer Arap devletlerinin İsrail’e karşı tesirli bir siyaset yürütememesi üzerine. Duruşu değişmedi. Şu anda zati Suriye’nin yaşadığı kurallar yüzünden pasif durumdalar. Herkes imkan bilip Suriye’ye yükleniyor. Mesela İsrail yeniden Suriye’yi bombaladı. Hamas da dahil bir takım örgütlerin ihaneti olmasaydı bu emperyalist savaşta, Suriye bu kadar zayıflamayacaktı.

Suriye’deki İslami Cihat, Hamas ile aynı pozisyonu almadı. Ya da Filistin Halk Kurtuluş Cephesi zati bir sosyalist örgüt olarak hiçbir zaman bu türlü yapmaz. Hamas, Ortadoğu’daki birçok başkentte, hep kendi prensiplerini satacak bir örgüt olarak görülüyor. Boşuna değil İsmail Haniye’ye yapılan tenkitler. Haniye’ye tenkit yapılmış bu ateşkes açıklamasıyla ilgili. Çok çarpıcı bence: ‘Biz Lübnan İslami Direniş hareketine teşekkür ediyoruz. Yemen’e, Irak’a teşekkür ediyoruz.’ Kim bunlar? Hizbullah, Husiler, Şiiler. Nerede diğer başşehirler? Yani bu örgütlerin soruna yaklaşımı, sürpriz sayılır aslında. Bunu Hamas için değil, Filistin halkı için yapıyorlar. Suriye de bu direniş ekseninde yer alan çok önemli bir halka olarak, stratejisini bunun üzerinden yürütüyor. Suriye’nin pozisyonu değişmiş değil. Aynı vakitte bu direniş ekseni olarak bilinen oluşumun sıçrama tahtalarından da birisi Suriye. Suriye, kendi coğrafyasını tüm akınlara karşın açmış durumda. Şayet mesele daha ileri giderse, Irak’tan da öteki yerlerden de buralara gelen insan gücünü göreceğiz. Evvelden de gelenlerin olduğu ve birtakım hazırlıkların yapıldığı da ortada.”

“Arap başşehirleri artık bu problemden bıkmış durumda Ceyda. Uzun yıllardır bir ilgisizlik söz konusuydu. Şu 50 gündür yaşanan süreç olmasaydı tekrar gündeme gelmeyecekti mesele. Bu, İsrail’in devam eden hücumlarını bitirmeyecekti. Filistinliler hem hayatlarını hem topraklarını kaybetmeye devam edecekti.

Fakat bir yandan çaresizlik söz konusu, diğer yandan da Filistin halkının lehine Hamas benzeri örgütlerin bu türlü çılgınlık yapmaması için, Gazze’de Arap koalisyonu bulunmasını bir formül olarak görüyorlar. ‘Tamam, Filistin devleti tanınsın ki biz de karşımızda devlet muhatabı olduğu için bir düzenleme yapalım’ diyor Sisi. Bu, diğer Arap ülkeleri nezdinde kabul görebilecek bir formül. Hatta ben bunun diğer Arap başşehirleri ile istişare olmadan yapıldığını düşünmüyorum. Bundan Ötürü evet, Sisi’nin açıklaması genel görüşü yansıtıyor. Pekala Filistinliler kaybetti ve kaybedecekler mi? Evet, mlesef o denli. Burada hedef, kaybı ne kadar erken kesebileceklerine dönük adımlar atmak. Bu kadar büyük bir çaresizlik mlesef.”

“Şu ana kadar Türkiye’nin herhangi bir tesirli adımı olmadı. Öte yandan Arap başşehirlerinin de olmadı. Hasebiyle, Arap basınına, yapılan tenkitlere baktığımızda, bu sıklıkla vurgulanıyor. Etkisiz kalındığı söyleniyor. Sonuçta pratiğe baktığımızda, insanlar ölmeye devam ediyor ve bunun önüne geçebilmiş değiller. Nedeni de eyleme geçilmemesi. Aynı tenkitleri Türkiye için de yapıyorlar. Son devirde Erdoğan’ın dozajını artırdığını, haklı sözler kullandığını biliyoruz. Ama bunların yetmediğini de biliyoruz. Mesela Katar ve Mısır arabuluculuğunda yapılan ateşkesten bahsediyoruz. Katar ve Türkiye stratejik ortak fakat Türkiye’nin ismi anılmıyor bile. Bu tabii Katar’ın aynı vakitte hem Batı ile hem de Hamas ile olan yakın münasebetlerinden kaynaklanan bir durum. Yani Hamas’ı ikna edebilecek bir pozisyonda olmasından kaynaklanan bir durum.

Şu da çıkıyor ortaya: Katar, hiçbir zaman Hamas ile ilgili, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın yapmış olduğu cinsten açıklamalar yapmadı. Yani ‘Hamas cihat yapıyor’ demedi. O kadar yakın olmasına karşın bu türlü bir açıklama yapmadı. Bundan Ötürü Katar arabuluculuk konusunda muhatap alınıyor fakat Türkiye mlesef bu talihini kaybetmiş oldu. Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı da İslam İşbirliği Teşkilatı ve Arap Birliği zirvesinde birtakım ülkeler yetkilendirildikten sonra ‘İlk durağımız Çin olacak’ dedi. Suudi Arabistan’ın inisiyatif aldığı manasına geliyor. Burada Türkiye tekrar yok. Yani bu, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın telaffuzlarından kaynaklanıyor. Pratikte, İsrail’e karşı atmış olduğu bir adım yok ve bu Arap kamuoyunda çok iyi biliniyor.”