Mehmet Altan yazdı: Bir zamanlar gazeteler…

Mehmet Altan*

Bugün basılı medya neredeyse tümüyle siyasal iktidarın kontrolüne geçti. Kimsenin satın almadığı talepsiz bir öge haline geldi…

Posta: 618.000

Hürriyet: 526.000

Sabah: 425.000

Milliyet: 319.000

Vatan: 202.000

Akşam: 202.000

Yeni Şafak: 101.000

Cumhuriyet: 72.000

Radikal: 38.000.

Bunlar ne?

Gazetelerin YAYSAT-MDP verilerine göre 29 Mayıs-4 Haziran 2006 arasındaki ortalama satış miktarları….

***

Geçen hafta da kendisinden söz ettiğim merhum Orhan Koloğlu 17 yıl önce, ortalama satış ölçülerini yukarda aktardığım yazılı medyanın niteliği üzerine, 14 Haziran 2006 tarihli gazeteleri esas alarak bir inceleme yapmış…

İlk sayfaları incelemenin dışında bırakırken, gazetelerin o vakitlerde her gün verdiği ekleri incelemesine katmış.

***

Gazete sayfalarının en haşmetli konuğunun reklamlar olduğunu görmüş.

Sayfalardaki reklam miktarı açısından en yüksekten en düşüğe gazete sıralaması şöyle:

Hürriyet: % 51

Sabah: % 47

Posta: % 40

Zaman: % 40

Cumhuriyet: % 39

Milliyet: % 36

Vatan: % 31

Akşam: % 29

Yeni Şafak: % 21

Radikal: % 16

“Gazetelerin içeriğini oluşturan hususlardan hiçbirinin bu yüzdelerin üçte birine bile ulaşamaması, gazete idaresinin her şeyden önce reklam sağlayacak çalışmalara yük vermek zorunda kaldıklarını gösteriyor…”

***

Ama tabi reklam bu kadar çok önemli hale gelince reklam veren daha da fazla ehemmiyet kazanıyor…

Gazetelerin velinimeti okuyucu değil… Reklam veren olarak beliriyor.

Kaçınılmaz olarak yayın siyasetinde da reklam verenlerin tartısı hissediliyor.

Eğer gazetelerin en çok önemli nakdî geliri ilansa, üzerine en fazla titrenecek kesim de okkalı ilan verenler ise, ekonomi kısmı de hayati bir kısım oluyor.

Reklam verenleri kızdırmamak ilk hedef haline geliyor…

***

Önceleri ekonomi kısımları yoktu, yavaş yavaş ortaya çıktı, daha sonra düzgünce büyüdü.

Bunun hem ekonomik gelişme hem de gazete gelirleri açısından değeri var…

2006 yılında ekonomi haberlerinin gazetelerde sayfa olarak kapladığı alan şöyleymiş:

Milliyet: 7.5

Hürriyet: 5

Radikal: 4

Vatan: 3.8

Sabah: 3.6

Akşam: 3.6

Yeni Şafak: 2.7

Posta: 2.2 

Cumhuriyet: 1.5.

***

Tabi daha fazla ilan alabilmek için gazete satışlarını da arttırmak gerek… Bunun için de iyi gazete çıkarmak gerek.

İyi gazete nedir?

İyi habercilik demektir… Doğru ve doyurucu habercilik demektir.

Ve bu çoğu zaman bu türlü olmak durumundadır.

Gazeteler, “gerçek” haber eksikliğini öteki özellikleri ön plana çıkararak kapatmaya uğraştılar.

Zamanla “gerçek” haber uygunca kaybolup gitti gazetelerden.

Çarpıcı haber, doğru haber, doyurucu haber sırra kadem bastı…

Bu süreç de başlı başına bir öteki inceleme ve değerlendirme konusu…

***

Habercilik ağır darbeler alırken, magazin daha gelişerek büyüdü…

“Magazinleşme yahut eğlendirici haber kısmı de en çok artış gösterenlerden biri. Bu mevzuda gazetenin prensipleri belirleyici oluyor.

Özellikle bulmaca eki vermeyi unsur edinmiş gazetelerde cümbüşe ayrılan yerin büyüklüğü dikkatlerden kaçmıyor.

Sayfa olarak:

Sabah: 13.5 (ikisi bulmaca)

Vatan: 11.5 (dördü bulmaca)

Akşam: 11 (dördü bulmaca)

Hürriyet: 9.5 (dördü bulmaca)

Posta: 5,5 (dördü bulmaca)

Yeni Şafak: 1.3

Milliyet: 0.6.

Bu kısma, her gazetenin ayrıyetenher gün bir, bazısının iki sayfasını televizyon programlarına ayırdığını eklemeliyiz.”

Türkiye, dünyada en fazla televizyon seyreden ülkelerden biri…

Hayatın içindeki yeri çok fazla…

Gazeteler hayattayken televizyon haberleri için de ekler çıkarılırdı…

***

Bugün artık basılı medya neredeyse tümüyle siyasal iktidarın kontrolüne geçti.

İnandırıcılığını yeterlice yitirdi, niteliksiz bir propaganda broşürüne dönüştü.

Kimsenin de satın almadığı talepsiz bir öge halinde…

O nedenle 2006 yılındaki yazılı medya üzerine yapılan sınırlı ve amatör bir çalışma bile mana taşıyor…

—–

Kapak Görseli: Mira Cosic (Pixabay)