‘Maydan tipik bir renkli devrim ve CIA operasyonuydu’

Üçüncü Maydan’da bölgede olan ve pek çok çok önemli isimle görüştüğünü aktaran Finlandiyalı jeopolitik analist ve araştırmacı gazeteci Janus Putkonen, Sputnik’e sürece ilişkin müşahedelerini, yaşadıklarını ve fikirlerini aktardı.

‘Maydan tipik bir renkli ihtilal ve CIA operasyonuydu’

Nisan 2014’te, ‘Üçüncü Maydan’ sırasında Kiev’deydiniz. Oraya neden gittiniz?

Her şeyden önce, ‘Maydan’ son derece çarpıtılmış bir hadiseydi. Batı’da hayli mantıksız bir kıssa anlatımı vardı. O vakitler bir haber editörüydüm. Epey ünlü olan bir haber sitem vardı. Akdeniz’deki olayların jeopolitik alandaki sonucu ve devamı olan Ukrayna krizinden bu yana durumu ve bilhassa de Rusya’nın 2013 Ağustos’unda Suriye’nin savunmasını desteklemek için yaptıklarını takip ediyordum. Ukrayna’da durum kızışmaya başladığında, her şeyin Sivastopol ile ilgili olduğu çok açıktı. Her şey Rusya’yı kendi ön bahçesinde çamura saplamakla ilgiliydi. Maydan’ın nasıl yaratıldığı ve daha sonra ‘Sağ Sektör‘ darbesine dönüştürüldüğü, ki bu aslında Şubat ayında gerçekleşmişti.

Ama sonra şöyle bir durum oldu: Maydan darbeden sonra durmadı, devam etti. Batılı ana akım medya, Devlet Başkanı Yanukoviç‘i iktidardan indirdikten ve anayasaya aykırı bir darbe gerçekleştikten sonra her şeyi susturdu. Lakin Maydan’da binlerce ve hatta on binlerce insan isyan etmeye devam ediyordu. Ve bu sorulara hiçbir karşılık bulunmuyordu. Ve neler olduğunu anlamam şu şekilde gerçekleşti: Maydan’ın çok tipik bir renkli devrim, bir CIA operasyonu olduğunu fark etmem. Soros‘un finanse ettiği kuruluşlar vardı ve ABD büyükelçiliği ile ABD yardımı ağır bir şekilde işin içindeydi. Aralık ayında ise bir darbeye ve esasen ‘şiddetli’ bir darbeye dönüştüğünde, 2011’de Suriye’de yaşananlara çok benziyordu. Ukrayna olayları yahut Kiev olayları ile daha önce Suriye’de yaşananlar arasında pek çok paralellik gördüm.

Ama bu Üçüncü Maydan hakkında hiçbir kıssa yoktu. Biliyorsunuz, birincisi vardı ve sonra da ikincisi oldu. Pekala Mart ayında Maydan’da neler oluyordu? Ben de oraya gittim çünkü oraya seyahat etme imkanım vardı. Ben de jeopolitik okuyan Finlandiyalı bir avukat olan arkadaşımla birlikte oraya gittim. İkimiz birlikte Maydan’da gerçekte neler olup bittiğine derinlemesine bakmak için oraya gittik. Günlerce orada kalıp durumu izledim ve öğrendiğim şey tamamen sessizliğe bürünmüş bir durumdu. Ve bugün hala ne Rusya’da ne de Batı’da insanlar sahiden anlamıyorlar. Yalnızca direnişte duran kahramanlar, darbeye sırtını dönen ve işleri yoluna koymaya çalışan Ukraynalı vatanseverler vardı. Ama ne yazık ki Üçüncü Maydan başarılı olamadı ve desteklenmedi. Buna bağlı olarak da Donbass’ta savaş başladı.

‘Ukrayna’daki en büyük sorun yolsuzluktu’

Kiev’de bulunduğunuz süre boyunca raporlar yazdığınızdan, siyasi ve askeri önderlerle görüştüğünüzden bahsettiniz. Bu etkileşimlerle ilgili genel izlenimleriniz nelerdi? Bu insanlar size karşı açık ve samimi miydi?

Manzara Aralık ve Ocak’ta neyse Şubat’a kadar da kesinlikle birebirdi, duvarlar oradaydı ve her şey hayli sağlamdı. Bütün Maydan oradaydı lakin Maydan’ın tabiatı kökten değişmişti. Bu benim için bir şok idi çünkü bunu hiç beklemiyordum. Neler olduğunu, neden Maydan’ı ayakta tuttuklarını, çatışmaların durmadığını bilmiyordum. Hükümet değişti, neden hala isyan ediyorlar? Bu sorunun yanıtını bulmak gerekiyordu ve ben de buldum. Maydan’ın siyasi önderleri ve askeri başkanları ile görüşme fırsatım oldu. Maydan’daki restoran odasında birkaç st boyunca kusursuz bir konuşma yaptık ve bize istediğimiz her şeyi sorma imkanı verdiler. Bize karşı tamamen açıktılar. Bu yüzden soracak pek çok sorumuz vardı ve bu adamlar epeyce tanınmış şahıslardı.

Neredeyse en başından beri oradaydılar lakin Sağ Sektör‘e karşı hep cephe aldılar. İşte bütün mesele buydu. Maydan’da iki kamp bulunuyordu. Bir kamp milliyetçiler, diğer kamp ise vatanseverlerdi. Maydan’da bulunan vatanseverler oligarklarla savaşmak, Ukrayna’yı nitekim bağımsız kılmak ve tarafsız bir duruş sergilemek benzeri ortak bir fikirle oraydaydılar çünkü Maydan’ı ortaya çıkaran problemler epey fazlaydı. Ukrayna’daki en büyük sorun yolsuzluktu ve bu yolsuzluğun arkasında da oligarklar vardı. Ukrayna’daki oligarkların çoğu batılı bankerler, şirketler ve öbürleri tarafından da destekleniyordu. Ukraynalı vatanseverler ise Poroşenko‘ya yahut daha sonra Yanukoviç hükümetinden iktidarı alan diğer meşhur Ukraynalı oligarklara tamamen karşıydılar.

Böylece neler olup bittiğini anladıklarında Maydan hareketi içinde bir isyan başlattılar. Ve o kadar ileri gidildi ki çoğunluk haline geldiler. Maydan’dan sonra çok güçlü bir çoğunluk oldular. Bu yüzden bu durum Batı medyasında hiç tartışılmadı. Odessa’da büyük bir provokasyon olacağını da anlamıştılar. Bana bunu evvelce bildirerek, Donbass’ta bir savaş çıkacağını söylediler ve beni bu mevzuda uyardılar. ‘Sağ Sektör‘ hareketinin Nazi taburları gibi oluşturulacağını söylediler. Tüm bu kelle avcıları onların ortasındaydı ve bu Maydan hareketini ulusal bir harekete çevirme fikrine karşı savaşıyorlardı, ki bu daha sonra Ukrayna Ulusal Muhafızları ve Azov Taburu, Donbass Taburu oldu. Hepsi bu vatanseverleri saflarına katmaya çalışıyordu ve onların yapacaklarına kesinlikle karşı çıkıyorlardı.

‘Üçüncü Maydan’a güçlü bir destek gelmiş olsaydı tarih bugün yazıldığından çok daha farklı yazılacaktı’

Kişisel olarak şahit olduğunuz ve kalıcı bir tesir bırakan ne oldu? Makul bir ayrıntı hatırlayabiliyor musunuz?

‘Sağ Sektör’ elemanlarının Maydan’daki merkezlerine yaklaşmaya çalıştıkları ve içeri alınmadıkları durumlara şahit oldum. Dövüldüler, ağır şekilde dövüldüler. Milliyetçiler büyük çetelerle birlikte Maydan’da yürümeye çalıştılar. Ellerinde meşaleler vardı. Vatanseverlerin bütün milliyetçileri nasıl dövdüğünü gördüm. Hepsi kaçtılar. Vatanseverler ve milliyetçiler arasında şiddetli çatışmalar oldu. Yani ben oradayken çok gergin bir durum vardı ve bu aynı vakitte çok tehlikeliydi. Bu yüzden durumu kendi gözlerimle gördüm ve konuşma fırsatım oldu. Tanıştığım bu adamlar, Üçüncü Maydan’ın başkanları, Rus kardeşlerine karşı asla silah kaldırmazlardı. Olanlardan ötürü kesinlikle öfkeliydiler ve kendilerini Maydan hareketinin başkanları tarafından ihanete uğramış hissediyorlardı. Çünkü onlar oligarklarla savaşmak için oradaydılar.

Elimden geldiğince belgeledim fakat görüntülerini çekmemize izin vermediler. Farklı bir konuşma yaşadık fakat yüzlerini çekmemize izin vermediler. Sanırım bize birtakım takma isimler verdiler. Kafeteryada otururken bile daima hareket halindeydik. Başkanlarla konuştuğumuz çok açıktı çünkü etraftaki tüm buyrukları onlar veriyordu. Sonra Maydan’da bu önderlerle birlikte dolaştık. Elbette liderler onlardı zira herkes onların buyruğu altındaydı. Yani doğru insanlarla konuştuğumuz çok açıktı ve bu adamları hakikaten sevdim, iyi adamlardı. Kimsenin onları desteklememesi sebebiyle çok üzgünüm.

Onlara yiyecek getiren ve birtakım bağışlarda bulunan sıradan Kiev halkı tarafından destekleniyorlardı. Ama onlar, bilirsiniz, yoksul Ukrayna halkı tarafından destek görüyordular. Rusya tarafından desteklenmiyorlardı. Kiev rejimi yahut diğer bir rejim yahut oligarklar tarafından da desteklenmiyorlardı. Onlar kolay ve Maydan’daki darbe ile gündeme gelen fikre karşı savaşan iyi insanlardı.

Eğer bu Üçüncü Maydan’a güçlü bir destek gelmiş olsaydı -yani Sağ Bölüm’e verilenden çok daha güçlü- çok daha büyük bir hareket olacaklarına size tüm kalbimle söyleyebilirim. Şayet bu takviyesi alabilselerdi, Avrupa’da tarih bugün yazıldığından çok daha farklı yazılacaktı. Ama ne yazık ki kimse bu fırsatı kullanmadı.

“İnsanlar, silahlı darbeyi legalleştirmek için öldürüldü’

Maydan ayaklanmasında çok konuşulan ve isminden övgü ile söz edilen bir diğer anısı da, 2013-14 yıllarında aylarca süren hükümet aksisi protestolar sırasında ölenler için Ukrayna halkının benimsediği terim olan ‘Cennet Yüzler’ betimlemesidir. Siz Kiev’de iken bu insanlar hakkında neler duydunuz?

Çok fazla soru vardı. Önderlere dökülen kanları sorduk fakat bunu tartışmak istemediler. Çok derin problemleri vardı; kendilerini ve gerçekleri sorguluyorlardı. Ve bence ‘Sağ Sektör’ onları ‘şehit’ olarak övmeye başladı. Tanıştığım bu adamlar bu bahisteki gerçeği biliyorlardı ve gerçek şuydu: sırtlarından vurulmuşlardı. Ve tabii ki o vakitten bu yana yaşananlar da gerçekleri kanıtladı. Ben de bu katliamlar, göstericiler yahut holiganlar arasında yaşananlar hakkında haber yaparken neden Maydan hareketine karşı Berkut (özel polis birliği) benzeri ağır bir güç kullandıklarına dair mantıklı bir yanıt göremiyordum. Çünkü herhangi bir güç kullanmaları yasaktı.

Herkes polisin gelen ateşi nasıl karşıladığını gördü ve bu görüşün kimin için makul olduğunu bilmiyorum ama Berkut’un adamlarına bakarken ağlıyordum ve bu bana hala dokunuyor. Hiçbir mantığı yoktu. Neden Berkut’a ateş açma müsaadesi versinler? Bu yüzden bu katliamın polis tarafından yapıldığına hiçbir zaman inanmadım zira hiçbir delil yoktu. Elimizdeki tüm ispatlar olay gerçekleştikten çabucak sonra sorgulandı. Yani gerçeğin içinde bir mantık olmalı. Bu katliam sadece o sırada gerçekleşmekte olan silahlı darbeyi legalleştirmek için yapıldı.

Şimdi on yıl önce hakikaten neler olduğunu çok iyi biliyoruz. Paralı askerler tarafından vurulduklarını biliyoruz. Kim olduklarını, isimlerini, rütbelerini, örgütlerini ve önderlerini bile isimleriyle, gerçekleriyle biliyoruz. Ve tabii ki Petro Poroşenko’yu iktidara getirenin cunta hükümeti olduğunu da biliyoruz. Lakin o periyotta bu hususta konuşmak biraz zordu.

Modern datalar, ‘Cennet Yüzler’ arasında keskin nişancılarla yahut protestolarla hiçbir ilgisi olmayan ve örneğin zatürre, kalp krizi ve hatta alerjiye bağlı komplikasyonlardan ölen insanlar olduğunu gösteriyor. Bu ‘özel Meydan kahramanlarını’ ortaya çıkarma fikri hakkında ne düşünüyorsunuz?

Video bilgilerinden raporlama yaptığımda elbette, o ünlü fotoğraflarda yalnızca birkaç vaka var. Lakin durum çok garipti çünkü oraya çok sayıda narkomanı ve diğer insanları çektiler. ‘Sağ Sektör‘ oradayken Maydan’ın içinde herkes için ücretsiz uyuşturucu bulunuyordu ve bunların hepsine para ödeniyordu. Lakin bu holigan çetelerine katılan insanlar çoğu zaman yüksek mevkilerdeydiler. Hasebiyle, bir çeşit halk direnişi yanılsaması yaratmak için istismar edilen insanların Ukraynalıların en fakir, toplumsal sınıflarından olduğunu ve birçoklarının uzak köylerden geldiğini düşünüyorum.

‘Maydan’da gördüğüm şey adeta bir Hollywood filmiydi’

Ama neden birileri Ukrayna için bu yeni kahramanlar mitini uydursun ki?

Bu sadece propaganda içindi. Maydan’da gördüğüm şey, Hollywood üslubu bir sinema gibiydi. Başşehrin tam ortasında çekilmiş bir Hollywood senaryosu gibiydi adeta ve o denli de oldu, biliyorsunuz. 15 yıllık tiyatro direktörüyüm ve sahne yapımcısıyım, gazeteci olmadan önce şenlikler ve her türlü sahne yapmakla ilgili pek çok çalışma yürüttüm. Bu olay Batı için yaratılmış büyük bir festivaldi. O denli yaratılmıştı ki, her açıdan çok hoş fotoğraflar veriyordu. Ve bir halk ayaklanması benzeri görünmesi için bir gösteri olarak tezgahlandılar. Bunu yapmak için de gerçekten sıradan insanları kullandılar.

Poroşenko 2014 yılında ABD Kongresi’nde yaptığı konuşmada, “Onlara ‘Cennet Yüzleri’ diyoruz ve gerçek ulusal kahramanlar olarak hürmet duyuyoruz. Onların kahramanlıklarını alkışlıyoruz” demişti. Bu, Ukrayna devleti için özel olarak yaratılmış yeni bir mitoloji mi, hangi maksada hizmet ediyor? Bu mitler kamuoyunu manipüle etmek için kullanılabilir mi?

Bu mit çok kullanışlıydı. 2014’ten 2016’ya kadar, tahminen de yalnızca 15 yıl boyunca, Ukrayna askeri planları yahut Pentagon planları nedeniyle, aslında Rand Corporation tarafından tam olarak 2014 yazı için yapıldı. Ve sonra 2015’te kışın ikinci kere denediklerinde, ‘Cennet Yüzler’ o anda kıymetliydi. Bu yeni hükümetin bir çeşit üstünlük sağlamak için bir tıp ‘şehitliğe ihtiyacı’ vardı. Zira on binlerce Ukraynalı Rus’a saldırıyor ve öldürüyorlardı. Donbass’taki Rus nüfusa karşı döktükleri kanı haklı çıkarmak için öteki bir kanla, kendi kanlarıyla haklı çıkarmak gerekiyordu.

Ancak insanlar bunun Maydan’la ilgili olmadığını, tamamen jeopolitikle ilgili olduğunu anlamaya başladığında, yani bu Nazi taburlarınun Donbass savunucuları tarafından ilk olarak 2014 yazında İlovaysk’ta ve 2015’te Debaltsevo’da hezimete uğratıldığında ve ardından Minsk Mutabakatları yapıldığında tüm oyun değişerek yeni bir merhaleye geçti yani uluslararası düzeye. Bu hadiseden sonra, onlar yalnızca geride kalan bir efsane oldular ve insanlar gerçeği sorduğunda, özellikle Berkut polisi ve orada bulunan diğer polis üniteleri ile kurbanların yakınları gerçeği duymak istediğinde, yeni hükümet bunu araştırmak ve sahiden neler olup bittiğini görmek için istekli olmadığını gösterdi.

Ve elbette bu durum büyük kuşkular uyandırdı. Bu yüzden önce çok yararlı oldu ve sonra yeni Ukrayna hükümeti için bir yük olarak epey süratli bir şekilde ortaya çıktı. Bu bahiste konuşmak istemediler ve Batı da bu bahiste konuşmak istemedi. Gerçekte ne olduğunu bilmek isteyen mağdurlar ve Berkut üyeleri bulunuyordu çünkü tamamı acımasız bir şekilde suçlanıyorlardı. Lakin yıllar boyunca Donbass’ta ve Ukrayna’da anayasal sistemi korumak için Maydan’da bulunan onlarca yürekli Berkut askeri tanıştım ve onlar büyük kahramanlardı. Lakin gerçeği aramaya istekli kimse yoktu. Bu yüzden günümüzde bu Cennet Yüzler’in bir efsaneden hatta kullanışlı bir efsaneden daha fazlası olduğunu düşünüyorum.

‘Donbass’taki bu insanlar ve kumandanlar dünya tarihini değiştirdi’

Neden Lugansk’a taşınmayı tercih ettiniz?

Donbass’a ilk defa 2015 yılında, Debaltsevo’dan çabucak sonra geldim, Minsk Mutabakatı yapılmıştı ve bu aslında burada düzenlenen bir basın tipi benzeri ilk uluslararası fırsattı. Ben de istekli olarak geldim. Müracaatımı gönderdim ve kabul edildim. İlk gruptaydım, 2015’te Donetsk’te neredeyse bir hafta geçirdim.

Donbas’ta neler olup bittiğini nitekim takip etmeye çalışıyordum. Buraya tek başıma geldiğimde tüm gerçeği gördüm ve Ukraynalı Rus nüfusa karşı yürütülen enformasyon savaşının ciddiyetini kesinlikle anladım. Batılı olduğum için çok utandım. Yalnızca yardım etmeye, işbirliği yapmaya ve öğrenmeye başlamak istemiştim zira inanılmaz bir şey bulmuştum.

Hiçbir plan yoktu burada, Rand Corporation yoktu. Donbass’taki bu insanlar ve kumandanlar dünya tarihini değiştirdiler zira bunun olması planlanmamıştı. Her şey hayli farklıydı. Moskova’nın yahut Pentagon‘un planı da değildi. Ukrayna’da da planlanmamıştı. Sadece Donbass’ta yaşayan insanların hafızasında planlanmıştı. Bu insanlar tüm zorlukların üstesinden gelmeyi başararak yeni cumhuriyetleri kurdular.

En büyük sorun resmi bir uluslararası haber ağının olmaması sebebiyle bilgilerimi herhangi bir Donbass kaynağına ulaştırmak benim için zordu, yani bu ilk engeldi. İkinci mani ise çok sayıda Batılı propagandacının saçma sapan, kusura bakmayın ama olaylarla ilgili çok sayıda palavra söylemesiydi. Yani çok sayıda propagandacı vardı ama aynı vakitte gazeteciler de vardı. Pekala Donbass’tan, Lugansk’tan, Donetsk Halk Cumhuriyeti’nden uluslararası kaynaklara resmi bilgi vermeye nasıl başlanır, aynı vakitte gazeteciler nasıl desteklenir ve yerel propagandacıların Batılı insanların hafızasında bilgi savaşı yürütmesi nasıl engellenmeye çalışılır?

Ve bir plan oluşturdum. Burada bu basın cinsindeyken Donetsk Dışişleri Bakanı ile görüştüm ve ele alınması gereken birkaç mevzu olduğunu dile getirdim.Daha sonra Moskova’da bir konuşma yaptım, Moskovalı bir işadamı tarafından organize edilmişti. Ona bu fikirden bahsettim ve o da bunu destekleyeceğini söyledi. Böylelikle eve döndüm ve Donetsk Uluslararası Haber Ajansı ve Basın Merkezini planlamaya başladım ve Donai Haber Ajansı kuruldu. Genel plan Başkan Aleksandr Zaharçenko tarafından onaylandı. Ve ben de 15 Temmuz 2015’te Donetsk’te yaşamaya başladım.

Haber ajansını kurduk, basın merkezini kurduk. Donbass Bilgi Savunma Sistemleri’ni yetkililerle birlikte oluşturduk ve Aleksandr Zaharçenko kadar uzun süre bu işin başındaydım. Sonra o 2018’de vahşice öldürüldü. Patronumu kaybedince de finansmanı da projeyi de kaybettim. Donetsk ve Lugansk Halk cumhuriyetlerinde çalıştığım için Lugansk’ı çok sevdim. Burası 2014’te çok zor vakitler geçirmiş büyük bir yer. Burada olağanüstü insanlar var ve çok sayıda arkadaşım oldu. Üç yıldır Donetsk’te yaşadığım için bundan sonra Lugansk’ta yaşamayı deneyelim dedim. Böylelikle Luganks’a taşındım ve hala burada Lugansk il merkezinde yaşıyor ve çalışıyorum.

‘Uzun bir savaştı fakat kazandık’

Peki Maydan ayaklanmaları sırasında şahit olduklarınız Donbass’a yerleşme kararınızı ne kadar etkiledi?

Kesinlikle çok etkiledi. Kendimi barış ve anayasayı seven Ukrayna halkı ile birlikte hissettim. Berkut polisiyle birlikte çalıştım ve kendimi çok iyi hissettim. Ülkede iyi insanlar olduğunu ve Ukrayna’da sırf kurbanlar olduğunu biliyordum. Ukraynalılardan nefret etmiyorum, bu asla şahsî bir mesele değil zira. Fakat Donbass halkı tüm Avrupa’daki en iyi insanlar. Batı hegemonyasını kendi elleriyle durdurdular.

Ben buraya geldiğimde burada hiç banka yoktu, oligarklar yoktu, finans kurumları yoktu, yalnızca iki merkez bankası vardı: Lugansk ve Donetsk merkez bankaları. Burada kimsenin borcu bulunmuyordu. Yerel halk bazen neyden kurtulduklarını anlamıyor fakat ben Finlandiya’da büyümüş ve Batı’nın jeopolitik olarak ne olduğunu bilen Batılı bir insan olduğum için bu özgür cumhuriyetlerin nereden doğduğunu biliyorum. Buradaki medeniyet düzeyinin bu kadar yüksek olduğunu anlamak beni çok mutlu etti.

Erkekler hâlâ erkek, bayanlar ise kesinlikle çok hoş ve tüm bunlar umut veriyor. Finlandiya’da aslında umudumu kaybetmiştim. Donbass 2014’te işgal edilmişti. Biz kimseye saldırmıyoruz. Elbette bekledik, savaştık ve sabrettik ki sonunda Rusya bize yardım etmeye gelsin. Önemli manada yardım etsin diye ve geldi. Uzun bir savaştı fakat kazandık.