Küresel temerrütte 2024 başında zirve beklentisi

Merkez bankalarının enflasyonla mücadele kapsamında faiz oranlarını artırması ve tahvil getirilerindeki yükseliş borçlanmayı daha maliyetli hale getirirken temerrüde düşen ya da iflas eden şirketlerin sayısı da artış gösterdi.

Dünyanın en büyük ekonomisi ABD’de Merkez Bankası (Fed) siyaset faizini 22 yılın en yüksek düzeyi olan yüzde 5,25-5,50 aralığına yükseltirken Avrupa Merkez Bankasının refinansman faizi yüzde 4,50’ye, mevduat faizi yüzde 4’e ve marjinal fonlama faizi yüzde 4,75’e ulaştı.

Merkez bankalarının agresif para siyaseti sıkılaşmasına karşın enflasyon, başta ABD ve Avrupa olmak üzere birçok iktisatta alışılmışın dışında yüksek kalmaya devam ediyor.

Borçlanma maliyeti yükseldi

Son bilgiler ABD’de enflasyonun yavaşladığına işaret ederken, enflasyonu hedef düzeye indirmek için bir süre daha sıkı düzeyde kalması beklenen faiz oranları finansal şartlar üzerinde baskı oluşturmayı sürdürüyor.

Yüksek enflasyonla mücadele kapsamında ucuz finansman periyoduna faiz artışlarıyla son verilmesi nedeniyle şirketlerin borçlanma maliyetleri de yükseliyor.

Tahvil piyasalarındaki satış baskısıyla yükselen tahvil faizleri de yaz aylarından bu yana finansal şartların sıkılaşmasına katkıda bulundu. Öte yandan, yükselen tahvil faizleri ABD’de şirketlerin fonlama maliyetlerini artırdı, kimilerinin kârlılığını olumsuz etkiledi.

Rusya-Ukrayna Savaşı ile İsrail ve Filistin arasındaki çatışmaların beslediği jeopolitik gerginlikler ve global belirsizlik ortamı da borçlu şirketler için iflas ve temerrüt riskini artırdı.

Küresel temerrüt oranının 2024’ün ilk çeyreğinde zirve yapması bekleniyor

10 yılı aşkın müddettir düşük faiz oranlarıyla ucuz borca alışan işletmeler, borçlanmanın daha maliyetli hale gelmesiyle faiz masraflarını karşılamakta ve borcu ödemekte zorlanıyor.

Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Moody’s’in raporuna göre, global temerrüt oranı Ekim ayı itibarıyla yüzde 4,5 ile 2021’den bu yana en yüksek düzeyinde kalmaya devam ediyor.

Söz konusu oranın, faiz oranlarının yükseldiği, finansman şartlarının sıkılaştığı ve enflasyonun yüksek kalmaya devam ettiği bir devirde yüzde 4,1 olan tarihi ortalamanın da üzerinde olduğu dikkati çekiyor.

Moody’s’in raporunda, global temerrüt oranın bu yıl yüzde 4,7 olmasının ve 2024’ün ilk çeyreğinde yüzde 4,8 ile zirve yapmasının beklendiği belirtiliyor. Söz konusu oranın Ekim 2024’e kadar yüzde 3,9-4 düzeyinde dengeleneceği tahmin ediliyor.

Mega iflaslarda artış

Uluslararası sigorta şirketi Allianz’a göre, yavaşlayan büyüme ve sıkılaşan kredi şartları nedeniyle dünya genelinde iflasların bu yıl yüzde 21 artması bekleniyor.

Danışmanlık firması Cornerstone’un verilerine göre, bildirilen varlıkları 1 milyar doların üzerinde olan şirket iflaslarının sayısı da artıyor. Yalnızca yılın ilk yarısında ABD’deki mega iflasların sayısı 2022’deki tüm yıl toplamı olan 16’ya ulaştı ve 2005-2022 yarı yıl ortalaması olan 11’i aştı.

Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu S&P Küresel’in verilerine göre ise ABD’de bu yıl kasım sonu itibarıyla 591 büyük şirket iflas muhafaza talebinde bulunurken, 2023’ün 2010’dan bu yana en fazla iflas müracaatında bulunulan üçüncü yıl olduğu dikkati çekti.

Geçen yıl ABD’de 372 şirket iflas başvurusu yaptı

ABD’de Kovid-19 salgınının tesirli olduğu 2020’de 639, 2021’de 406 ve 2022’de 372 şirket iflas müracaatında bulunmuştu.

Tüketici harcamaları güçlü kalmaya devam etse de birtakım bölümler daha çok iflasa maruz kalırken, bu yılın 11 ayında en fazla iflasın yaşandığı dallar; isteğe bağlı tüketim ürünleri, sanayi, sağlık hizmetleri, finansal hizmetler, temel tüketici ürünleri olarak sıralandı.

Bu yıl ABD’de çeşitli kesimlerden 1 milyar doların üzerinde yükümlülüğü bulunan 21 şirket iflas etti. Söz konusu şirketler arasında en fazla varlığı bulunan şirket, mart ayındaki iflasıyla bankacılık bölümünün sağlığına ilişkin telaşları gündeme taşıyan Silikon Vadisi Bankası Grubu oldu.

Avrupa’da iflaslar 2015’ten bu vakte kadarki en yüksek seviyeyi gördü

Avrupa’da da yüksek faiz oranları ve zorlu finansman şartlarının işletmelere yük oluşturması nedeniyle iflaslarda artış görüldü.

Eurostat verilerine göre, Avrupa Birliği’nde (AB) iflas bildirimleri bu yılın ikinci çeyreğinde 2015’ten sonraki en yüksek düzeye ulaştı.

Bu yılın Nisan-Haziran döneminde Avrupa’da iflas eden şirketlerin sayısı bir evvelki çeyreğe göre yüzde 8,4 arttı. Yılın ikinci çeyreğinde Avrupalı şirketlerin iflas bildirimleri arka arda 6’ncı çeyrekte artış gösterirken, yılın üçüncü çeyreğinde iflas bildirimlerinde evvelki çeyreğe kıyasla yüzde 5,8’lik azalış kaydedildi.

Scope Ratings’in bahse ilişkin bir tahlilinde, Avrupa’nın kurumsal temerrütlerde artışla karşı karşıya olduğu ve iflasların lakin 2024’ün sonlarında, 2025’in başlarında durağanlaşacağı ifade edildi.

Bu yıl öne çıkan büyük iflaslardan kimileri şöyle:

Silikon Vadisi Bankası tarihe geçti

ABD’de Silikon Vadisi Bankasının (SVB) iflası, 2008’deki finansal krizden bu yana ülkedeki en büyük banka iflası olarak tarihe geçti.

Yüksek enflasyon karşısında faiz artışlarının devam ettiği ve resesyon beklentilerinin arttığı bir devirde gelen iflas haberi, global piyasalardaki kaygıları artırdı.

Fed’in siyaset faizini beklentilerin üzerinde bir noktaya kadar yükselteceğine yönelik fiyatlamalar sonrası birtakım bankalar, tahvil pozisyonlarında oluşan ziyanları realize etmek zorunda kaldı. Bu bankalardan Kaliforniya merkezli SVB, 21 milyar dolarlık tahvil konumunu yaklaşık 1,8 milyar dolar ziyanla kapatması sonrası 8 Mart’ta 2 milyar doların üzerinde sermaye artırımına gideceğini açıkladı.

Piyasada bankanın likiditeye sıkıştığının duyulması üzerine SVB’nin paylarında sert düşüş yaşandı. Kimi teşebbüs sermayesi yatırımcılarının, şirketlere paralarını bankadan çekmelerini tavsiye etmesi sonrası bankanın kayıplarının sürmesiyle süreçleri askıya alındı.

SVB’nin süratli çöküşü, bankacılık düzenleyicilerini harekete geçmeye zorladı ve ABD Federal Mevduat Sigorta Kurumu, 10 Mart’ta piyasalarda düşüşe neden olan SVB’ye kayyum atandığını duyurdu. Likidite krizini aşmaya çalışırken risk sermayelerinin neden olduğu panik, ABD’nin 16’ncı büyük bankasını 48 st içinde ülke tarihinin en büyük iflaslarından birine sürükledi.

SVB’nin iflasını, Signature Bank’ın iflası ile First Republic Bank’ın yaşadığı külfetler takip etti. Avrupa’da ise İsviçre’nin en büyük ikinci bankası pozisyonundaki Credit Suisse’in külfete girmesi, global bir bankacılık krizine ilişkin endişelerin artmasına neden oldu.

WeWork 19 milyar dolarlık borç nedeniyle iflasını istedi

Bir dönem ABD’nin en değerli teşebbüsü olan WeWork, bu yıl iflas müracaatında bulunan şirketler arasında yer aldı. Şirketlere fizikî ve sanal olmak üzere ortak çalışma alanı sağlayan teşebbüs WeWork, Kasım ayında 19 milyar dolarlık borcunu yeniden yapılandırmak için iflas müracaatında bulundu.

WeWork’ün borçlarının yaklaşık yüzde 92’sinin sahibi olan kreditörler yeniden yapılanma planını onayladı. Şirketin iflas başvurusu evrakında, varlıklarının 15 milyar dolar seviyesinde olduğu ifade edildi.

Dünya çapında 119 şehirde hizmet veren şirketin payları 2023’te yaklaşık yüzde 98,5 değer kaybetti.

Avaya altı ayda ikinci başvuruyu yaptı

ABD merkezli telekomünikasyon ürünleri üreticisi Avaya, 6 yıl içinde ikinci kere şubat ayında iflas müracaatında bulundu.

Geçen yıl eylül ayının başlarında maliyetlerini azaltmak için işten çıkarmalar dahil yeniden yapılanmaya gittiğini duyuran şirketin payları 2022’de neredeyse yüzde 99 düşmüştü.

Şirket, operasyonlarını yeniden yapılandırırken 780 milyon dolarlık finansman sağladığını açıkladı. Avaya, yeniden yapılandırma sürecinin tamamlanmasının akabinde toplam borcunu yüzde 75’ten fazla azaltacağını, yaklaşık 3,4 milyar dolar olan borcun 800 milyon dolara düşeceğini kaydetti.

Americanas yüzde 90 değer kaybetti

Brezilyalı perakende zinciri Americanas, 3,8 milyar dolarlık muhasebe skandalı ortaya çıktıktan sonra Ocak ayında iflası için yetkili kurumlara başvurmuştu.

Şirketin eski yöneticileri ve denetçileri, finansal tabloların değiştirilmesi ve dolandırıcılık savıyla suçlandı. Americanas’ın yaklaşık 8 milyar dolar borcu olduğu ortaya çıkarken, Deutsche Bank’ın alacaklılar listesinde 1 milyar dolarla ilk sırada yer aldığı bildirildi.

İflas müracaatından bu yana şirket, alacaklılarıyla şiddetli bir hukuksal mücadeleye girdi ve payları neredeyse yüzde 90 değer kaybetti.

Oi Mart ayında ikinci başvuruyu yaptı

Brezilyalı telekomünikasyon şirketi Oi, 6 yıldan fazla süren bir yeniden yapılandırma sürecinden çıktıktan sadece aylar sonra bu yıl Martt’a ikinci iflas müracaatında bulundu.

Şiddetli rekabetle karşı karşıya kalan şirket, ağını genişletmek ve diğer işletmeleri satın almak için büyük ölçüde borç aldı. Oi, faiz oranlarındaki artışı, sabit hat müşterilerindeki azalışı ve evvelden planlanan borç ödemeleri öncesinde alacaklılardan korunma muhtaçlığını münasebet göstererek iflas muhafaza süreci için müracaat yaptı.

Şirket, geçen yıl aralık ayında ilk iflas muhafazasından çıkmış, analistler, şirketin borç yükünün hâlâ bir tehdit olduğu ihtarında bulunmuştu.

Vice Media’nın varlığının 1 milyar dolar civarında olduğu anlaşıldı

Dijital medya ve yayın şirketi Vice Media, yıllarca süren mali zorluklara son vermek maksadıyla Mayıs ayında iflas koruması müracaatında bulundu.

İflas başvurusu, 2017 yılında 6 milyar dolarlık değerlemeye sahip şirketin 500 milyon ila 1 milyar dolar arasında varlık ve yükümlülüklere sahip olduğunu gösterdi.

Bed, Bath&Beyond yüzlerce mağaza kapattı

Ev eşyaları satan ABD’li perakende şirketi Bed, Bath&Beyond, bu yıl Nisan ayında nakit ıstırabı nedeniyle iflas müdafaa başvurusu yaptı.

Şirket, iflas başvurusunu ertelemek için şubat ayında bir hedge fon ile 1 milyar dolarlık olağan dışı bir finansman mutabakatı yapmış lakin daha sonra muahedeyi iptal etmişti. Yüzlerce mağazasını kapatmak da Bed, Bath&Beyond’un kayıplarını durdurmasına deva olmadı.

Signa finansman sağlama teşebbüslerinden eli boş döndü

Avusturya’nın büyük gayrimenkul şirketi Signa, yeni finansman sağlama teşebbüslerinin başarısızlıkla sonuçlanmasının akabinde Kasım ayında iflas etti.

Avusturyalı iş insanı Rene Benko tarafından kurulan, New York’taki Chrysler Binası’nın yanı sıra Almanya, Avusturya ve İsviçre’deki birçok yüksek profilli projenin sahibi olan şirketin 5 milyar euro civarında borcu bulunduğu kaydedildi.