Kuduz hastalığı nedir, nasıl bulaşır, belirtileri nelerdir?

Şanlıurfa’nın Siverek ilçesinde, köpeğinin ısırması sonucu kuduz tedavisi gören mimar Lütfü Seray hayatını kaybetti. Lütfü Seray’ın vefatının akabinde kuduz hastalığı bir kere daha gündem oldu. Pekala, kuduz hastalığı nedir, nasıl bulaşır? Kuduz hastalığı belirtileri nelerdir?

Kuduz, hem insan hem de hayvan sıhhatini etkileyen zoonotik karakterli bir enfeksiyon hastalığıdır. Bilinen en eski hastalıklardan olan Kuduz, insanlık tarihinde korkutucu istikametiyle daima dikkatleri üzerine çekmiştir. Hastalığın çok önemli halk sağlığı meselelerine yol açıyor olması kuduzun daima olarak gündemde kalmasına neden olmaktadır.

Türkiye’de kuduza yakalanma ihtimali olan hayvan cinsleri; köpek, kedi, sığır, koyun, keçi, at, eşek benzeri evcil hayvanlar ile birlikte kurt, tilki, çakal, domuz, ayı, sansar, kokarca, gelincik benzeri yabani hayvanlardır.

Ülkemizde ve dünyada bugünkü bilgilerle fare, sıçan, sincap, hamster, kobay, gerbil, tavşan ve yabani tavşan ısırıklarında beşere kuduz geçişi gösterilmemiştir.

Tedavisi yok

Kuduzun kuluçka mühleti tipik olarak 1-3 aydır, fakat 1 haftadan 1 yıla kadar da değişebilir. Başlangıç belirtileri genel halsizlik, huzursuzluk, ateş ve baş ağrısı formundaki grip semptomlarına çok benzer. Bu belirtiler günlerce sürebilir. Isırık yerinde ağrı, batma ya da kaşıntı hissi, sonraki günlerde anksiyete, şuur bulanıklığı, sonluluk gelişebilir.

Hastalık ilerledikçe merkezi hudut sisteminin etkilenmesine bağlı, uykusuzluk, hayal görme, olağandışı davranışlar, şuur kaybı, hafif ya da kısmi felç, aşırı uyarılma, saldırganlık, tükürük salgısında artış, yutma zahmeti, sudan ve bazan havadan korkma benzeri daha besbelli belirtiler ortaya çıkar. Hastalığın akut dönemi tipik olarak 2-10 gün sonra biter.

Kuduzun klinik belirtileri bir defa ortaya çıktıktan sonra, yalnızca destek veren tedavi yapılabilir ve neredeyse çoğu zaman mevtle sonuçlanır. Vefat, belirtilerin başlamasıyla günler içerisinde gerçekleşir. Bugüne kadar klinik olarak ortaya çıkmış kuduzdan sağ kalan 10 vaka bildirilmiştir ve bunlardan yalnızca 2 adedinin ısırılma öncesi ya da sonrası aşı ile korunma hikayesi yoktur.

Kuduz nasıl bulaşıyor?

İnsanlara çoğunlukla hasta hayvanın derin ısırık ve tırmalaması sonucu bulaşır. Hastalık evcil ve yabanî hayvanlarda görülebilir. İnsan kuduz olaylarının en büyük kaynağını köpekler oluşturmaktadır. Bundan öteki yarasalar, çakallar, kokarcalar, tilkiler, rakunlar benzeri pek çok hayvan da kuduz bulaşında tesirlidir.

Kuduz bir hayvanın tükürük, beyin dokusu benzeri enfekte malzemelerinin direkt olarak gözlere, buruna, ağıza ya da bir yaraya temas etmesiyle de bulaşma mümkündür.

Ancak daha düşük oranda görülür. Ayrıyetenorgan nakilleriyle, kornea, teneffüs yolu ve mukozal membranlardan (ağız, burun, göz) bulaşma az de olsa bildirilmiştir. Kuduz bir hayvanı sevmek, kanıyla, idrarıyla ya da dışkısıyla temas etmek bir maruziyet oluşturmaz.