Kripto varlıklara ilişkin yasa Resmi Gazete’de

Kripto varlıklara ilişkin düzenlemeler içeren Sermaye Piyasası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Buna göre, “cüzdan” kripto varlıkların transfer edilebilmesini ve bu varlıkların yahut bu varlıklara ilişkin özel ve açık anahtarların çevrim içi ya da çevrim dışı olarak depolanmasını sağlayan yazılım, donanım, sistem yahut uygulamalar olarak tanımlandı.

Kanuna göre, “kripto varlık” da dağıtık defter teknolojisi ya da benzer bir teknoloji kullanılarak elektronik olarak oluşturulup saklanabilen, dijital ağlar üzerinden dağıtımı yapılan, değer ya da hak ifade edebilen gayri maddi varlıklar olarak tanımlanıyor.

“Kripto varlık hizmet sağlayıcı”, platformları, kripto varlık saklama hizmeti sağlayan kuruluşları ve bu Kanuna dayanılarak yapılacak düzenlemelerde kripto varlıkların ilk satış yahut dağıtımı dahil olmak üzere kripto varlıklarla ilgili olarak hizmet sağlamak üzere belirlenmiş diğer kuruluşlar olarak yer alırken, “kripto varlık saklama hizmeti” platform müşterilerinin kripto varlıklarının ya da bu varlıklara ilişkin cüzdandan transfer hakkı sağlayan özel anahtarların saklanmasını, idaresini ya da Sermaye Piyasası Kurulunca (SPK) belirlenecek diğer saklama hizmetlerini tanımlayacak.

“Platform” kripto varlık alım-satım, ilk satış yahut dağıtım, takas, transfer, bunların gerektirdiği saklama ve belirlenebilecek diğer süreçlerin bir ya da daha fazlasının gerçekleştirildiği kuruluşlar olarak tanımlanıyor.

Sermaye piyasası araçlarının Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) sistemine dahil olmadan kripto varlık olarak ihraç edilebilmesi için temeller belirlenmesine yönelik Heyete yetki verilmesi amaçlanıyor. Buna göre Şura, sermaye piyasası araçlarının bu madde kararlarına göre kayden ihraç edilerek MKK tarafından izlenmesi yerine kripto varlık olarak ihracına ve bunların oluşturulup saklandıkları hizmet sağlayıcılar tarafından sunulan elektronik ortam nezdinde kayden izlenmesine ilişkin temeller belirleyebilecek.

Sermaye piyasası araçlarının kripto varlık olarak ihracı halinde; hakların izlenmesi, üçüncü şahıslara karşı ileri sürülebilmesi ve devredilmesinde, kripto varlıkların oluşturulup saklandıkları elektronik ortamdaki kayıtlar esas alınacak. Konsey, bu elektronik ortamdaki kayıtlarla MKK sistemi arasında entegrasyon sağlanmasını mecburî tutabilecek. Bu düzenlemenin uygulanmasına ilişkin yöntem ve temeller Şura tarafından belirlenecek.

Kripto varlık hizmet sağlayıcıları

Düzenlemeye göre, kripto varlık hizmet sağlayıcıların kurulabilmesi ve fliyete başlaması için Heyetten izin almaları zarurî olacak. Bunlar münhasıran Konseyce belirlenecek fliyetleri yerine getirecek. Bunların kuruluşlarına ve fliyete başlamalarına, ortaklarına, yöneticilerine, çalışanına, tertibine, sermayelerine ve sermaye yeterliliğine, yükümlülüklerine, bilgi sistemleri ve teknolojik altyapılarına, hisse periyotlarına, yapabilecekleri fliyetlere, fliyetlerinin süreksiz ya da daima olarak durdurulmasına ilişkin temeller ile fliyetleri sırasında uymaları gereken diğer prensip ve asıllar Heyet tarafından belirlenecek. Hisse bölümlerinde Konsey müsaadesinin alınması zarurî olacak.

Bu düzenlemelere aykırı olarak gerçekleştirilen evreler, hisse defterine kaydolunmayacak ve bu karara aykırı olarak hisse defterine yapılan kayıtlar kararsız sayılacak.

Kripto varlık hizmet sağlayıcıları, sistemlerinin inançlı bir şekilde yönetilebilmesi için gerekli düzenlemeleri yapmak, tedbirleri almak ve gerekli iç denetim ünite ve sistemlerini oluşturmakla yükümlü olacak. Kripto varlık hizmet sağlayıcıların kuruluşlarına ve/veya fliyete başlamalarına Konseyce izin verilebilmesi için bilgi sistemleri ve teknolojik altyapıları hususlarında TÜBİTAK’ın belirleyeceği kriterlere uygunluk aranacak.

Kripto varlık hizmet sağlayıcılarının ortaklarının taşıması gereken kaideler da kanunla karar altına alınıyor. Buna göre, kripto varlık hizmet sağlayıcılarının ortaklarının müflis olmaması, konkordato ilan etmiş olmaması, uzlaşma suretiyle yeniden yapılandırma müracaatının tasdik edilmiş olmaması yahut hakkında iflasın ertelenmesi kararı verilmiş olmaması kaidelerinin yanı sıra ilgili kanunlarda sayılan hatalardan katılaşmış mahkumiyetinin bulunmaması, işlem yasaklı olmaması; öte yandan gerekli mali güç ve işin gerektirdiği dürüstlük ve prestije sahip bulunması ve iştirak yapısının şeffaf ve açık olması koşullarını taşımaları gerekecek.

Kanunla, platformların ortaklarına ve yönetim kurulu üyelerine, diğer sermaye piyasası kurumlarıyla benzer birtakım taban kurallar getirilerek gerekli mali güç ve işin gerektirdiği dürüstlük ve prestijin sağlanması amaçlanıyor.

Platformlar üzerinden kripto varlıkların alınıp satılmasına ve ilk satış yahut dağıtımının yapılmasına; kripto varlıkların takasına, transferine ve saklanmasına ilişkin tarz ve asılların düzenlenmesi yetkisi SPK’ye veriliyor.

Kripto varlık hizmet sağlayıcıları, atıf yapılan kararlar dışında Kanunun diğer kararlarına tabi olmayacak. Kanunun ilgili fıkraları kapsamında Konsey düzenleyici süreçler tesis ederek ve özel nitelikli kararlar alarak uygulamayı düzenlemeye ve yönlendirmeye yetkili olacak. Kanunun ilgili unsurları uyarınca Konseyce bankalara yükümlülük getirecek düzenlemeler için Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nun (BDDK) görüşü alınacak.

Sermaye piyasası araçlarına has haklar sağlayan kripto varlıklara ilişkin olarak düzenleyici süreçler tesis etmek, özel ve genel nitelikte kararlar almak ve önlem ve yaptırım uygulamak konusunda SPK yetkili olacak. Şura, sermaye piyasası araçlarına mahsus haklar sağlayan kripto varlıklar dışında, dağıtık defter teknolojisinin ya da benzer bir teknolojik altyapının geliştirilmesi suretiyle oluşturulan, pahası bu teknolojiden ayrıştırılamayan nitelikte olan kripto varlıkların satış yahut dağıtımının, Kanunun sermaye piyasası araçlarıyla ilgili kararlarına tabi olmaksızın platformlar nezdinde yapılabilmesi konusunda asıllar belirleyebilecek. Bu asıllara tabi olacak kripto varlıkları belirleme aşamasında teknik kriterler açısından değerlendirme yapmak üzere TÜBİTAK’tan yahut bakanlıklara bağlı, ilgili, alakalı kurum ve kuruluşlar ile diğer kamu kurumlarından teknik rapor isteyebilecek. Bu kapsamda bir kripto varlığın teknolojik özelliklerinin uygun görülmesi ve bunların satış yahut dağıtımına izin verilmesi bunların kamuca tekeffülü manasına gelmeyecek. Bu kripto varlıkların satış yahut dağıtımının yapılması suretiyle halktan para toplayanlar ile bunlara fon sağlayanlar arasındaki ilişkiler genel kararlara tabi olacak. Bu süreçler sırasında Şuraca belirlenecek şekilde hazırlanan ve ilan edilen her türlü bilgilendirme dokümanını imzalayan gerçek ve hukukî bireyler bu dokümanlarda yer alan yanlış, aldatıcı ya da eksik bilgilerden kaynaklanan ziyanlardan müteselsilen sorumlu olacak.

Kurum ve kuruluşların, kripto varlıklara ilişkin olarak diğer mevzuattan kaynaklanan görev ve yetkileri gizli kalacak. Düzenleme kapsamındaki temeller dahilinde platformlarda işlem gören kripto varlıklar dışındaki kripto varlıklara bu kanundaki kararlar uygulanmayacak. Kripto varlıklarla yapılan her türlü sürece ilişkin Türk Parasının Değerini Müdafaa Hakkında Kanun ve ilgili mevzuat kararları gizli olacak. Kripto varlıkları husus edinen rehin kontratlarına, Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Kanunu uygulanmayacak.

Platformlarda fiyatlar serbestçe oluşacak

Kanunla kripto varlık hizmet sağlayıcıların fliyetleri ile kripto varlıkların transfer ve saklamasına ilişkin asıllar karar altına alınıyor.

Buna göre de kripto varlık hizmet sağlayıcıları ile bunlarda işlem yapmak isteyen müşteriler arasında imzalanan mukaveleler yazılı şekilde ya da uzaktan iletişim araçlarının kullanılması suretiyle aralı olarak yahut aralıklı olsun olmasın Heyetin yazılı halin yerine geçebileceğini belirlediği ve bir bilişim ya da elektronik haberleşme aygıtı üzerinden gerçekleştirilecek ve müşteri kimliğinin doğrulanmasına fırsat verecek prosedürler yoluyla kurulabilecek ve buna ilişkin adap ve asıllar Heyet tarafından belirlenecek.

Kurul, kripto varlık hizmet sağlayıcılarla müşterileri arasında mukavelelerin düzenlenmesine, kapsamına, değiştirilmesine, ücret ve masraflara, kontratın sona ermesine, feshine ve bu kontratların içeriğinde yer alması gereken taban konulara ilişkin belirlemeler yapabilecek. Kripto varlık hizmet sağlayıcıların müşterilerine karşı misyonunu ortadan kaldıran ya da sonlandıran her türlü mukavele kuralı geçersiz sayılacak. Platformlar müşterilerinin süreçlerine ilişkin itirazlarını ve şikayetlerini aktif şekilde çözecek dahili sistemler kurmakla yükümlü olacak. Kripto varlık hizmet sağlayıcılar müşterilerin kimliklerini, Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun ve ilgili diğer mevzuat kararları kapsamında tespit etmekle yükümlü olacak.

Platformların kendi nezdinde işlem görecek ya da ilk satış yahut dağıtımı yapılacak kripto varlıkların belirlenmesine ve bunların işlem görmesinin sonlandırılmasına ilişkin yazılı listeleme prosedürü oluşturulması zarurî olacak; bu hususta Konsey tarafından unsur ve temeller düzenlenebilecek. Belirlenecek prensip ve asıllarda, TÜBİTAK’ın yahut gerekli görülen diğer kurum ve kuruluşların görüşü alınarak kripto varlıkların teknolojik özelliklerine ilişkin teknik kriterlere yer verilebilecek. Bir kripto varlığın platformlarca listelenmiş olması bunların kamuca tekeffülü manasına gelmeyecek.

Platformlarda fiyatlar serbestçe oluşacak. Platformlar süreçlerin sağlam, şeffaf, aktif, istikrarlı, adil, dürüst ve rekabetçi bir şekilde gerçekleşmesinin sağlanması, piyasa bozucu nitelikte eylem ve süreçlerin tespit edilmesi, önlenmesi ve tekrarlanmaması gayesiyle emir ve işlem temellerini belirleyecek, bünyelerinde gerekli nezaret sistemini kuracak ve her türlü önleyici önlemleri alacak.

İşlem kayıtları

Platform nezdinde gerçekleştirilen piyasa bozucu nitelikte eylem ve süreçlere ilişkin olarak tespitleri yapmak, bu nitelikteki eylem ve süreçleri gerçekleştiren hesapların kısıtlanması, durdurulması ve kapatılması dahil olmak üzere gerekli önlemleri almak ve ulaşılan tespitleri rapora bağlayarak Konseye bildirmekle yükümlü olacak.

Platformlar ile bunların müşterileri arasındaki ilişkiler ve platformlarda gerçekleştirilen süreçler nedeniyle taraflar arasında oluşan uyuşmazlıklar genel kararlara tabi olacak. Platformlara, Şura tarafından fliyet müsaadesi verilmiş olması, süreçlerin kamunun garantisi altında olduğu manasına gelmeyecek. Kripto varlıklar yatırımcı tazmin kararlarına tabi olmayacak.

Müşterilerin kripto varlık transferlerinin gerçekleştirildiği cüzdanlara ve fon transferlerinin gerçekleştirildiği hesaplara ilişkin kayıtlar kripto varlık hizmet sağlayıcılar tarafından inançlı, erişilebilir ve takip edilebilir şekilde tutulacak. Tüm işlem kayıtlarının bütünlüğü, doğruluğu ve kapalılığı sağlanacak. Müşterilerin kripto varlık transfer süreçlerinde, Heyet ve Mali Suçları Araştırma Kurulu Başkanlığı tarafından yapılan düzenlemelere uyulacak. Transfer iletilerinde gönderici ve alıcıya ilişkin yer alması öngörülen bilgi ve bilgiler, kripto varlık hizmet sağlayıcılar tarafından düzenlemelerde belirlenen müddetlerde inançlı bir şekilde gönderilecek. Bu gayeyle dağıtık defter teknolojisi, ayrıca bağımsız bir iletileşme platformu ya da uygulama ara yüzü benzeri iletileşmeye fırsat veren yazılım uygulamaları ve teknolojik araçlar kullanılabilecek.

Platformların müşterilerine ait kripto varlıkları, müşterilerin kendi cüzdanlarında bulundurulması esas olacak. Bankalar nezdinde saklanan kripto varlıklar ile müşterilere ait bu kapsamdaki nakitler Bankacılık Kanununun 63’üncü hususunda düzenlenen mevduatın ve katılım fonunun sigortalanması kararlarına tabi olmayacak.

Müşterilerin kendi cüzdanlarında bulundurmayı tercih etmedikleri kripto varlıklara ilişkin saklama hizmetinin, Konsey tarafından yapılacak düzenleme uyarınca yetkilendirilmiş ve BDDK tarafından uygun görülen bankalarca ya da Şuraca kripto varlık saklama hizmeti sunma konusunda yetkilendirilmiş kuruluşlarca sunulması ve müşterilere ait nakitlerin bankalarda tutulması mecburî olacak. Heyet, her bir kripto varlık için ya da bunların dayandığı teknolojik özellikler yahut kripto varlıkların nitelik ve nicelikleri kapsamında saklama konusunda farklı asıllar belirlemeye yetkili olacak.

Müşterilere ait nakit ve kripto varlıklar, kripto varlık hizmet sağlayıcıların malvarlığından başka olacak ve kayıtlar bu düzenlemeye uygun olarak tutulacak. Müşterilerin nakit ve kripto varlıkları, kripto varlık hizmet sağlayıcılarının borçları nedeniyle, kripto varlık hizmet sağlayıcılarının mal varlığı ise müşterilerin borçları nedeniyle kamu alacakları için olsa dahi haczedilemeyecek, rehin edilemeyecek, iflas masasına dahil edilemeyecek ve üzerlerine ihtiyati önlem konulamayacak.

Kripto varlıklara yönelik yatırım danışmanlığı ve portföy yöneticiliği yapılmasına ilişkin yol ve asıllar SPK tarafından belirlenecek.

Kripto varlık hizmet sağlayıcılar yayın, ilan, reklam ve duyuruları ile her türlü ticari bağlantıyla ilgili olarak Konseyce belirlenen temellere uyacak.

Kripto varlık hizmet sağlayıcılara icra edecekleri fliyetleri gösteren yetki evrakı verilecek. Bankalar için BDDK’nin uygun görüşü aranacak.

Müşteri hesaplarının bankalarda nemalandırılmasına ilişkin asıllar SPK tarafından belirlenecek
Kanuna göre, bankalar nezdinde tutulan müşteri nakitlerinin ilgili yatırım kuruluşu müşterileri için açılacak münferit hesap ya da hesaplarda, yatırım kuruluşunun kendi nakit varlığından başka izlenmesi esas olacak.

Müşteri hesaplarının bankalarda nemalandırılmasına ilişkin asıllar SPK tarafından belirlenecek. Müşteri hesapları kredi teminatı olarak gösterilemeyecek, bu hesaplar üzerinde yatırım kuruluşu lehine blokaj, rehin ve gibi takyidat tesis edilemeyecek. Bankaların bu kapsamdaki sorumluluğu, yatırım kuruluşlarınca yapılan bildirimlerle sınırlı olacak. Bu hesaplarda bakiyesi yer alan müşterilerle ilgili önlem, haciz ve gibi her türlü idari ve adli talepler münhasıran ilgili yatırım kuruluşuna bildirilecek ve yatırım kuruluşunca yerine getirilecek.

Yatırım kuruluşlarınca müşteri nakitleri için bankalar nezdinde açılan hesaplar, banka muhasebesinde başka bir hesapta izlenecek. Bankalar yatırım kuruluşu müşteri nakitlerinin kaydedildiği hesaplara ilişkin Konseyce belirlenen form ve sıklıkta Şuraya bildirim yapmak zorunda olacak. Bu yükümlülük Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) tarafından Şuraya tahsis edilen bir sistem yoluyla da yerine getirilebilecek.

Hizmet sağlayıcılara Türkiye Sermaye Piyasaları Birliğine üye olma zorunluluğu
Kitle fonlama platformları ve kripto varlık hizmet sağlayıcıların Türkiye Sermaye Piyasaları Birliğine üye olmaları mecburî olacak. Bu sayede bir meslek kuruluşu bünyesinde temsil edilmeleri ve dalla tek bir ortak nokta üzerinden iletişim kurulabilmesi sağlanacak. Ayrıyeten bölümlerin kendi öz disiplinini sağlamasında Türkiye Sermaye Piyasaları Birliğinin öz düzenleyici işlevinden yararlanılması da amaçlanıyor.

Kanunla, müsaadesiz sermaye piyasası fliyetlerinin internet aracılığıyla yürütüldüğünün tespit edilmesi halinde uygulanacak önlemler karar altına alınıyor. Buna göre, gelişen teknolojiyle birlikte internet ortamında işlenen suça bahis yayınların içerik ya da yer sağlayıcısının belirlenmesinde yaşanan sıkıntılar nedeniyle içeriğin çıkarılması ya da erişimin engellenmesi kararı verilebilecek cürümlerde yurt içi-yurt dışı ayrımının kaldırılmış olmasına uygun olarak müsaadesiz sermaye piyasası fliyetlerinin internet aracılığıyla yürütülmesinde de yurt içi-yurt dışı ayrımı kaldırılıyor. Uygulanacak önlemlere, içeriğin çıkarılması önlemi de ekleniyor.

İzinsiz sermaye piyasası fliyetlerinin internet aracılığıyla yürütüldüğü tespit edildiğinde, internet aracılığıyla yapılan yayınlarla ilgili olarak içeriğin çıkarılmasına ya da erişimin engellenmesine Heyet tarafından karar verilecek ve uygulanmak üzere Erişim Sağlayıcıları Birliğine gönderilecek.

Kripto varlık hizmet sağlayıcıların fliyetlerinde uygulanacak tedbirler
Kanunla, kripto varlık hizmet sağlayıcıların fliyetlerinde uygulanacak önlemler de düzenleniyor.

Yurt dışında yerleşik platformlar tarafından Türkiye’de yerleşik bireylere yönelik fliyette bulunulması yahut Heyetçe yapılacak düzenlemeler kapsamında kripto varlıklara ilişkin yasaklanmış bir fliyetin Türkiye’de yerleşik şahıslara sunulması da müsaadesiz kripto varlık hizmet sağlayıcılığı sayılacak. Yurt dışında yerleşik platformlarca Türkiye’de iş yeri açılması, Türkçe internet sitesi oluşturulması, sunulan kripto varlık hizmetlerine ilişkin direkt ya da Türkiye’de yerleşik kişi yahut kurumlar aracılığıyla tanıtım ve pazarlama fliyetlerinde bulunulması durumlarından herhangi birinin varlığı halinde fliyetlerin Türkiye’de yerleşik şahıslara yönelik olduğu kabul edilecek. Fliyetlerin Türkiye’de yerleşik bireylere yönelik olduğunun tespitine ilişkin ek kıstaslar Şura tarafından belirlenebilecek.

Kurul, kripto varlık hizmet sağlayıcıların fliyetlerinden kaynaklanan nakit ödeme ve kripto varlık teslim yükümlülüklerini yerine getiremediği ya da kısa sürede yerine getiremeyeceği yahut bunlardan bağımsız olarak mali yapılarının önemli surette zayıflamakta olduğu yahut mali durumunun thhütlerini karşılayamayacak kadar zayıflamış olduğunun tespiti halinde 3 ayı geçmemek üzere verilecek uygun süre içinde mali yapılarının güçlendirilmesini istemeye yahut herhangi bir süre vermeksizin direkt kripto varlık hizmet sağlayıcılarının fliyetlerini süreksiz olarak durdurmaya yetkili olacak. Şura ayrıyeten bunların fliyet yetkilerini kaldırma, sorumluluğu tespit edilen yönetici ve çalışanların imza yetkilerini sınırlama ya da kaldırma yetkisine sahip olacak.

Kurul, belirlediği temellere yahut yasaklara aykırı olarak internet üzerinden ilan, reklam ve duyuru yapıldığına ilişkin bilgi edinilmesi, Konseyce belirlenen asıllara aykırı olarak kripto varlıklara yönelik yatırım danışmanlığı ya da portföy yöneticiliği yapıldığına ilişkin bilgi edinilmesi ile izin alınmaksızın kripto varlık hizmet sağlayıcılığı fliyetinin internet aracılığıyla yapıldığının Heyetçe tespit edilmesi hallerinde internet aracılığıyla yapılan yayınlarla ilgili olarak içeriğin çıkarılmasına ya da erişimin engellenmesine karar verebilecek ve uygulanmak üzere kararı Erişim Sağlayıcıları Birliğine gönderecek.

Kurulca belirlenen asıllara aykırı olarak internet dışındaki mecralardan ilan, reklam ve duyuru yapıldığının tespiti halinde, sorumluların ilgili mevzuat uyarınca ilan ve reklamları durdurulabilecek, kanuna aykırı dokümanlarıyla ilan ve reklamları toplatılabilecek. Söz konusu süreçler mahallin en büyük mülki yönetim amirinin bildirimi üzerine iş yeri açma ve çalışma ruhsatlarına ilişkin mevzuatta belirlenen yetkili yönetimlerce yerine getirilecek.

Denetim ve yaptırımlar

Kanunla kripto varlık hizmet sağlayıcıların kontrolü ve uygulanacak yaptırımlar karar altına alınıyor.

Buna göre, kripto varlık hizmet sağlayıcılarının kontrolü için Konsey işçisi ile birlikte kontrol fliyeti icra etmek yahut kendi düzenlemelerinin fırsat verdiği şekilde kontrol fliyeti yürütenlere teknik destek verecek şekilde meslek çalışanı olma koşulu aranmaksızın nezaret etmek üzere, Heyetin talebi üzerine bakanlıklara bağlı, ilgili, alakalı kurum ve kuruluşlar ile diğer kamu kurumlarından bu kurum ve kuruluşların onayıyla işçi görevlendirilebilecek.

Kripto varlık hizmet sağlayıcılarının mali kontrolü ve bilgi sistemleri bağımsız kontrolü, Şuraca ilan edilen listede yer alan bağımsız kontrol kuruluşlarınca yapılacak. Bilgi sistemleri kontrolüne ilişkin ek tarz ve asıllar TÜBİTAK yahut gerekli görülen diğer kurum ve kuruluşların görüşü alınarak Konseyce belirlenecek. Şura işçisi ve görevlendirilen diğer işçi, Şuraca belirlenecek program çerçevesinde yetkili kuruluşlarca yapılacak bilgi sistemleri kontrollerinin her evresine, denetçi bağımsızlığı prensibini zedelemeksizin izleyici sıfatıyla eşlik edebilecek. Bu şekilde kontrole katılanlar bağımsız kontrol kuruluşlarının ulaştığı kontrol sonuçlarıyla ilgili bir sorumluluk taşımayacak ve yetkili kuruluşun bilgi birikimini şahsına ya da bir öbür yetkili kuruluşa çıkar sağlamak için kullanamayacak.

Kripto varlık hizmet sağlayıcılarının hukuk dışı fliyetleri ile nakit ödeme ya da kripto varlık teslim yükümlülüklerini yerine getirememesinden kaynaklanan ziyanlardan kripto varlık hizmet sağlayıcıları sorumlu olacak.

Kripto varlık hizmet sağlayıcıları, bilişim sistemlerinin işletilmesi, her türlü siber saldırı, bilgi güvenliği ihlalleri benzeri fiillerden ya da çalışanın her türlü davranışından kaynaklanan kripto varlık kayıplarından Türk Borçlar Kanunu’nun ilgili kararı kapsamında sorumlu olacak. Kayıpların kripto varlık hizmet sağlayıcılarından tazmin edilememesi ya da edilemeyeceğinin açıkça belli olması halinde, kripto varlık hizmet sağlayıcı mensupları kusurlarına ve durumun gereklerine göre kayıplardan kendilerine yükletilebildiği ölçüde sorumlu olacak ve şahsi sorumlulukla ilgili olarak düzenlemenin ilgili kararı uygulanacak. Hizmet sağlayıcıların kusuru olmaksızın sunulan hizmetlerde yaşanan kesintilerden kaynaklanan, süreksiz bir süre emir iletilememesi yahut işlem, transfer yapılamaması halleri ve gibi hallerde ortaya çıkan ziyanlar bu kapsamda değerlendirilemeyecek.

Düzenlemelere aykırı fiillerde bulunanlara idari para cezası uygulanacak. Buna göre, “bilgi, doküman vermeme, kontrolün engellenmesi suçu”, “yasal defterlerde, muhasebe kayıtlarında, finansal raporlarda usulsüzlük suçu”, “denetimde talep edilen bilgiler hakkında sır saklama yükümlülüklerine uyulmaması suçu” kripto varlık hizmet sağlayıcılar bakımından da öngörülüyor. Düzenlemeye ve ilgili düzenlemelere aykırı şekilde satış yahut dağıtımının yapılması halinde de ilgili kararlar kapsamındaki yaptırımlar uygulanacak.

Müşterilere ait nakit ve kripto varlıklara ilişkin önlem, haciz ve gibi her türlü idari ve adli talepler kripto varlık hizmet sağlayıcıları tarafından yerine getirilecek.

Müşterilere ait nakit ve kripto varlıklara adli makamlarca el konulması halinde, el konulan varlıkların Şuraca yetkilendirilmiş saklama hizmeti sağlayan kuruluşlar nezdinde oluşturulan cüzdanlarda koruması için gerekli tüm süreçler adli makamlarca tesis edilecek.

Kanunun “piyasa bozucu eylemler”, “bilgi suistimali” ve “piyasa dolandırıcılığı” başlıklı kararları kapsamında gerçekleştirilen inceleme ve kontroller kapsamında Heyetçe internet aracılığıyla yapılan yayınlarla ilgili olarak içeriğin çıkarılmasına ya da erişimin engellenmesine karar verilebilecek ve karar uygulanmak üzere Erişim Sağlayıcıları Birliğine gönderilecek.

Aykırılıkların tespiti ve uygulanacak yaptırımlar

Kanuna göre, karşıtlıkların tespitinde ve uygulanacak yaptırımlarda dikkate alınacak finansal tablolar belirleniyor; ceza üst hududunun tespitinde esas alınacak brüt satış hasılatı ile vergi öncesi karın belirlenmesine ilişkin metot ve asılları düzenleme yetkisi Sermaye Piyasası Konseyine tanınıyor.

Hakkında idari para cezası tesis edilecek ilgili kişinin masraf kalemlerinin taraflar arasında serbestçe belirlenebildiği ve tesis edilecek idari para cezaları yahut örtülü çıkar olarak aktarılan meblağ ile herhangi bir illiyet bağının bulunmadığı göz önünde bulundurularak, söylediği söz edilen masraf kalemlerinin menft hesaplamalarında dikkate alınmaması ile menft hesabında karın realize edilip edilmediğine bakılmayacağı hususu netleştiriliyor. Bu şekilde idari para cezaları yahut örtülü yarar olarak aktarılan meblağa ilişkin menft hesaplamalarının daha kolay ve süratli yapılabilmesi amaçlanıyor.

İzin almaksızın kripto varlık hizmet sağlayıcısı olarak fliyet yürüttüğü tespit edilen gerçek şahıslar ve hukuksal şahısların yetkilileri 3 yıldan 5 yıla kadar hapis ve 5 bin günden 10 bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılacak.

Kripto varlık hizmet sağlayıcılarda zimmet

Kripto varlık hizmet sağlayıcı görevi nedeniyle kendisine tevdi edilen ya da muhafaza, saklama ve nezaretiyle yükümlü olduğu para ya da para yerine geçen evrak ya da senetleri, diğer malları ya da kripto varlıkları kendisinin yahut diğerinin zimmetine geçiren kripto varlık hizmet sağlayıcı yönetim kurulu başkan ve üyeleri ile diğer mensupları, 8 yıldan 14 yıla kadar hapis ve 5 bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılacak; kripto varlık hizmet sağlayıcının ziyanını tazmin edecek.

Suçun, zimmetin açığa çıkmamasını sağlamaya yönelik hileli davranışlarla işlenmesi halinde faile 14 yıldan 20 yıla kadar hapis ve 20 bin güne kadar adli para cezası verilecek. Lakin, adli para cezasının miktarı kripto varlık hizmet sağlayıcının ve müşterilerinin uğradığı zararın 3 katından az olamayacak.

Fliyet müsaadesi kaldırılan bir kripto varlık hizmet sağlayıcının; hukuken ya da fiilen yönetim ya da denetimini elinde bulundurmuş olan gerçek kişi ortaklarının, kripto varlık hizmet sağlayıcının yahut müşterilerinin kaynaklarını, her ne suretle olursa olsun kripto varlık hizmet sağlayıcının emin bir şekilde çalışmasını tehlikeye düşürecek şekilde direkt ya da dolaylı olarak kendilerinin ya da diğerlerinin menftlerine kullandırmak suretiyle, kripto varlık hizmet sağlayıcıyı ya da müşterilerini zarara uğratmaları zimmet olarak kabul edilecek. Bu fiilleri işleyenler hakkında 12 yıldan 22 yıla kadar hapis ve 20 bin güne kadar adli para cezasına hükmolunacak; lakin, adli para cezasının miktarı kripto varlık hizmet sağlayıcının ve müşterilerinin uğradığı zararın üç katından az olamayacak. Ayrıyeten, meydana gelen zararın müteselsilen ödettirilmesine karar verilecek.

Soruşturma başlamadan önce, zimmete geçirilen para ya da para yerine geçen evrak ya da senetlerin, diğer malların ya da kripto varlıkların motamot iade edilmesi ya da uğranılan zararın tamamen tazmin edilmesi halinde, verilecek cezanın üçte ikisi indirilecek.

Kovuşturma başlamadan önce, zimmete geçirilen para ya da para yerine geçen evrak ya da senetlerin, diğer malların ya da kripto varlıkların istekli olarak motamot iade edilmesi ya da uğranılan zararın tamamen tazmin edilmesi halinde, verilecek cezanın yarısı indirilecek. Bu durumun karardan önce gerçekleşmesi halinde, verilecek cezanın üçte biri indirilecek.

Zimmet hatasının konusunu oluşturan para ya da para yerine geçen evrak ya da senetleri ya da diğer malların ya da kripto varlıkların suçun işlendiği tarihteki kıymetinin azlığı nedeniyle verilecek ceza üçte birden yarıya kadar indirilecek.

Kripto varlıklara ilişkin şahsi sorumluluk

Kripto varlık hizmet sağlayıcının zimmet sayılan karar ve süreçler gerçekleştirdiği tespit edilen yönetim kurulu başkan ve üyeleri, diğer mensupları, hukuken ya da fiilen yönetim ya da denetimini elinde bulundurmuş olan gerçek kişi ortaklarının müşterilere verdikleri ziyanla sınırlı olarak zimmete geçirildiği tespit edilen meblağdan öncelikli olarak karşılanmasını sağlamak gayesiyle şahsi sorumlulukları yoluna gidilerek, Şuranın talebi üzerine direkt şahsen iflaslarına mahkemece karar verilebilecek.

Bu karar ve süreçler üçüncü şahıslara menft temini amacıyla yapıldığı takdirde, menft temin eden şahıslar hakkında da temin ettikleri menft üzerinden uygulanacak.

Haklarında şahsi iflas kararı verilenlerin faallerinden nakit olanlar direkt doğruya, olmayanlar ise paraya çevrilmek suretiyle, müşterilerin ziyanlarının ödenmesinde kullanılacak. Etkinlerden öncelikle müşteri ziyanları ödenecek. Müşteri ziyanlarının tamamının karşılanamaması halinde garameten ödeme yapılacak. Müşteri ziyanları tamamen karşılandıktan sonra artan kısım haklarında şahsi iflas kararı verilenlere iade edilecek.

Kripto varlıkların zimmet kabahatine özel soruşturma usulü

Soruşturma ve kovuşturmalar Şuranın yazılı bildirimi üzerine ya da gecikilmesinde sakınca görülen hallerde resen Cumhuriyet savcılarınca yapılacak ve Heyet haberdar edilecek. Müracaat üzerine kamu davası açılması halinde iddianamenin kabulü ile birlikte, bir örneği Konseye bildirim edilecek ve Şura aynı vakitte “katılan” sıfatını kazanacak.

Kovuşturmaya yer olmadığına karar verilirse, bu karar ilgisine göre Heyete ve soruşturmanın tarafı ilgililere bildirim edilecek. Heyet ve ilgililer kendisine bildirim edilen bu kararlara karşı Ceza Muhakemesi Kanunu’na göre itiraza yetkili olacak.

Tanımlanan zimmet cürmüne ait davalar, fiilin işlendiği yerin bağlı olduğu ilin ismiyle anılan 1 numaralı ağır ceza mahkemelerinde görülecek. Gerekli görülen yerlerde Adalet Bakanlığının teklifi üzerine Hakimler ve Savcılar Kurulunca buna benzer suçlara bakmak üzere o yerlerdeki diğer ağır ceza mahkemeleri de görevlendirilebilecek. Bu kabahatlerden ötürü mahkum olanlar, Hazineye olan borçları ve tazminatları ödemediği ya da bu borçlar ve tazminatlar malvarlıklarından tahsil olunamadığı sürece, bunlar hakkında şartlı salıverilme kararları uygulanmayacak.

Her yıl platformların bir evvelki yılki faiz gelirleri hariç tüm gelirlerinin yüzde biri Sermaye Piyasası Kurulu, yüzde biri de blokzincir ve ilgili bilişim teknolojilerinin geliştirilmesinde kullanılmak üzere TÜBİTAK bütçesine ilgili yılın mayıs ayı sonuna kadar ödenerek gelir olarak kaydedilecek. Buna göre yapılacak tahakkuk ve ödemelerle ilgili diğer asıllar SPK tarafından belirlenecek.

Kripto varlık hizmet sağlayıcılara ilişkin geçiş hükümleri

Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte kripto varlık hizmet sağlayıcılığı fliyeti yürütenler, yürürlük tarihinden itibaren bir ay içinde, Heyetçe belirlenecek dokümanlarla Şuraya müracaatta bulunarak, ikincil düzenlemelerde öngörülecek koşulları sağlayarak fliyet müsaadesi almak üzere gerekli müracaatları yapacaklarına ya da müşteri hak ve menftlerini zarara uğratmadan üç ay içerisinde tasfiye kararı alacaklarına ve tasfiye sürecinde yeni müşteri kabul etmeyeceklerine dair bir beyan sunmak zorunda olacak.

Kanunun yürürlüğü sonrasında fliyete başlamak isteyenler fliyetlerine başlamadan önce Konseye müracaatta bulunarak ikincil düzenlemelerde öngörülecek kaideleri sağlayarak fliyet müsaadesi almak üzere gerekli müracaatları yapacaklarını beyan edecek.

Tasfiyeye gitmeyi tercih eden yahut belirlenen süre içinde Şuraya müracaat yapmayan kuruluşlarda hesapları bulunan müşterilerin transfer taleplerinin yerine getirilmemesi müsaadesiz hizmet sağlayıcılığı fliyeti suçunu oluşturacak.

Yurt dışında yerleşik kripto varlık hizmet sağlayıcılar, Türkiye’de yerleşik şahıslara yönelik fliyetlerini Kanunun yürürlüğe girdiği tarihi takip eden üç ay içinde sonlandıracak.

Müşterilerin kripto varlıkları nakde ya da nakdi kripto varlığa çevirebilmelerine ve kripto varlıkların transferinin gerçekleştirilmesine fırsat veren Türkiye’de yerleşik ATM ve gibi elektronik işlem aygıtlarının fliyetleri Kanunun yürürlüğe girdiği tarihi takip eden üç ay içinde sonlandırılacak; fliyetini sona erdirmeyan ATM’ler mahallin en büyük mülki yönetim amirinin bildirimi üzerine işyeri açma ve çalışma ruhsatlarına ilişkin mevzuatta belirlenen yetkili yönetimler tarafından kapatılacak.