“Kişilik hakları ihlalleriyle ilgili” madde kaldırıldı, Prof. Dr. Yaman Akdeniz yanıtladı: Bu ne anlama geliyor, bundan sonra ne olacak?

İnternet yayıncılığını “düzenleyen” 5651 sayılı kanunun “kişilik hakları ihlalleriyle ilgili” 9. hususu resmen yürürlükten kalktı. Madde Anayasa Mahkemesi tarafından 11 Ekim 2023’te iptal edilmişti. Cumhuriyet yazarı Barış Pehlivan, “Peki, şahsî hakları korumaktan fazla eleştirel haberleri engellemek için kullanılan bu unsurun kaldırılması ne manaya geliyor? Dahası, bundan sonra ne olacak?” sorularını yönelttiği bugünkü yazısında Prof. Dr. Yaman Akdeniz’in görüşlerini aktardı.

Akdeniz’in açıklamaları şöyle:

“Bugün itibarıyla 5651 sayılı yasanın ‘kişilik hakları’ ile ilgili, sizin de çok sayıda yazınızın engellenmesine ve hatta yayından çıkartılmasına sebep olan 9. madde artık yok. Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararı dün yürürlükten kalktı ve mevzuattan da bu madde çıkartıldı. Hasebiyle, yeni bir düzenleme yapılana kadar sulh ceza hâkimliklerine kişilik hakkı ihlali argümanıyla erişim engelleme ya da içerik çıkartma savıyla başvurulamayacak.

Tabii ki bu ‘kişilik hakları da tamamen müdafaasız kaldı’ manasına gelmiyor. Hukuk ve ceza davaları devam edecek fakat, yeni bir düzenleme yapılana kadar kişilik hakkı ihlali ile ilgili taleplerin hepsini sulh ceza hâkimlikleri reddetmek zorunda. Zira artık yasal destek yok.

Türk hukukunda kişilik hakları birden fazla şekilde korunuyor ve bunlardan yalnızca bir tanesi yok oldu. Başkalarına baktığımızda, gazetelere gönderilen ve internet medyasının da Basın Kanunu’na dahil edilmesinden sonra onlara da gönderilebilen tekzip metni yayınlanması yaptırımı duruyor. Keza internet yayınlarıyla ilgili hukuk yoluna başvurmak ya da savcılıklara suç duyurusunda bulunmak da hala mümkün.

Bununla birlikte, Şubat 2014’ten bu yana verilen sulh ceza hâkimlikleri kararlarını incelediğimizde; ifade ve basın özgürlüğü ile kişilik haklarının korunması arasındaki istikrarın, yüklü olarak kişilik haklarını müdafaa yönünde olduğunu EngelliWeb raporlarımızdan görüyoruz. Sizin de onlarca tahminen de yüzlerce haberiniz tüm mesleğiniz boyunca bu madde yaptırımına maruz kaldı. Sıkı bir okuyucunuz olarak ve sizin yazılarınız hakkındaki kararları da incelemiş birisi olarak, bu kararların tamamının yanlış olduğunu değerlendiriyorum.

Kaldı ki Anayasa Mahkemesi’nin de tekraren belirttiği ve bizlerin de yapmış olduğumuz müracaatlarda söylediğimiz bir nokta var: Sulh ceza hâkimlikleri herhangi bir yargılama yapmıyor, talep ve dosya üzerinden karar veriyor ve verilen kararların büyük bir kısmı da siyasi nitelikli olmakla birlikte, itiraz aşamasında da muvaffakiyet şansı yok. O zaman da tek deva Anayasa Mahkemesi’ne başvurup, yıllarca beklemek oluyordu. Hasebiyle, iptal edilen yasa kararı bahsettiğiniz dengeyi ne kâğıt üstünde kurabildi ne de uygulamada bu istikrar hâkimlikler tarafından gözetildi.

Uygulamada biz Cumhurbaşkanı Erdoğan ve ailesi, hükümete yakın kişi, kurum ve şirketler tarafından yapılan tüm müracaatların kabul edildiğini gördük. Bundan Ötürü ‘kişilik hakları’ mazeretiyle kimi kişi ve kurumlara kesinlikle müdafaa verilirken, ifade ve basın özgürlüğü istisna hale geldi. O bakımdan bu kararın çok gecikmeli de olsa iptal edilmesi çok önemli. 2015’ten beri bunun gayretini verdik, yüzlerce müracaat ile Anayasa Mahkemesi’nin görmek istemediğini sonunda gösterdik.”