‘Karanlık ticari tasarımlar’ Reklam Kurulu’nun radarına girdi

Bakanlıktan yapılan açıklamaya göre, Reklam Kurulu, 8 Ağustos’ta toplandı. Toplantıda, vatandaşları mağdur edici ticari filler, aldatıcı reklamlar ve haksız rekabete sebebiyet veren uygulamalar inceledi.

Kurulda görüşülen 139 belgeden 117’si mevzuata aykırı bulunurken söylediği söz edilen reklam ve ticari uygulamalar hakkında durdurma cezasının yanı sıra 8 milyon 51 bin 345 lira idari para cezası uygulanmasına ve 6 dosya için erişim yasağı önlemi konulmasına karar verildi.

Kurul, yılın 8 ayında 1392 dosya hakkında görüş ve değerlendirmelerde bulundu. Aldatıcı reklam ya da haksız ticari uygulama olduğu tespit edilen 1226 dosya hakkında durdurma cezasının yanı sıra 51 milyon 909 bin 874 lira idari para cezası uygulanması ve 36 belgede erişimin engellenmesi kararlaştırıldı.

Kurul toplantısının ana odağını “karanlık ticari tasarımlar” oluşturdu. Son vakitlerde dijital pazarların yükselişiyle dünyada “dark (commercial) patterns” ismiyle bilinen ve Türkiye’de “karanlık ticari tasarımlar” olarak anılan ticari uygulamaların, tüketicilerin ekonomik davranış biçimlerini çok önemli ölçüde bozacak şekilde ortaya çıktığı görüldü.

Bu doğrultuda, Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği’nde yapılan değişiklikle karanlık dizaynlara ilişkin düzenlemeler uygulamaya konuldu.

İnternet başta olmak üzere dijital ortamlarda tüketicilerin karar verme, seçim yapma iradesini olumsuz etkileyen manipülatif ara yüz dizaynları, seçenekler yahut sözler benzeri araçlarla metotlar kullanmanın dürüstlük kurallarına terslik teşkil ettiği ve “haksız ticari uygulama” olduğu benimsendi.

Bu kapsamda, Reklam Heyetinin dijital ortamlarda tüketicilerin karar verme ya da seçim yapma iradesini olumsuz etkilemeye yönelik, evvelden seçili opsiyonların tüketicilere sunulması, tüketicileri belli tercihlere yönlendirmek için diğer seçeneklerin zorlaştırılması benzeri uygulamalarda bulunan firmalar hakkında yaptırımlar uygulandı.

Toplantı içeriğinde, kamu kurumu olduğu izlenimi vererek finansal okuryazarlığı düşük tüketicilerin deneyim ve bilgi eksikliklerinin istismar edilmesi sonucu mağduriyetlerine neden olabilecek muhatap hakkında tedbiren durdurma ve erişimin engellenmesi kararı alındı.

Bakanlıkça, manipülatif uygulamalar nedeniyle haksız rekabete yol açan, ticaret etiğine aykırı ve mağduriyet oluşturabilecek durumlardan tüketiciler ayrıştırılarak, tercihlerinin şeffaf ve doğru bilgi akışı çerçevesinde gerçekleştirilmesi amaçlanıyor.