KA.DER’den siyasi parti liderlerine yerel seçim çağrısı: Hegemonya kırılmalı!

Kadın Adayları Destekleme Derneği (KA.DER), yerel seçimler için siyasilere davet yaptı, bayanların siyasette eşit temsilini istedi. Yapılan açıklamada, “Kadınlar ve erkekler arasında eşit temsil farkını kapatacak, somut olarak temsili artıracak, anayasa ve seçim maddelerine eklenecek hususlarla bir pozitif değişiklik yaratmak mümkün. Hegemonya kırılmalı, kırmalıyız” denildi.

Parti başkanlarına gönderilen davet metninde “Sizi değişimin kilidini açmaya tüm bayanlar olarak davet ediyoruz” sözleri kullanıldı.

Açıklama şöyle:

Ülkemizde yıllardır siyasetin eril haline tanıklık ediyor ve bunun en çok önemli sebebinin bayanların eşit temsilde yer alamaması olduğunu biliyoruz. Yakın tarihte gerçekleşen genel seçimler ve akabinde birçok partinin gerçekleştirdiği kongre ve kurultaylar buna örnek… Bu iki şimdiki dataya bakarak bile bayanların seçimle ve atamayla geldikleri siyasal temsil organlarında eşit temsilden söz etmek neredeyse imkânsız.

Kadınlar ilk defa 8 Şubat 1935 Genel Seçimlerinde seçilme hakkı elde ettiğinde 444 milletvekilinden oluşan parlamentoda yalnızca 18 bayan vekil yer alabilmişti. Bugün ise elde edilen onca kazanımdan sonra Cumhuriyet tarihinin “en yüksek” sayısına ulaşan mecliste 600 milletvekilinden 119’unun bayanlardan oluşmasına sevinmeli miyiz?

Tabi ki hayır.

Peki, birtakım vilayetlerimizin bu vakte kadar hiç bayan milletvekili çıkarmamasına…

1935 yılında dünya sıralamasında bayan temsili açısından 2.sırada yer alan Türkiye’nin, bugünlere geldiğimizde Parlamentolar Arası Birliğinin 2023 verilerine göre dünya sıralamasında oranı %17,4 olup 131.sırada yer alıyor olmasına üzülmeli ve bunu sıkıntı edinmeli miyiz?

Fazlasıyla…

Gelelim yerel seçimlere…

100 yıllık Cumhuriyet tarihimizin belediye liderlerinin belli olduği 19 yerel seçimde seçilen 32 binden fazla belediye başkanı içinde yalnızca 150 bayan liderin olmasına ne diyeceğiz?

Yani yerel seçimlerde de bayanların eşit temsiline tanıklık edemiyoruz.

Eşitsiz temsile öbür bir örnek de bayan muhtar sayısı…

2019 seçimlerindeki bayan muhtar oranı, 1930 yılıyla aynı; bu oran %2,14 ve toplam dört ilde (Bitlis, Muş, Sinop ve Şanlıurfa da) hiç bayan muhtar yok. Trajik gerçekten…

Trajik ama gerçek olan bu tablo siyasette bayanın eşit temsiline değil, “temsili” olarak bayanın varlığına işaret ediyor.

Bu oranlar partilerin, tüzüklerine ve yönetmeliklerine yazdığı %30, %25 bayan kotalarına karşın böyle…

Yani tüzük ve yönetmeliklerde bayan kotası, pozitif ayrımcılık vb. bayanların haklarını garantiye alan hususların yer alması partilerin erkek siyaset anlayışında bir değişiklik oluşturmuyor. Organların seçiminde, adaylıkların belirlenmesinde, kurulan komitelerin neredeyse birçoklarını erkeklerin oluşturduğunu biliyorken; buralardan bayanların kotalara, anayasal garanti altına alınan eşit temsil hakkına karşın çıkmayacağını biliyoruz. En temelden, yani kendi siyaset aracımız olan partilerimizden eşit temsili uygulamaya başlamazsak toplumda bir fark yaratamayacağımız çok açık.

Dünyanın pek çok ülkesinde olduğu benzeri bizde de siyasette bayan temsilinin eşitsiz olmasının esaslı sebepleri var.

Patriarkal sistem…

Patriarkanın toplumu şekillendirmesinde en temel özellik cinsiyete dayalı rollerdir. Bayanların toplumsal yaşama iştirakinin artması için oluşturulmayan her politik taban, siyasette yer almalarını da olumsuz etkiliyor.

Siyasal alan dâhil, bayanların kendilerini gerçekleştirebilmelerinin yolunun erkekler tarafından oluşturulan bariyerlerle kapandığını görüyoruz. Yalnızca siyasetin değil toplumsal ömrün neredeyse her kurumu eril anlayışla şekilleniyor. Bu da eşit temsile pürüz oluşturuyor.

Bunu değiştirmek mümkün. Önümüzde yerel seçimler var. Bayanların siyasette eşit temsilinin anayasal teminat altına alınması elzem…

Kadınlar ve erkekler arasında eşit temsil farkını kapatacak, somut olarak temsili artıracak, anayasa ve seçim maddelerine eklenecek hususlarla bir pozitif değişiklik yaratmak mümkün. (Slovenya* örneğinde olduğu gibi) Cumhuriyetin ikinci yüzyılında yeni bir bakış ve siyasetin bu eril halinin sorgulanması gerekli.

Hegemonya kırılmalı, kırmalıyız…

Her geçen gün daha erkekleşen ülke siyasetinin kodları değişmeli.

Evet, bu mümkün; bu davete karşılık vermeyenlere karşın mümkün. Türkiye’de bayanların toplumsal hayattan ve siyasetten dışlanması, siyasal alanda bayan sesine tahammülün olmaması, siyasal yerde yer almalarının engellenmesi daha fazla sürdürülebilir değil. Siyasette eşitsiz hal, bayanların bu alanda ayrımcılığa uğramaları, daha fazla katlanılır değil.

Bu yüzden Ka.Der’in kurulma nedeni ve yaptığı çalışmaların ana eksenine bakarsak siyasette bayanın eşit temsil hakkı sağlanabilirse toplumda da eşit haklarımızın mümkün olduğunu söylüyoruz. Bayanların eşit temsilinin sağlanması yalnızca Ka.Der’in, sivil toplum kuruluşlarının ve bayanların değil siyasette söz sahibi olan bütün partilerin mücadele alanı olmalıdır. Lakin eşit temsil sağlandığında gerçek demokrasiden bahsedebilir, toplumun her bölümüyle eşit bir yönetim formu oluşturabiliriz.

Bu nedenle yerel seçimlerde partinize çeşitli kademelerde aday adaylığı için başvuran bayanlara, sadece bayan olduğu için değil; nitekim liyakatli oldukları ve bu şekilde eşitliği sağlayabileceğiniz için yer vermeniz, ülkemizde değişim ve dönüşümün gerçekleşmesinde ön açacaktır.

Bir parti lideri olarak sizi değişimin kilidini açmaya tüm bayanlar olarak davet ediyoruz.