Japonya’nın büyüyen sorunu ‘Akiya’: Ülkede 9 milyondan fazla boş ev var

Genellikle kırsal alanlarda gizli kalmış terk edilmiş konutlar, Japonya’da ‘Akiya’ olarak isimlendiriliyor. Fakat Tokyo ve Kyoto benzeri büyük kentlerde daha fazla ‘Akiya‘ görülüyor. Bu durumun da esasen yaşlanan nüfus ve her yıl doğan çocuk sayısındaki telaş verici düşüşle boğuşan bir hükümet için sorun teşkil ediyor.

Kanda Uluslararası Çalışmalar Üniversitesi’nde öğretim vazifelisi olan Jeffrey Hall, “Bu Japonya’nın nüfusunun azalmasının bir belirtisi. Bu aslında çok fazla ev inşa etme sorunu değil, kâfi sayıda beşere sahip olmama sorunu” dedi.

İçişleri ve İletişim Bakanlığı tarafından derlenen istatistiklere göre, Japonya’daki tüm konutların yüzde 14’ü boş durumda. Bu orana ikinci eve sahip olanların ve sahipleri yurtdışında çalışırken süreksiz olarak boşaltılan mülklerin de dahil olmak üzere diğer nedenlerle boş bırakılanlar evde de dahil olduğu aktarıldı.

Uzmanlar, sayıları giderek artan bu mülklerin klâsik ‘Akiya‘ benzeri terk edilmediğini, hükümet ve toplum için bir dizi öteki sorun teşkil ettiğini söyledi. Uzmanlar bu problemler arasında en çok önemli konunun deprem ile tsunamiye eğilimli bir ülkede felaket vakitlerinde kurtarma ekipleri için riskleri artırmak olduğunu vurguluyor.

Konut fazlalığı

Akiya tipi konutların çoklukla kuşaklar boyunca aktarıldığını belirten uzmanlar, yaptıkları açıklamada, Japonya’da doğurganlık oranının düşmesi nedeniyle pek birçoklarının miras bırakacak varisi kalmadığını yahut kentlere taşınan ve kırsal bölgelere dönmenin pek bir bedeli olmadığını düşünen genç kuşaklara miras kaldığını söyledi.

Uzmanlar, birtakım meskenlerin de idari belirsizlik içinde kaldığını çünkü yerel makamların kötü kayıt tutma nedeniyle sahiplerinin kim olduğunun bilinmediğini söyledi. Bu durumun hükümetin süratle yaşlanan kırsal toplulukları canlandırmasını zorlaştırdığı ve alternatif bir ömür üslubuna ilgi duyan gençleri yahut pazarlık peşinde koşan yatırımcıları çekme eforlarını engellediği belirtildi. Japonya’nın vergi siyasetleri sebebiyle birtakım ev sahiplerinin yeniden onarım için yıkmaktansa meskenlerini ellerinde tutmayı daha ucuz bulduğu aktarıldı.

Hall, ev sahipleri satmak isteseler bile alıcı bulmakta zorlanabileceklerini ifade ederek, “Bu meskenlerin birçoklarının toplu taşıma araçlarına, sağlık hizmetlerine ve hatta marketlere erişimi kesilmiş durumda” dedi.

Çoğunluğu yabancı olan yatırımcıların ucuz Japon meskenlerini alıp şık konukevleri ve kafelere dönüştürdüklerini gösteren trend görüntülerin son yıllarda sosyal medyada çok sayıda takipçi topladığını belirten Hall, lakin bunun göründüğü kadar kolay olmadığı konusunda ihtarda bulundu.

Hall açıklamasında, “Gerçek şu ki, bu meskenlerin çoğu yabancılara satılamayacak çünkü idari işlerin fazlalığı ve ardındaki sıkı kurallar, Japonca konuşamayan ve Japoncayı çok iyi okuyamayan biri için kolay bir şey değil” cümlelerini dile getirerek bu meskenlerin ucuza alınamayacağını belirtti.

‘Japonya’nın nüfusu düşüşte’

Japonya’nın nüfusunun birkaç yıldır düşüşte olduğunu gösteren istatistikler, 2022’deki son sayımda nüfusun bir evvelki yıla göre 800 binden fazla azalarak 125.4 milyona gerilediğini göstermişti.

Buna ek olarak resmi verilere göre, 2023 yılında yeni doğum sayısı üst üste 8. sefer düşerek rekor seviyeye ulaşmıştı.

Japonya’da doğum oranı yıllardır 1.3 civarında seyrediyor ve istikrarlı bir nüfus için gerekli olan 2.1’den çok uzakta olduğu belirtiliyor. Bir süre önce Japonya İçişleri ve İletişim Bakanlığı 15 yaş altı çocuk sayısının 43 yıl üst üste düşerek 1 Nisan itibariyle yaklaşık 14 milyon ile rekor düşük düzeye gerilediğini açıklamıştı.

Uzmanlar tüm bu konuların, çok fazla ev ve çok az insan probleminin bir süre daha devam edeceği manasına geldiğinin altını çizdiler.

Tokyo İl Üniversitesi mimarlık ve kentsel tasarım fakültesi profesörlerinden Yuki Akiyama, örneğin Ocak ayında Ishikawa eyaletinin merkezindeki Noto Yarımadası’nı vuran 7.5 büyüklüğündeki sarsıntıdan sonra boş meskenlerin geçmişte de problemlere yol açtığını dile getirdi.

Depremin meydana geldiği bölgenin ‘Akiya‘ ile dolu olduğunu ve bunların hem afet sırasında bölge sakinleri için tehlike oluşturduğunu hem de sarsıntı sonrası yeniden yapılanma için zorluklar yarattığını söyleyen Akiyama, “Bir zelzele yahut tsunami meydana geldiğinde, boş meskenlerin yıkılıp yok olurken tahliye yollarını kapatma ihtimali var” diyerek zelzeleden sonra yetkililerin, mülkiyet meçhullüğü nedeniyle hangi hasarlı mülkleri temizleyebileceklerine karar vermekte zorlandıklarını ve bunun da ‘yeniden inşa için bir engel‘ oluşturduğunu söyledi.

Japonya’daki konutlara uzun ömürlü oldukları için değer verilmediğini ve Batı’dakinin tersine, insanların çoklukla tarihi binalarda yaşamayı değerli görmediklerini belirten Akiyama, “Japonya’da ev ne kadar yeniyse o kadar yüksek fiyata satılıyor” cümleleriyle açıklamalarını sonlandırdı.