İstanbul Valisi, AYM kararına rağmen Cumartesi Anneleri’nin açıklama yapmasını engelleyen polisler hakkında soruşturma izni vermedi

MURAT KÖK

İstanbul Valisi Davut Gül, Anayasa Mahkemesi’nin (AYM) kararlarına karşın Galatasaray Meydanı’na çıkmaları “vekâleten” verilen kararlar ve eski tarihli yasaklama kararı ile engellenen Cumartesi Anneleri’nin 943. hafta buluşmasında gözaltına alınmaları konusundaki suç duyurusunu değerlendirdi. Vali Gül, polisler hakkında soruşturma müsaadesi vermedi. Kararın, Cumartesi Anneleri hakkında savcılığın takipsizlik kararı verildiği güne denk gelmesi dikkati çekti.

AYM, Maside Ocak Kışlakçı ve Gülseren Yoleri kararları ile Cumartesi Anneleri’nin basın açıklaması yapmalarının engellenmesinin hak ihlali olduğuna hükmederek “eylemlerine hürmet duyulmalı” demişti. AYM’nin kararlarına karşın Cumartesi Anneleri’nin Galatasaray Meydanı’na çıkmaları engelleniyor, kayıp yakınları ve onlara eşlik eden hak savunucuları kelepçelenerek gözaltına alınıyor.

Bir takipsizlik kararında daha AYM kararları görmezden gelindi

Cumartesi Anneleri, 22 Nisan 2023 tarihinde de 943. hafta buluşması için Galatasaray Meydanı’na çıkmak ve zorla kaybedilen yakınları için adalet taleplerini dile getirmek gayesiyle basın açıklaması yapmak istemişti. Kayıp yakınları ve hak savunucularının etrafı, polis tarafından çevrildikten sonra 17 kişi gözaltına alınmıştı. Gözaltına alınan kayıp yakınları ve hak savunucuları, 2911 sayılı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu’nun 28. ve 32. hususları uyarınca “kanuna aykırı toplantı ve yürüyüşlere silahsız katılarak ihtara karşın dağılmamak” suçlamasıyla sözleri alınmıştı.

943. hafta buluşmasında gözaltına alınan 17 kişi hakkında soruşturma başlatan İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı, 13 Temmuz 2023 tarihinde kovuşturmaya yer olmadığına karar verdi.

Yalnızca “kanuna aykırı toplantı ve yürüyüşlere silahsız katılarak ihtara karşın dağılmamak” cürmünün ögelerinin oluşup oluşmadığına dair değerlendirme yapan soruşturma savcısı, AYM’nin net kararlar içeren iki farklı kararına ise herhangi bir atıfta bulunmadı.

Vali Gül, aynı günde “polislerin soruşturulmasına yer yok” kararı verdi

Cumartesi Anneleri’nin avukatları da kayıp yakınlarını ve hak savunucularının gözaltına alınması buyruğunu veren polis amirleri ve polis memurları hakkında suç duyurusunda bulundu.

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı, soruşturma müsaadesi için belgeyi İstanbul Valiliği’ne gönderdi. Valilik ise 2020-2022 arasında Beyoğlu İlçe Emniyet Müdürü olarak da görev yapmış bir ikinci sınıf emniyet müdürünü araştırmayı yürütmekle görevlendirdi.

Polisler hakkındaki ön soruşturma 29 günde tamamlandı. Raporda, İstanbul Valiliği tarafından 24 Kasım 2022 tarihinde yayımlanan “terör saldırısı sonrasında İstiklal Caddesinde güvenlik, huzur ve asayişin korunması, mevcut yaya trafiği akışının hızlandırılması bahislerinde alınması gereken tedbirlere ilişkin” Genel Emre istinaden söylediği söz edilen aksiyonun yasaklandığı belirtilerek Cumartesi Anneleri’nin “ihtara karşın dağılmamakta ısrar ettikleri” öne sürüldü. Araştırmayı yürüten emniyet müdürü, kayıp yakınları ve hak savunucularının müdahale sırasında yalnızca kolay tıbbi müdahale ile giderilebilecek ölçüde yaralandıklarını ve bundan ötürü hekim raporlarının “orantısız güç kullanıldığı tezlerini takviyeler mahiyette olmadığı”nı belirtti. Rapor, 13 Temmuz 2023 tarihinde valiliğe sunuldu.

Aynı gün karar veren İstanbul Valisi Davut Gül de rapor doğrultusunda, polis amirleri ve polisler hakkında soruşturma yürütülmesine yer olmadığına karar verdi. Gül’ün soruşturma müsaadesi vermemesi sebebiyle savcılık adli soruşturma yürütemeyecek. Gül, polisler hakkında disiplin soruşturması açılmasına da gerek olmadığına ve belgenin süreçten kaldırılmasına karar verdi.