İran savaşı Almanya’daki petrol şirketlerine mi yaradı?

Çevre koruma örgütü Greenpeace’in hesaplamalarına göre, Almanya’da petrol şirketleri İran savaşının tetiklediği enerji krizine rağmen “olağanüstü kâr” elde ediyor.

Olağanüstü kâr, şirketlerin ticari faaliyetlerinden, beklenmedik biçimde, olağan kazançlarının çok üzerinde yüksek kâr elde etmeleri anlamına geliyor. 

Greenpeace, petrol şirketlerinin bu kapsamda Almanya’da elde ettikleri olağanüstü kârın tek başına Mayıs ayında 702 milyon euroyu bulduğunu açıkladı.

Bu nasıl mümkün oldu?

Friedrich Merz başbakanlığındaki Alman hükümeti, İran savaşının tetiklediği enerji krizinin tüketicilerin omuzlarında oluşturduğu ek yükü hafifletmek için akaryakıt vergilerinde geçici indirime gitmişti.

Benzin ve mazota litre başına 17 centlik indirim öngören ve iki ay süreyle geçerli olacak bu vergi indirimi, 1 Mayıs itibariyle yürürlüğe girdi.

Vergi gelirlerindeki düşüş nedeniyle akaryakıt indirimi devlete toplamda 1 milyar 600 milyon euroya mal olacak.

Oysa Greenpeace’in hesaplamalarına göre akaryakıt şirketleri, 28 Şubat’ta başlayan İran savaşı sonrasında, savaş öncesine kıyasla kazançlarını arttırdı.

Çevre örgütü Greenpeace, Merz hükümetinin akaryakıt vergi indirimi politikasını eleştiriyor.Fotoğraf: picture-alliance/dpa

Mart ayında 809 milyon euro, Nisan ayında ise 901 milyon euro ek kazanç elde etti. Hatta Mayıs ayı ile birlikte toplamda üç aylık dönemde benzin istasyonlarının olağanüstü kârı 2 milyar 400 milyon euroya ulaştı.

Çevre örgütü analizini, benzin istasyonlarının benzin ile mazot satışlarından elde edilen brüt kar marjlarına, yani alım ve satış fiyatları arasındaki farka dayandırıyor.

Çevreciler, Mayıs ayına ilişkin öngörülen tüketim hesaplamasında, Avrupa Birliği’nin (AB) istatistik ofisi Eurostat’ın Mayıs 2024 tarihli verilerini esas almış ve bu verileri kullanarak Mayıs 2026’daki tüketim miktarını tahmin etmiş.

Olağanüstü kârı hesaplamak için de ham petrol ile vergisiz benzin istasyonu fiyatları arasındaki artan fiyat farkını, satılan yakıt miktarlarıyla çarpmış.

Merz hükümetine tepki

Sonuçları kamuoyu ile paylaşan Greenpeace, Federal Hükümeti “düşüncesiz bir vergi politikası” izlemek, “milyarlarca dolaklık vergi gelirini petrol şirketlerinin yararına olacak şekilde gelişigüzel dağıtmakla” suçluyor.

“Olağanüstü kâr” aslında tartışmalı bir kavram. Almanya’da bu kavram için şu ana kadar hukuki bir tanım bulunmuyor.

Ama bazı kesimler, uzun süredir savaş ya da kriz gibi gelişmelerin kaynaklık ettiği bu tür tesadüfi kazançlara “olağanüstü kâr vergisi” getirilmesi gerektiğini savunuyor.

Almanya’da akaryakıt indirimi Haziran ayının sonunda sona erecek.

Ulaştırma Bakanı Patrick Schnieder, indirimin uzatılmasına yönelik beklentileri açıkça reddetti.

DW/ DA, TY