Horasis Başkanı Richter: Türkiye ekonomisi için iyimseriz ancak zamana gereksinim var

DİLAN ERDEMİR

Artan jeopolitik gerilimler, ABD seçimleri, resesyon telaşları ve global iklim krizi global iktisada yönelik riskleri arttırırken, gelişmiş iktisatların muhafazacı siyasetlere yönelmesi, gelişmekte olan ve gelişmemiş ülkeler üzerinde risk yaratıyor.

Gelişmiş ülkeler ile gelişmekte olan pazarlar arasında irtibatları teşvik ederek iş birliği sağlamayı hedefleyen ve bağımsız bir uluslararası fikir kuruluşu olan Horasis ise mevcut konjektürde çok önemli bir rol üstleniyor. Global ticaretteki görünüme ilişkin Bloomberg HT’nin sorularını yanıtlayan Horasis Başkanı ve Davos eski yöneticisi Frank Jürgen-Richer, dünyanın şu an tehlikeli bir dönemeçten geçtiğini lakin optimist olmak için de sebepler olduğunun altını çizdi.

“Türkiye hâlâ zorlu bir ömür maliyeti kriziyle mücadele ediyor”

Türkiye yönelik sermaye girişi beklentilerini paylaşan Richer, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek önderliğindeki ekonomi ekibinin iktisada istikrar kazandırma konusunda yabancı yatırımcıları umutlandırdığını ifade etti:

“Son haberler olumlu. Geçen hafta açıklanan yıllık enflasyon oranları üst üste ikinci sefer düşüş gösterdi ve geçen yıl %4,5’lik büyümenin akabinde bu yıl yüzde 3’lük bir GSYH genişlemesi bile olumlu hissetmek için bir neden. Bilhassa de önümüzdeki yıllarda daha güçlü büyüme iddiaları yapılırken. Ülke hala zorlu bir hayat maliyeti kriziyle mücadele ediyor ve siyaset yapıcıların mali şartları inançlı bir şekilde gevşetebileceklerine tamamen ikna olmaları kesinlikle zaman alacaktır. Lakin 2025’te ilk faiz indirimi hedefleniyor. Ve yabancı yatırım açısından, otomotiv ve bilgi merkezi yatırımları bu yıl 2-4 milyar dolarlık sermaye akışının artacağı yönünde varsayımlar üretiyor. Yılın ikinci yarısında sayıların nasıl görüneceğini beklemek gerekecek, lakin 2025 için çok daha olumlu varsayımlar şimdiden mevcut”

“Türkiye hâlâ güçlü bir ekonomik büyüme sergiliyor”

Geçtiğimiz yıl Gaziantep’te düzenlenen Horasis Global Toplantısı’nda Türkiye’nin dayanıklılığı ve global ticaretteki stratejik konumununun vurgulandığının altını çizen Richter, “Türkiye hala güçlü bir ekonomik büyüme sergiliyor” dedi.

“Türkiye’nin ticaret potansiyeli, Avrupa, Asya ve Orta Doğu’nun kesişim noktasındaki eşsiz pozisyonu göz önüne alındığında çoğu zaman büyük olmuştur. Dünyanın 19. en büyük ekonomisi olarak, Türkiye hala güçlü bir ekonomik büyüme sergiliyor ve büyük iç pazar, girişimcilik ruhu ve yetenekli iş gücü gelecekteki büyüme için sağlam bir temel sağlıyor. Enflasyon zorlukları var, evet, ama hükümetin Ar-Ge, dijital dönüşüm ve Sanayi 4.0 teşebbüslerine odaklanması, Türkiye’nin önde gelen bir global ekonomi olma vdini destekliyor. Türkiye altyapı ve teknolojiye yatırım yapmaya devam ettiği sürece, potansiyelini gerçekleştirmeye hazır olduğunu düşünüyorum”

“Gelişen ülkeler durumu daha şiddetli hissediyor”

Dünya şimdi karmaşık ve tehlikeli bir dönemeçten geçiyor. Burada geniş bir ağ oluşturan jeopolitik tansiyonlar, ekonomik bozulmalar ve sosyopolitik değişimler mevcut. Pandeminin akabinde, Rusya-Ukrayna savaşı jeopolitik durumu daha da kötüleştirdi ve tedarik zincirlerini yeniden alt üst etti. Savaş, enerji ve besin piyasalarında büyük bir şok yaratarak arzı azalttı ve fiyatları fırlattı. Bildiğiniz gibi, Avrupa bilhassa bu duruma karşı savunmasız kaldı ve Almanya’nın ekonomisi bu yılın ikinci çeyreğinde tekrar daraldı. Aynı vakitte, besin güvenliğini tehdit eden, göçü artıran ve toplumları istikrarsızlaştıran eşi gibi görülmemiş bir kriz olan iklim değişikliği ile karşı karşıyayız. Gelişmekte olan ve az gelişmiş ekonomiler tüm bu durumu şiddetle hissediyor. Onlar için, enflasyon, tedarik zinciri bozulmaları ve iklim kaynaklı felaketlerin dalgalanma tesirleri bir felaket manasına geliyor.

“İyimser olmak için nedenler var”

Küresel iktisatta optimist olmak için hala sebepler olduğunu dile getiren Richter, proaktif bir yaklaşım sergilenmesi gerektiğini söyledi:

“Piyasalar üzerindeki son panik havasına karşın en azından global ekonomi açısından optimist olmak için nedenler var. Çoğu büyük merkez bankası geçen yıl faiz artışlarıyla enflasyon oranlarını denetim altına almakta başarılı oldu ve ekonomistler arasında bu yıl ve gelecek yıl için optimistlik artıyordu. Fakat global topluluk, bütünsel ve sistem düzeyinde yaklaşımlar benimsemelidir. Popülizmin ve güven erozyonunun, kamuoyunun toplumsal gereksinimlerin karşılanmasındaki başarısızlıklara verdiği yansılar olduğunu anlamamız kıymetlidir. Proaktif bir yaklaşım benimsememiz gerekiyor ve bu, ekonomik modellerimizi temelinden yeniden tasarlamayı, sürdürülebilirliği, kapsayıcılığı ve uzun vadeli dayanıklılığı ön planda tutmayı gerektiriyor. Hükümetlerin, işletmelerin, sivil toplumun ve akademinin bir araya gelmesini gerektiren çok taraflı bir yaklaşım koşuldur. Fakat bu türlü uğraşların meyvelerini görüyorum ve güçlü, kapsayıcı ve yetenekli bir global ekonomi inşa edebileceğimize inanıyorum.”

“ABD seçimlerinin global ticarete tesirleri büyük olacak”

ABD seçimlerinin global ticarete tesirinin büyük olacağını ifade eden Horasis Başkanı Richter şöyle konuştu:

“Son bir aydaki haber döngüsünün ne kadar baş döndürücü olduğunu hepimiz gördük ve çok fazla kestirimde bulunmanın ne kadar makul olduğundan emin değilim. İşler çok süratli değişebilir ve birçok faktör devreye girebilir. Lakin, sonuçlar ne olursa olsun, global ticaret için tesirleri büyük olacaktır. Bir yandan, ABD seçimleri korumacılığa eğilimli bir liderlikle sonuçlanırsa, daha fazla tarife ve ticaret engeli ile uluslararası ilişkiler gerilebilir. ABD’nin büyük bir global ekonomik oyuncu olması nedeniyle, diğer ülkelerin benzer muhafazacı tedbirler almasıyla bir dalgalanma tesiri görebiliriz. Dünyanın birçok yerinde korkulan şey bu. Seçim sonuçlarının daha parçalanmış bir global ticaret sistemine yönelik eğilimleri artırması. Öte yandan, şayet kazanan liderlik ticareti ve çok taraflı iş birliğini desteklerse, bu uluslararası ticaret muahedeleri, tarife indirimleri ve daha birbirine bağlı bir global ticaret sistemi için sahiden büyük bir imkan olabilir. Bu nedenle, global ticaret için sonuçlar yalnızca seçim sonuçlarına bağlı değil, aynı vakitte siyaset yapıcıların ulusal çıkarlar ile uluslararası iş birliği arasında nasıl bir tercih yapacağına da bağlıdır. Umut, kim kazanırsa kazansın, ABD’nin global ortaklarla yapan iş birliğine kendini adamasıdır. ABD, iklim değişikliği, teknolojik ilerlemeler ve ekonomik eşitsizlik benzeri ortak zorlukların ele alınmasında liderlik rolünü üstlenirse, diğer ülkeler de katılmaya teşvik edilecektir. Bu durumda bir risk var, fakat seçimlerin ve sonrasının, dünyadaki ülkeleri sahiden rahatlatacak büyük bir potansiyele sahip olduğunu da unutmamalıyız.”

Horasis toplantıları

Horasis olarak düzenledikleri toplantılarda global meseleleri ele alarak ülkeler arası diplomasiyi geliştirmeyi hedeflediklerini belirten Frank Jürgen-Richer, “2005’ten bu yana, Horasis olarak her yıl birkaç yüksek profilli toplantı düzenliyoruz ve bunların somut yararlarına şahit olduğumu gururla söyleyebilirim. Bu toplantılar, iş birliğine dayalı diplomasi için çok önemli platformlar sunmaktadır. Dünya başkanlarını, siyaset yapıcıları, uzmanları ve iş dünyası önderlerini bir araya getirerek, global sıkıntıları ele almak için eşsiz bir diyalog, bilgi paylaşımı ve ortak anlayış geliştirme fırsatı sağlıyoruz. Dünya, güven ve şeffaflık için iş birliğine dayalı alanlara ve iklim değişikliği, ekonomik kalkınma ve global sağlık benzeri hususları ele almak için somut adımlar atmaya nitekim bağlı bir enerjik bağlılığa ihtiyaç duyuyor. 25-26 Ekim tarihlerinde, Brezilya’nın Espírito Santo eyaletinin başşehri Vitória’da Global Toplantımızı düzenleyeceğiz. Dünyanın dört bir yanından katılımcılar orada olacak ve öncelik, bağ kurma ve güven oluşturma fırsatları yaratmak olacak. Toplantılarımız, hem kritik global zorlukları ele almakta hem de bölünmeleri köprüleyerek daha istikrarlı ve birbirine bağlı bir global topluluk inşa etmeyi hedeflemektedir” dedi.