Gazze ateşkesi: Hamas sekiz rehineyi, İsrail 110 Filistinli mahpusu daha serbest bırakacak

İsrail, Gazze’de ateşkes ve rehine takasını içeren anlaşma mucibince 30 Ocak Perşembe günü Hamas’ın üç İsrailli ve beş Taylandlı rehineyi serbest bırakmasının beklendiğini söyledi. Bu, ateşkes kapsamında gerçekleşen üçüncü rehine takası olacak ve karşılığında 110 Filistinli de İsrail hapishanelerinden serbest bırakılacak.

Serbest bırakılacak rehinelerin 29 yaşındaki Arbel Yehud ve 20 yaşındaki askeri gözlemci Agam Berger olmak üzere iki bayan ile 80 yaşındaki Gadi Moses olduğu duyuruldu.

İsrail’de çalışan tarım emekçileri oldukları bildirilen Taylandlı rehinelerin isimleri şimdi açıklanmadı. Onların serbest bırakılması, Hamas’ın tek taraflı bir atılımı ve muahedenin bir modülü olmayacak. Tayland hükümeti, altı vatandaşının hala Gazze’de rehin tutulduğunu söylüyor.

İsrail’in serbest bırakmaya hazırladığı 110 Filistinli mahkumun ismi de şimdi açıklanmadı fakat aralarında en az 30 bayan ve çocuğun bulunduğu düşünülüyor.

Anlaşma yeterince 19 Ocak’tan bu yana İsrail hapishanelerinde tutulan 290 Filistinli mahkum karşılığında yedi İsrailli bayan rehine serbest bırakılmıştı.

Ateşkesin ilk aşamasında Hamas’ın 19 Ocak’ta bıraktığı üç rehine karşılığında İsrail de 90 Filistinli mahpusu serbest bıraktı.

25 Ocak’taki ikinci esir takasında ise Hamas, dört İsrailli bayan askeri serbest bıraktı.

İsrail de karşılığında 200 Filistinli mahpusu serbest bıraktı.

Ateşkes muahedesinin bir kesimi olarak İsrail, Hamas’ın rehin aldığı ve serbest bıraktığı her asker için 50 Filistinli tutukluyu ve her sivil rehine için 30 tutukluyu serbest bırakmayı kabul etmişti.

Altı hafta sürecek ateşkes kapsamında, kademeli olarak Hamas’ın 33 rehineyi serbest bırakması planlanıyordu.

Karşılığında İsrail hapishanelerindeki 737 tutukluyu ve Gazze’deki savaş sırasında gözaltına alınan 1167 Filistinliyi serbest bırakacak.

Ancak yedi rehinenin serbest bırakılmasının akabinde İsrail 27 Ocak’ta yaptığı açıklamada, Hamas tarafından serbest bırakılması gereken 26 rehineden sekizinin öldüğünü duyurdu.

Hükümet sözcüsü David Mencer, İsrail’in gece stlerinde Hamas’tan rehinelerin durumu hakkında bilgi veren bir liste aldığını ifade ederek, “Hamas’tan gelen liste İsrail’in istihbaratıyla eşleşiyor… Sekiz kişinin Hamas tarafından öldürüldüğünü paylaşabilirim” dedi.

İsrail, Hamas’ın üç rehineyi 30 Ocak Perşembe günü, üç rehineyi de 1 Şubat Cumartesi günü serbest bırakması konusunda muahedeye varılması üzerine 27 Ocak’tan itibaren Gazzelilerin kuzeydeki konutlarına dönmesine izin verdi.

Birleşmiş Milletler 27 Ocak Pazartesi sabahı 200.000’den fazla insanın kuzeye doğru hareket ettiğinin gözlemlendiğini açıkladı.

Gazze’deki Hamas yetkilileri 300.000’den fazla yerinden edilmiş Filistinlinin bölgenin kuzeyine geri döndüğünü söyledi.

Serbest bırakılan Filistinli mahpuslar

İsrail 19 Ocak’ta 69 bayanla 21 genci cezaevinden serbest bıraktı. Serbest bırakılan erkeklerin en küçüğünün 15 yaşında olduğu kaydedildi.

İsrail’in bıraktığı 90 mahpusun çoğu, herhangi bir suçlama olmadan tutulan kadınlardı.

İsrail 25 Ocak’taki esir takası kapsamında da 200 Filistinli mahpusu serbest bıraktı.

Filistinli tutuklular derneği tarafından açıklanan 200 şahıstan 121’i İsrail hapishanelerinde müebbet hapis cezasına çarptırılmış isimler.

Bu şahıslardan 70’inin Mısır üzerinden Katar ve Türkiye dahil diğer ülkelere sınır dışı edildiği kaydedildi.

En uzun süre cezaevinde kalan mahpus 1986’dan bu yana, 39 yıldır cezaevinde.

En genciyse 16 yaşında bir erkek çocuk.

Mahpusların kimileri kısa müddettir mahpusta tutuluyordu.

Bazılarıysa İsrail’in herhangi bir suçlama olmadan ”idari tutuklama” ismini verdiği tartışmalı bir uygulamayla tuttuğu isimlerdi.

Serbest bırakılan Filistinlilerin aileleriyle kavuşmaları sırasında da sevinç dolu anlar yaşandı.

Hamas’ın serbest bıraktığı İsrailli rehineler kimler?

471 gün Hamas tarafından rehine olarak tutulduktan sonra serbest bırakılan üç bayanın kimlikleri 24 yaşındaki Romi Gonen, 31 yaşındaki Doron Steinbrecher ve 28 yaşındaki Emily Damari olarak açıklandı.

25 Ocak’taki ikinci esir takasında ise Hamas, 7 Ekim’de huduttaki İsrail üssünden Gazze’yi gözlemleyen silahsız bir askeri birlikte görev yaparken rehin aldığı dört İsrailli bayan askeri serbest bıraktı.

Askerlerin kimlikleri, üçü de 20 yaşında olan Karina Ariev, Daniella Gilboa ile Nma Levy ve 19 yaşındaki Liri Albag olarak açıklandı.

Romi Gonen

Romi, güneydeki Necev Çölü’nde düzenlenen Nova Müzik Şenliği’ne İsrail’in kuzeyindeki Kfar Vradim’deki konutundan gitmişti.

Hamas savaşçılarının hududu 2 kilometre geçmesi sonucu şenlikteki 360’tan fazla kişi öldürüldü. İştirakçilerin şenliğin çöl benzeri açık bir alanda yapılması nedeniyle fazla saklanacak yeri yoktu ve çıkışlar da savaşçılar tarafından tutulmuştu.

Saldırı gerçekleşirken sirenlerin çalması üzerine Romi ailesini aradı. Meirav, kızıyla son konuştuğunda silah sesleri ve Arapça bağrışlar duyduğunu hatırlıyor.

Romi kaçmaya çalışırken Hamas militanları tarafından rehin alındı.

Haziran ayında annesi BM İnsan Hakları Kurulu’nda yaptığı konuşmada rehinelerin serbest bırakılması için uluslararası yardım talebinde bulunmuştu.

7 Ekim saldırısının akabinde oluşturulan Rehineler ve Kayıp Aileleri Forumu, Romi’nin şenliğe “sevdiği şeyi yapmaya, dans etmeye” gittiğini açıkladı.

Romi 12 yıl dans eğitimi almıştı, tek başına performanslar sergiliyordu ve “harika bir koreograf” olma yolunda ilerliyordu.

Doron Steinbrecher

31 yaşındaki veteriner doktor Doron, Gazze sonundaki Kfar Aza kibbutzundaki (İsrail’in tarıma dayalı kolektifleri) dairesinden kaçırıldı.

7 Ekim hücumlarında İsrail’in huduttaki pek çok kibbutzundan biri olan bu topluluk silahlı militanlar tarafından atağa uğradı.

İsrailli yetkililer Hamas’ı sivilleri öldürmek, meskenleri yakmak ve insanları rehin almakla suçladı.

Rehineler ve Kayıp Aileleri Forumu, saldırı başladığında Doron’ın ailesini ve arkadaşlarını aradığını ve yatağının altına saklandığını anlattığını aktardı.

Son sesli iletisinde, “Beni yakaladılar” şeklinde bağırdığı duyuluyordu, arttan da silah sesleri geliyordu.

Doron’un ailesi kızlarının nerede olduğuna dair dört ay boyunca bilgi alamadı.

Doron, “arkadaşlarını bir araya getiren, hassas ve komik” bir kişi olarak tanımlandı, “her zaman gülümsediği ve diğerlerine yardım etmek için ilk harekete geçenin hep o olduğu” söylendi.

Okulda tiyatro ve sinema okudu ve hayvanları çok sevdiği için veteriner olmaya karar verdi.

Emily Damari

İsrail ve İngiltere vatandaşı olan 28 yaşındaki Emily de 7 Ekim 2023’te Kfar Aza kibbutzundaki konutundan rehin alındı.

Saldırı sırasında elinden vuruldu ve köpeğinin vurularak öldürülmesine şahit oldu.

Annesi, Mandy Damari de aynı kibbutz içerisindeki kendi konutundaydı. Damari sığınakta saklandı ve kapı koluna isabet ederek, militanların girmesini engelleyen bir kurşun sayesinde kurtuldu.

Saldırı devam ederken Emily annesine tek bir kalp emojisi içeren bir mesaj gönderdi. Son haberleşmeleri bu oldu.

Aralık ayında BBC’nin sorularını yanıtlayan Damari, kızının içinde bulunduğu şartlarla ilgili çok telaşlı olduğunu anlatmıştı.

Pazar günü Mart ayından beri ilk defa Emily ile ilgili haber aldı.

Serbest kalacağı haberleri geldiğinde ailesine yakın bir kişi, “son 471 günün ama bilhassa son 24 stin işkence benzeri geçtiğini” söyledi.

Damari İngiltere’de doğdu ve büyüdü, eşiyle 20 yaşındayken İsrail’de tatilde tanıştı.

Serbest kaldıktan sonra Instagram hesabından ilk mesajını da paylaşan Damari, “Çok sevdiğim hayatıma geri döndüm” mesajını yazdı.

Hamas’ın ikinci hafta serbest bıraktığı rehineler asker

25 Ocak’ta serbest bırakılan Nma Levy’nin ailesi daha önce İsrail-Filistin barış teşebbüsünün kesimi olan Nam’yı “barışçıl” biri olarak tanımladı.

Daniela Gilboa’nın annesiyse kızı için “güçlü ve kararlı” tabirlerini kullandı.

Rehin alındığında 18 yaşında olan Liri Albag ise askeri üsteki misyonuna Hamas hücumlarından iki gün önce başlamıştı.

Hamas, daha önce, Albag’ın İsrail hükümetine ateşkes davetinde bulunduğu görüntüsünü paylaşmıştı.

Gazze’deki sivil rehineler arasında anne-babasıyla tutulan iki çocuktan oluşan Bibas ailesi de var. Çocuklardan biri rehin alındığında şimdi 10 aylıktı.