Fransa’da bütçe krizinden siyasi krize

Fransa Başbakanı Michel Barnier hükümetini krizin eşiğine getiren durum merkez sağın parlamentoda kâfi çoğunluğa sahip olmaması. Bu durum aşırı sağın yardımını kritik hale getiriyor. Hükümet kâfi takviyesi alamazsa Fransa’yı yeni bir siyasi çalkantı bekliyor.

Ülkede tartışma yaratan bütçenin gayesi, bu yıl iktisadın büyüklüğünün %6,1’ine ulaşması beklenen Fransa’nın artan bütçe açığı üzerinde denetimi yeniden ele geçirmek. Barnier başlangıçta 40 milyar euroluk harcama kesintileri ve 20 milyar euroluk vergi artışları planlamıştı, lakin bu sayılar konusunda kimi ödünler vermek zorunda kaldı.

Krizin kritik ismi: Aşırı sağcı Le Pen

Fransa’nın bütçe krizinde aşırı sağ ve onun lideri konumundaki Marine Le Pen kritik bir pozisyonda bulunuyor.

Le Pen ve Ulusal Birlik partisi, Barnier’in işbirlikleri karşılığında yerine getirmesi bekledikleri Noel öncesi taleplerin giderek artan bir listesini ortaya koydu. Parti, bütçeye dahil edilirlerse otomatik olarak güvensizlik oyuna yol açacaklarını söylediği siyasetler olan bir dizi “kırmızı çizgi” sıraladı.

Ulusal Birlik Başkanı Jordan Bardella da RTL radyosuna yaptığı açıklamada son dakika mucizesi olmadıkça partisinin güvensizlik oyunu devreye alacağını ifade etti.

Le Pen, daha önce AFP haber ajansına yaptığı açıklamada kırmızı çizgileri karşılanmazsa partisinin hükümeti devirmek için solla birleşeceğini açıkça belirtmişti.

Piyasalarda ses getirmişti

Tüm bu tartışmalar Fransa’da piyasalarda da ses getirmişti.

Tahvil yatırımcıları, krizin tesiriyle Fransa’nın devlet tahvillerinde satışa geçerken 10 yıllık tahvil getirileri Yunanistan 10 yıllık tahvil getirileriyle aynı düzeye geldi.

Yakından izlenen bir risk ölçüsü olan 10 yıllık devlet tahvilleri ile daha inançlı Alman muadilleri arasındaki getiri makası, yakın vakitte 2012’den bu yana en yüksek düzeyi olan 90 baz puana ulaştı ve Cuma günü yaklaşık 80 baz puana geriledi.

Gelişmeler euro tarafında da tesirli oldu ve euro/dolar paritesi 1,05’in altını test etti.

National Australia Bank Ltd Stratejisti Rodrigo Catril, “Fransa’daki siyasi çalkantılar euroya kesinlikle yardımcı olmuyor. Hükümetin güvensizlik oylamasıyla gerçek manada çökmesi belirsizliğe bir katman daha ekleyecektir” değerlendirmesinde bulundu.

Macron’un erken seçim kumarıyla temeli atılan kriz

Fransa’da Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Avrupa Parlamentosu seçimlerinde rakibi Marine Le Pen’in partisi Ulusal Birlik’in kazandığı büyük zaferin akabinde erken seçim kararı almıştı.

Bu durum Fransa’da alt meclisi üç gruba bölmüştü. Macron’u destekleyen zayıflamış bir merkez, solcu bir ittifak ve Le Pen liderliğindeki güçlenmiş bir aşırı sağ.

Koalisyon mümkün olmadığından, Macron Eylül ayında Barnier’i Fransa’nın karmaşık maliyesini düzene sokma temel misyonuyla başbakan olarak atamıştı.

Son birkaç haftanın siyasi çalkantılarından önce bile, Fransa’nın maliyesi, 2024’ün sonunda borcu azaltma planları rayından çıkınca yatırımcılar için giderek artan bir telaş kaynağıydı.

Vergi geliri iddiaların çok altında olduğundan, hükümet artık bütçe açığının başlangıçta planlandığı benzeri yüzde 4,4’e düşürmek yerine bu yıl GSYİH’nın yüzde 6,1’ine ulaşmasını bekliyor.

Fransa’da borsa moral kaybetti

Fransa’nın CAC 40 endeksi bu haberler eşliğinde yüzde 1’den fazla düşüşle güne başlarken, Araba üreticisi Stellantis’in payları şirketin CEO’sunun ani istifası nedeniyle sert bir düşüş yaşıyor.

CEO Carlos Tavares’in istifasının akabinde Stellantis’in Paris ve Milano’da listelenen payları yaklaşık yüzde 7 düştü ve bu da araba sektörü endeksindeki yaklaşık yüzde 2’lik düşüşe öncülük etti.

Ayrıca ülkenin ana pay senedi endeksi de bankacılık sektörü payları tarafından aşağı çekildi; Credit Agricole, Societe Generale ve BNP Paribas yaklaşık yüzde 2 değer kaybetti.