Fon krizinde Vişne izi: 22 katlık yükselişte kimler kazandı?

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığının sermaye piyasası işlemlerine ilişkin yürüttüğü soruşturmalar yeni gözaltılarla sürerken fonların borsadaki rolü ve denetimine ilişkin tartışma da devam ediyor. Soruşturmalarda 28 Eylül itibarıyla tutuklananların sayısı 51’e ulaştı. Aynı gün 7 kişi daha gözaltına alındı.

Soruşturma kapsamında yatırım fonlarında toplanan paralarla belirli şirketlerin hisselerinin alınıp fiyatlarının yükseltilip yükseltilmediği inceleniyor. MASAK ise incelemeye alınan fonlara kimlerin girip çıktığını ve bu işlemlerden elde edilen kazançları araştırıyor.

Soruşturmanın gündeme getirdiği önemli sorulardan biri, Sermaye Piyasası Kurulu’nun (SPK) daha önce tespit ettiği işlemler karşısında neden daha ileri adım atmadığı.

Devam eden soruşturmada incelenen konularla benzerlik taşıyan işlemler, yaklaşık bir yıl önce Vişne Madencilik hisseleri nedeniyle de SPK incelemesine konu olmuştu.

SPK, 23 Ekim 2025’te Vişne hisselerindeki işlemler nedeniyle dönemin Tera Portföy Genel Müdürü Alper Ö. ile Genel Müdür Yardımcısı ve fon yöneticisi Ayşegül K.’ya ayrı ayrı yaklaşık 8,9 milyon lira idari para cezası verdi. Gerekçe, Vişne’nin Borsa İstanbul’da VSNMD koduyla işlem gören paylarının “arz ve talebi ile fiyatı hakkında yanıltıcı izlenim uyandırılması”ydı.

Ancak SPK aynı kararda Vişne işlemleri nedeniyle suç duyurusu veya işlem yasağı açıklamadı. Tera Portföy ya da fon hakkında da tedbir duyurmadı. Bültende cezaya konu işlemlerin tarihi aralığı da belirtilmedi.

Bugün fonlara kimlerin girip çıktığı ve ne kadar kazanç elde ettiğiaraştırılırken Vişne işlemlerinin tespit edildiği 2025’te incelemenin neden fonun yatırımcılarına ve işlemlerin bütününe genişletilmediği sorusu da gündemde.

Vişne Madencilik Üretim Sanayi ve Ticaret AŞ, Öztüre Holding bünyesinde madencilik ve kireç üretimi alanında faaliyet gösteriyor. Merkezi İzmir’de bulunan şirketin Adana ve Kahramanmaraş’ta üretim tesisleri bulunuyor.

Peki Vişne’de ne olmuştu?

Tera fonlarının payı nasıl büyüdü?

Vişne Madencilik, 3-5 Şubat 2025 tarihlerinde 37,44 liradan halka arz edildi. Hisseleri 11 Şubat 2025’te Borsa İstanbul’da işlem görmeye başladı. Toplam 24 milyon hissenin satıldığı halka arzın büyüklüğü yaklaşık 899 milyon liraydı.

Halka arzı Tera Yatırım yönetti.

Satılan hisselerin yüzde 9,4’ü Tera Portföy Birinci Serbest Fon’a (TLY), yüzde 5,56’sı Tera Yatırım’a gitti. Böylece halka arz edilen hisselerin yaklaşık yüzde 15’i başlangıçta Tera grubuna dağıtıldı.

Fon sonraki aylarda Vişne’deki payını hızla artırdı; 13 Şubat’ta tek günde yaklaşık 7,1 milyon Vişne hissesi aldı. Kamuoyunu Aydınlatma Platformu’na (KAP) yapılan bildirime göre bu alımla Tera Portföy fonlarının şirketteki payı yüzde 5 eşiğini aşarak yüzde 8,05’e çıktı. Fon 26 Şubat’ta 3 milyon hisse sattı, ardından yeniden alıma geçti.

25 Şubat-16 Nisan arasında ise 11,2 milyon Vişne hissesi alıp yaklaşık 7,95 milyon hisse sattı. Bu işlemler sonunda fonun şirketteki payı yüzde 10,83’e ulaştı.

Vişne işlemleri nedeniyle suç duyurusu veya işlem yasağı şu anda yokFotoğraf: Yasin Aras/Anadolu Agency/picture alliance

Nisan sonunda fonun elinde 13,6 milyon Vişne hissesi bulunuyordu. Haziran sonunda sayı 17,66 milyona çıktı. Bu noktada Vişne, fonun toplam varlığının yaklaşık üçte birini oluşturuyordu.

4 Temmuz’a gelindiğinde Tera fonlarının elindeki Vişne hisseleri şirket sermayesinin yüzde 15,17’sine ulaşmıştı. Bu miktar, halka arzda satılan 24 milyon hissenin yaklaşık yüzde 74’üne denk geliyordu.

KAP bildirimine göre Tera fonları yalnızca 4 Temmuz’da 437 bin 394 Vişne hissesi alırken 120 bin hisse sattı. Gün sonunda ellerindeki Vişne hissesi 17 milyon 743 bin 486’ya ulaştı.

Başka bir ifadeyle halka arzdan yaklaşık beş ay sonra, halka arz edilen her dört Vişne hissesinden yaklaşık üçüne denk gelen büyüklük Tera fonlarının elindeydi.

Bu sırada Vişne’nin fiyatı da hızla yükseliyordu.

Fiyatı 37 liradan 834 liraya çıktı

37,44 liradan halka arz edilen Vişne hisseleri yaklaşık altı ayda 22 katına çıktı.

Yükseliş kesintisiz olmadı. Hisse Haziran sonunda dört işlem günü üst üste taban oldu ve 3 Temmuz’da 403 liraya kadar geriledi.

Ardından yeniden hızla yükselmeye başladı.

Vişne 3 Temmuz’daki 403 liradan 31 Temmuz’da 834 liraya çıktı. Hisse bir ay içinde yüzde 107 değer kazanarak iki kattan fazla yükseldi.

Ancak fiyat yükselirken fonun Vişne’deki pozisyonu küçülmeye başladı. Haziran sonunda fonda 17,66 milyon Vişne hissesi bulunuyordu. Temmuz sonunda sayı 12,27 milyona geriledi.

Vişne’nin fiyatı iki kattan fazla yükselirken fonun elindeki hisse sayısı yaklaşık 5,4 milyon azaldı.

Fonun bu hisseleri hangi günlerde ve hangi fiyatlardan sattığı aylık raporlarda görülmüyor. Hisseleri hangi yatırımcıların aldığı da kamuya açık değil.

Vişne yükselirken fondan kimler ayrıldı?

Aynı ay fonun kendisinde de büyük bir hareket yaşandı.

Bir yatırım fonuna para yatıran yatırımcı bunun karşılığında “katılma payı” alıyor. Katılma payı, basitçe yatırımcının fondaki payını gösteriyor. Yatırımcı parasını fondan çektiğinde elindeki katılma payını geri satıyor.

Haziran sonunda Tera Portföy Birinci Serbest Fon’da 52,17 milyon katılma payı bulunuyordu. Temmuz sonunda bu sayı 30,73 milyona düştü.

Vişne’nin iki kattan fazla yükseldiği ayda fondaki katılma paylarının sayısı yüzde 41 azaldı.

Aynı sırada fonun bir payının değeri 466 liradan 574 liraya yükseldi.

Azalan pay sayısı ile Haziran ve Temmuz sonundaki pay fiyatları birlikte değerlendirildiğinde hareketin büyüklüğü yaklaşık 10-12,3 milyar liraya denk geliyor. Ancak bu hesap gerçekleşmiş nakit çıkışını göstermiyor. Katılma paylarının hangi tarihlerde ve hangi fiyatlardan iade edildiği kamuya açık olmadığı için fondan çıkan kesin tutar hesaplanamıyor.

Bu hareketin yaşandığı dönemde TLY’nin TEFAS’taki statüsü de değişti ve fon daha sonra TEFAS’ta işlem görmeye başladı. Fondan çıkan yatırımcıların kimlikleri ise kamuya açık değil.

Zirveyi gördüğü gün düşüş başladı

Vişne 1 Ağustos’ta gün içinde 859,50 lirayı görerek zirvesine ulaştı. Ancak aynı gün 751 liradan taban kapattı.

O gün Vişne’de yaklaşık 10,4 milyar liralık işlem yapıldı ve yaklaşık 13,1 milyon hisse el değiştirdi. Bu sayı halka açık Vişne hisselerinin yarısından fazlasına denk geliyordu.

Ardından yedi işlem günü daha taban kapanışı geldi. Hisse 12 Ağustos’ta 360 liraya kadar indi.

Düşüş devam ederken Tera fonları da ellerindeki Vişne hisselerini azaltmayı sürdürdü. 19 Ağustos’ta fonların şirketteki payı yüzde 9,43’e, 28 Ağustos’ta ise yüzde 2,79’a geriledi. Eylül sonundaki fon raporunda Vişne artık portföyde yer almıyordu.

Böylece Vişne bir ay içinde 1 Ağustos’taki zirvesinden yaklaşık yüzde 75 değer kaybetti.

SPK iki yöneticiye ceza verdi

SPK, yükseliş ve düşüşün ardından 23 Ekim 2025’te dönemin Tera Portföy Genel Müdürü Alper Ö. ile Genel Müdür Yardımcısı ve fon yöneticisi Ayşegül K.’ya ayrı ayrı 8 milyon 878 bin 298,07 lira idari para cezası verdi. Kurul, işlemlerin Piyasa Bozucu Eylemler Tebliği’nin dört ayrı hükmüne aykırı olduğuna karar verdi.

SPK ilgili kişilere Ekim 2025’te para cezası vermişti Fotoğraf: Mustafa Kaya/Xinhua/IMAGO

Kararda hangi tarihlerdeki hangi işlemlerin bu sonuca yol açtığı açıklanmadı. Vişne işlemleri nedeniyle suç duyurusu veya işlem yasağı da açıklanmadı. Tera Portföy ya da fon hakkında tedbir duyurulmadı.

Borsa İstanbul ise Vişne’deki sert fiyat hareketleri sırasında farklı tarihlerde işlemleri sınırlandıran önlemler aldı. 20 Haziran’da Vişne’ye hissedeki olağandışı fiyat ve işlem miktarının nedeni de soruldu. Şirket, kamuya açıklanmamış özel bir durum bulunmadığını bildirdi.

Kaya Borsa İstanbul Disiplin Kurulu’nda mı görevliydi?

SPK’nın Vişne işlemleri nedeniyle ceza verdiği Ayşegül K. o dönemde Tera Portföy Genel Müdür Yardımcısı ve fon yöneticisiydi.

Basında yer alan haberlere göre Kaya aynı dönemde Borsa İstanbul Disiplin Kurulu’nda yardımcı üyeydi. DW Türkçe, Ayşegül K.’nın bu görevine ilişkin kamuya açık birincil bir Borsa İstanbul kaydına ulaşamadı.

Yaklaşık bir yıl sonra Vişne işlemleri bu kez mevcut fon soruşturmasında K.’nın karşısına çıktı.

Alper Ö. Vişne alımlarında Ayşegül K.’yı işaret etti

Fon soruşturması kapsamında tutuklanan Alper Ö.’ye savcılıkta Vişne işlemleri de soruldu.

Alper Ö., Vişne hisselerinin alınması kararının Ayşegül K. tarafından verildiğini öne sürdü. Ayşegül K.’nın bu kararı tek başına alamayacağını savunan Alper Ö. kararın “hakim ortağın üst yöneticilerinin” iradesini yansıttığını iddia etti.

Alper Ö. ayrıca fon yöneticiliğinin “kağıt üzerinde formaliteden ibaret” olduğunu ve Vişne borsada işlem görmeye başladıktan sonra hissede alım veya satım kararı vermediğini savundu.

Alper Ö.’nün Vişne alımlarında işaret ettiği Ayşegül K., SPK’nın aynı hisse nedeniyle Alper Ö. ile birlikte ceza verdiği isimdi.

Başsavcılığın fon işlemlerine ilişkin inceleme kapsamında SPK’ya yazı gönderdiği 19 Ağustos’tan 40 gün sonra Ayşegül K. da soruşturma kapsamında 28 Eylül’de adliyeye sevk edildi.

Şimdi fonlara girip çıkanlar araştırılıyor

Vişne dosyasını bugünkü soruşturmayla doğrudan ilişkilendiren noktalardan biri, incelemenin fonların yatırımcılarına kadar uzanması.

Kamuoyuna yansıyan MASAK raporunda TLY’nin TEFAS öncesindeki pay sahiplerine ilişkin bilgiler de yer alıyor. Fonlara kimlerin girdiği, kimlerin çıktığı ve bu kişilerin ne kadar kazanç elde ettiği de soruşturma kapsamında inceleniyor.

Savcılık ise Alper Ö. ve Tera Yatırım Holding Yönetim Kurulu Başkanı Emre Tezmen’in ifadelerinde fonlarda toplanan paralarla hisse fiyatlarının yükseltilip yükseltilmediğine ilişkin sorular yöneltti. Tezmen suçlamaları reddetti.

Vişne’de hangi sorular yanıtsız?

Vişne işlemleri Meclis gündemine de taşındı.

TİP İstanbul Milletvekili Ahmet Şık, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in yanıtlaması istemiyle verdiği soru önergesinde SPK’nın Vişne işlemleri nedeniyle Alper Ö. ve Ayşegül K.’ya idari para cezası vermesine rağmen neden daha ileri bir müdahalede bulunmadığını sordu. Şık ayrıca fonun yatırımcılarının kim olduğuna ilişkin sorular yöneltti.

Kamuya açık belgeler Vişne’deki fiyat hareketini ve fonların pozisyonlarındaki değişimi gösteriyor. Ancak fonların sattığı Vişne hisselerini kimlerin aldığı ve Vişne yükselirken fondan kimlerin çıktığı bilinmiyor. SPK kararında da idari para cezasının ötesinde neden bir işlem yapılmadığına ilişkin açıklama yer almıyor.

Fonun sattığı hisseleri alanlarla aynı dönemde fondan çıkan yatırımcılar arasında bir bağlantı bulunup bulunmadığı da yanıt bekleyen sorular arasında.