Fehmi Koru: CB Erdoğan emeklilere ‘‘Size ikramiye yok’’ derken gerekçesi doğru, ancak muhatabı emekliler olmamalıydı

Fehmi Koru*

Şiarımız evvelce beri ‘doğruya doğru’ oldu; herhangi bir hususta birinin ağzından doğru olduğunu düşündüğüm bir tespit çıktığını işitirsem, kime ait olduğuna bakmaksızın, o sözlerin doğruluğunu tasdik ve söyleyeni tebrik ederim.

Dün son vakitlerin en doğru ekonomik tespiti -biraz uzunca olacak ama- şu cümlelerde karşıma çıktı:

‘‘En düşüğü 10 bin lira olan emekli mşı, ömrünü kendisinin ve ailesinin geçimi için harcamış vatandaşlarımız için kâfi mi? Elbette değil. Pekala, emekli mşlarını arzu ettiğimiz seviyeye nasıl yükselteceğiz? Devlet ve millet olarak daha fazla çalışacak, daha çok gelir elde edecek, ortaya çıkan kardan da emeklilerimize hak ettikleri parayı vereceğiz. Şu Anda birileri çıkıyor, ‘Emekli mşlarına 7 bin lira, 10 bin lira seyyanen ekleyelim’ diyerek kendi akıllarınca emeklilerimizi tahrik ediyor. Bakınız, bizim ülkemizde hâlihazırda 16 milyon emeklimiz var. Emekli mşlarına 7 bin lira eklemek demek bütçeden yaklaşık 1,4 trilyon liralık, 10 bin lira eklemek demek 1,9 trilyon liralık bir kaynağı buraya aktarmak demektir. (..) Yani, 2024 yılı boyunca ülkemizde tek çivi çakmasak, tüm yatırım bütçesini buraya aktarsak bile bu masrafı karşılamaya yetmiyor.’’

Bu tespiti AK Parti genel başkanı da olan Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan, 160 bin emeklinin yaşadığı Kütahya’da yaptı.

Ülkemizde 16 milyon emekli var. Geçen yıla kadar bu sayı 13 milyonun altındaydı; Yıllarca direndiği genç yaşta emeklilik hakkı kazanmak isteyenlerin oluşturduğu itirazcıların taleplerini karşılama kararı almasıyla, 3 milyon yeni emekliyi zati kalabalık olan kitleye Cumhurbaşkanı Erdoğan katmıştı.

Nüfusun 85 milyon olduğunu düşünürsek, o sayının içerisinde 16 milyonluk emekli kitlesi oldukça yüklü.

Dediği benzeri Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın, birilerine bir keze mahsus bile olsa 10 bin TL ikramiye sunmak, bütçeye epey ağır bir yük getirir.

Cumhurbaşkanı ‘‘Çalışmalı ve kazanmalıyız’’ diyor, ama o kadarı yetmez, ayrıyeten hepimiz tasarrufa riayet etmeli, devletin gelirlerinin heba edilmesini önlemeli, bunu yaparken her türlü fedakarlığa da katlanmalıyız.

Sorun da işte üstteki paragrafta yatıyor: Tasarruf yapması gerekenler israf konusunda titizliğe kulak asmazken, tasarruf yapmak bir yana günlük hayati -temel ihtiyaç- harcamalarıyla 15 günü lakin geçirebilenlere, bütçe telaşları münasebet gösterilerek, sabır telkininde bulunuluyor.

Daha önce burada devletteki israfın boyutlarını yazmıştım. Aktarayım:

‘‘Devlet, geçen yılın Haziran ayında, ‘tasarruf genelgesi’ yayımlayarak uyulması gereken önlemleri tamim etmiş.

Bakanın ‘defter-kağıt’ tasarrufu titizliğinin devlette mukabili var mıymış pekala?

Okuyalım:

“Tasarruf Genelgesi’nin yayımlandığı Haziran ayında, yaklaşık 235 milyon TL olan devletin kırtasiye harcaması, Aralık ayına gelindiğinde yaklaşık 7 kat artarak 1 milyar 607 milyon TL’yi geçmiş.”

Ne olmuş görüyorsunuz: Tasarruf yapacak devlet, kırtasiye harcamalarını tam 7 kat artırmış…

O kağıtlara o kalemlerle neler yazdılar sanki?

Kırtasiye harcaması bu türlü de, ‘makam’ sahibi olunca beklenen -gelmez ya da verilmezse istenen- araç ve gereçlerde durum nedir dersiniz?

‘Temsil, tanıtma, ağırlama’ ile kast edilen nedir bilmiyorum, ama o alandaki harcamanın da altı ay içerisinde tam 17 kat arttığını biliyorum.’’

Bu ortada, Kütahya’da emeklilere bir seferlik ikramiye ile devletin bütün istikrarlarının alt üst olacağı bilgisini aktaran Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın görev yeri olan Cumhurbaşkanlığı için bu yıl bütçeden ayrılan ölçünün 12 milyar 283 milyon 843 lira olduğunu ve geçtiğimiz yıllarda bütçeye yıl içerisinde ekler yapılmak zorunda kalındığını da hatırlatayım.

Madem hatırlatmalar yapıyorum, o halde tekrar evvelki yazılarımın birinden emeklilerin durumunun son beş-altı yıl içerisinde ne hale geldiğine dair birkaç bilgiyi de buraya taşıyayım:

‘‘Eskiden (2007-2016) ortalama bir emekli mşı taban fiyatın yüzde 20 üzerindeydi. Şu Anda ortalama bir emekli mşı minimum fiyatın yüzde 25 altına düşmüş durumda.

Bu emekli mşı işini bir de GSYH açısından inceliyoruz.

Mesela 2012 yılını örnek alalım. Ülkenin hasılası 1 trilyon 581 milyar lira. Ve o yıl emeklilere ödenen toplam mş 105 milyar lira. Emeklilere ödenen mş GSYH’nın yüzde 6,66’sı ediyor. Unutmadan söyleyelim: 2012 yılında 10 milyon 383 bin emekli vardı.

Şimdi durum ne?

2022 yılına bakalım.

Ülkenin hasılası 15 trilyon lira. Ve emeklilere ödenen toplam mş 669 milyar lira. Emeklilere ödenen mş GSYH’nın yüzde 4,46’sı ediyor. Unutmadan söyleyelim: 2022 yılında 13 milyon 993 bin emekli var.

2012 yılında 1 emeklinin mşı GSYH hissesi 5,34 iken bu hisse 2022 yılında 2,66 oldu.

Ve seçim yılı 2023. İlk 9 aylık verilere göre emeklilere bir miktar zam verilmiş. (yılın ilk yarısında)

Emeklilerin toplam mşlarının GSYH hissesi yüzde 4,46’dan 5,64’e çıkarken 1 emeklinin hissesi da 2,66’dan 3,98’e çıkmış.’’

Yani, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın bütçeyle ilgili verdiği bilgiler doğru, ayrıyeten oradan çıkartmamız amaçlanan sonuç da yanlış değil; birileri israftan kaçınıp tasarrufa riayet etmeli ve devlet bütçesinin istikrarları bozulmamalı; lakin israftan kaçınması ve tasarrufa riayet etmesi gerekenler listesinde emekliler herhalde son sırada yer alır.

Hatta en son sırada.

Emeklilerin bir kilo kıyma almak için sabahın köründe Et ve Süt Kurumu (ESK) mağazaları önünde kilometrelerce kuyruk teşkil etmelerinin de gösterdiği görüntüye bakıp, onları onurlu bir hayata kavuşturmak için, o denli bir kezlik ikramiyeler yerine, birkaç yıl öncesine kadar yararlandıkları imkanlara -hatta daha fazlasına- kavuşturmanın yolları aranmalı.

[Devletin israfıyla ilgili bilgileri Çiğdem Toker’in, emeklilerin durumlarının yıllar içerisinde nasıl bozulduğuna dair bilgileri de İbrahim Kahveci’nin yazılarından kendi yazılarıma aktarmıştım.]

*Bu yazı fehmikoru.com adresinden motamot alınmıştır.