Esrarın etken maddesi THC neden tehlikeli?

Esrar kullanımı hangi noktadan sonra sağlık riski taşıyor? İngiltere’de yapılan bir araştırma, alkoldeki “standart alkollü içki” hesabına benzer şekilde, esrarı THC birimleriyle ölçüyor ve haftalık tüketim arttıkça bağımlılık riskinin nerede yükseldiğini ortaya koyuyor.

THC, esrarın kişide “sarhoşluk” benzeri etkiye neden olan kenevir bazlı ana maddesi; tam adıyla tetrahidrokannabinol.

İngiltere’de yapılan yeni bir araştırma, haftalık THC miktarı belli bir seviyeyi aştığında esrarın yol açtığı risklerin belirgin biçimde arttığını ortaya koydu.

Araştırmayı yürüten Rachel L. Thorne ve ekibi, çalışmalarında risk artışının başladığı noktalar için ilk kez somut eşik değerler belirledi.

Thorne, İngiltere’deki University of Bath’ta psikolog ve bağımlılık araştırmacısı. Çalışma, Society for the Study of Addiction (Bağımlılık Araştırmaları Derneği) dergisinin son sayısında (Ocak 2026) yayımlandı.

Haftada ne kadar THC riskli?

Araştırmacılar, “CannTeen” adlı uzun süreli çalışmanın verilerini kullandı. Bu çalışmada, son bir yıl içinde kenevir bazlı esrar ve diğer uyuşturucuları kullanmış 85 genç (16–17 yaş) ve 65 yetişkin (26–29 yaş) yer aldı. Araştırmada bir THC birimi, 5 miligram THC olarak tanımlandı.

Bu yaklaşım, alkol araştırmalarındaki “standart içki” hesabına benziyor. Böylece bira, şarap ve sert içkiler nasıl karşılaştırılabiliyorsa esrar tüketimi de ölçülebilir hale geliyor.

Esrar kullanımı ne kadar tehlikeli? Madrid’deki Küresel Esrar Yürüyüşü’nde (06.05.2025), destekçiler yasallaştırmayı savunurken, karşıtlar ise esrarır zararları konusunda uyarıda bulunduFotoğraf: Guillermo Gutierrez/Zumapress/picture alliance

Katılımcıların tüketim alışkanlıkları yıl boyunca tekrar tekrar kaydedildi. Çalışmanın sonunda ise klinik değerlendirme yapıldı. Bu sayede, sorunsuz kullanım ile esrar kullanım bozukluğu arasındaki sınırları ayıran haftalık THC miktarları hesaplandı. Esrar kullanım bozukluğu, kişinin uyuşturucu tüketimini artık kontrol edememesi ve günlük hayatta açık sorunlar yaşamasına rağmen kullanmaya devam etmesi anlamına geliyor.

Okul, iş ya da aile sorumluluklarının aksaması ve bırakmaya çalışıldığında huzursuzluk, uyku sorunları gibi yoksunluk belirtilerinin ortaya çıkması bu tabloya eşlik ediyor.

Araştırmaya göre gençlerde riskli eşik haftada yaklaşık 6 THC birimi; yani 30 miligram THC. Yetişkinlerde ise yaklaşık 8 THC birimi, yani 40 miligramın biraz üzeri. Orta ve ağır düzeyde bozukluklarda bu değerler daha da yükseliyor.

Araştırma ekibi, tamamen risksiz tek seçeneğin ise hiç kullanmamak olduğunu özellikle vurguluyor.

Alkol araştırmalarından esinlenen THC birimleri

Bu yaklaşım, alkol araştırmalarına dayanıyor. Alkolde de belirli miktarların üzerinde “riskli tüketim” tanımları yapılıyor ve halk sağlığı bu eşikler üzerinden anlatılıyor.

Hamburg’daki Eppendorf Üniversite Hastanesi’ne bağlı Disiplinlerarası Bağımlılık Araştırmaları Merkezi’nden Jakob Manthey, bu tür eşiklerin iletişim açısından faydalı olduğunu söylüyor. Ancak bir uyarıda da bulunuyor:

“Bu tür sınırlar, eşik altındaki tüketimin zararsız hatta sağlıklı olduğu gibi yanlış bir algıya neden olabilir.”

Alkolle kıyaslandığında esrar daha karmaşık bir madde. Çünkü sadece THC değil, başka etkin maddeler de içeriyor. Ayrıca tüketim şekli sigara, buharlaştırıcı ya da yiyecekler, hem dozu hem de etkiyi ciddi biçimde değiştiriyor.

Esrarın ham maddesini oluşturan dişi hint kenevirinin ekimi, pek çok ülkede yasakFotoğraf: Kay-Helge Hercher/IMAGO

Çalışmadaki THC verileri ne kadar güvenilir?

Araştırmanın güçlü yönlerinden biri, aynı kişilerin bir yıl boyunca tekrar tekrar izlenmiş olması. Ancak toplam 150 kişilik örneklem görece küçük.

Ayrıca tüketilen ürünlerin THC oranı, bireysel laboratuvar analizleriyle değil, dış kaynaklara dayanarak tahmin edildi.

Bu nedenle sonuçlar kesin sınırlar olarak değil, ilk bilimsel referans noktaları olarak değerlendiriliyor. Yine de temel tablo net: Haftalık THC miktarı arttıkça, esrar kullanım bozukluğu riski de artıyor.

Tanı, tedavi ve önleme açısından ne anlama geliyor?

Bu yeni eşikler, doktorun ya da terapistin yerini tutmuyor. Ancak riskin erken fark edilmesine yardımcı olabilir. Uzmanlar, danışanlara haftada kaç THC birimi tükettiklerini sorarak risk değerlendirmesini daha net yapabilir. Bu yaklaşım, esrarla ilişkili sorunların tedavisine dair mevcut tıbbi kılavuzlarla da uyumlu.

Çünkü bu kılavuzlarda da kullanım sıklığı, miktarı ve esrarın gücü temel risk faktörleri olarak kabul ediliyor.

Standart bir “THC birimi” sistemi, gelecekte tüketim bilgilerini daha karşılaştırılabilir hale getirebilir. Ancak tek başına davranışı değiştirmesi beklenmiyor. Çünkü tüketimi etkileyen unsurlar arasında erişim kolaylığı, reklamlar ve gençleri korumaya yönelik düzenlemeler de bulunuyor.

THC bazlı uyuşturucuların yasallaşması için pek çok ülkede olduğu gibi Almanya’da gösteri yürüyüşleri yapılıyor. 12.06.2023 tarihinde Berlin’de düzenlenen “Hanfparade” (Kenevir Geçiti) etkinliği bunlardan biriydiFotoğraf: TOBIAS SCHWARZ/AFP/Getty Images

THC birimleri neyi yapabilir, neyi yapamaz?

En büyük pratik sorun şu: Birçok kullanıcı, tükettiği esrarın THC oranını bilmiyor. Özellikle evde yetiştirilen ya da yasa dışı kaynaklardan gelen ürünlerde bu oran çoğu zaman belirsiz. Jakob Manthey bu nedenle uyarıyor:

“Mevcut düzenlemelerle THC birimlerinin yaygın biçimde anlatılması zor. Çünkü kullanıcıların çoğu, ürünlerinin THC içeriğini güvenilir biçimde öğrenemiyor.”

Buna rağmen İngiliz nöropsikofarmakolog David Nutt, çalışmayı önemli bir adım olarak görüyor. Haftalık tüketim için bağımlılık riskini azaltmaya yönelik bir tahmin sunduğunu belirtiyor ve alkolde olduğu gibi THC birimleri açıkça etiketlenmiş, düzenlenmiş bir esrar piyasası çağrısı yapıyor.

Sonuç olarak bu sistem “çok içmek” ya da “riskli” gibi muğlak ifadeleri daha somut hale getiriyor. Ancak sağlığı korumak için tek başına bir rakam yetmiyor. Güvenilir bilgi, etkili önleme politikaları ve gerektiğinde tüketimi azaltma ya da bırakma iradesi hâlâ belirleyici.