Dünyanın dört bir yanından bayram kutlamaları ve renkli etkinlikler

Güney Afrika’da bayram bizden farklı bir gelenekle karşılanıyor. Güney Afrika’da bayram, “Mn Kyker” ismi verilen “ay gözlemcilerinin” ramazanın bitişini haber veren “yeni ayı” görmeleri ile başlıyor. Hayli eski olan bu gelenek hala devam ediyor. Müslümanlar, ülkenin farklı yerlerinden başkent Cape Town’a geliyorlar. Kentteki doruklarda toplanan kalabalık, “ay gözlemcileri” ile yeni ayın doğmasını bekliyorlar. Yeni ayın doğması “Mn Kykeler” tarafından “resmi” olarak ilan edildikten sonra, bayram kutlamaları başlıyor.

Nijerya, Ramazan Bayramı kutlamalarında en renkli imajların yaşandığı ülke. Nijerya’da Müslümanların çoğu ülkenin kuzeyinde bulunan Kano eyaletinde yaşıyor. Bu nedenle Ramazan Bayramı kutlamaları Kano eyaletinde yapılıyor. Bayramı renkli kılan ise “Hawan Daushe” geleneği. Nijerya’daki 600 yıllık bu gelenek “at biniciliği” manasına geliyor. Geleneğe göre Müslüman toplulukların şefleri, gösterişli kıyafetleri ve bayram için özel olarak süslenmiş atları ile şehirde dolaşarak halkın bayramını kutluyorlar. Ayrıyeten şeflerin yanlarında bulunan müzisyenlerin ve dansçıların şovları, bayram kutlamalarını hayli “renkli” bir hale getiriyorlar.

Yemen’de ise “Temizlik imandandır” hadisi temel alınarak meskenlerini boyuyorlarmış. Bayramı temizlik ve berraklık içinde geçirmek isteyen Yemenliler hem meskenlerinin hem de kendilerinin arındıklarına inanıyorlar. Meskenlerini boyayamayanlar ise duvarlarını yıkayarak bu geleneği yerine getiriyorlar. Bayramlarda mescitlere yeni halı bağışlamak Yemenli Müslümanların devam ettirdikleri bir gelenek. En çok önemli bayram geleneklerinden biri ise erkeklerin gözlerine “sürme” çekmesi. İslam peygamberi Hz. Muhammed’in Ramazan ayında gözlerine sürme çekmesi üzerine, bu gelenek Yemenli erkekler tarafından yüzlerce yıldır devam ettiriliyor. Sürme geleneği sebebiyle Ramazan ayı boyunca, bilhassa cami avlularında pek çok “sürmeci” ortaya çıkıyor.

Pakistan’da Ramazan ayında mescitler itinayla süsleniyor ve Ramazan Bayramı’na kadar mescitlerde iftarlar düzenleniyor. Bayramdan bir gün önce gerçekleştirilen “Chnd Rat” geleneğine göre, açık alanlarda büyük ve kalabalık iftar sofraları kuruluyor. Kurulan iftar sofralarında “Celibi” isimli klâsik bir tatlı ikram ediliyor. Ayrıyeten, “Chnd Rat” vaktinde, bayanlar yaklaşan bayram için ellerine “Mehndi” isimli bir cins kına ile çeşitli desenler çiziyorlar.

Müslüman yoğunluğunun en fazla olduğu ülkelerden olan Endonezya’da birçok gelenek bulunuyor. Bayram namazı için herkes ihtimamla hazırlanıyor. Küçük kasaba ve köylerde bayram namazı için kentin büyük meydanlarında buluşuyorlar. Bayanlar klâsik namaz elbisesi olan “Mukena”yı giyiyorlar. Erkekler ise yakalarını kaldırdıkları uzun kollu beyaz gömlek, uzun bir pantolon ve dekoratif öğelerle süslenmiş eliptik biçime sahip bir şapka takıyorlarmış.

Endonezya’nın Bali Adası’nda yaşayan Hinduların “Sessizlik Günü” (Nyepi) isimli bayramları var. “Sessizlik Günü’nde kötü niyetlerden ve kötü hislerden arındıklarına inanıyorlar. İnanışa göre Hindular, 24 st boyunca konutlarından çıkmıyor, konutlarında ışık yakmıyor, çalışmıyor, eğlenmiyor ve hatta konuşmuyorlar. Aynı vakitte “Sessizlik Günü” yeni yıl olarak kabul ediliyor.

İspanya’da, “El Colacho” isminde bir etkinlik var. İspanya’nın en değişik şenliklerinden bir tanesi. Her orta bölgelerinde kalan Burgos kentine bağlı 166 nüfuslu Castrillo de Murcia köyünde yapılıyor.Her yıl haziran aynın ikinci haftası yapılıyor. Colacho etkinliğine ismini veren üzerine giydiği renkli kostüm ve taktığı maskeyle “şeytan” olduğuna inanılan bir kişi, elindeki kırbaç ile köyün sokaklarında dolaşıyor. El Colacho’ya sokaktaki tipi sırasında siyah pelerin giymiş bir grup ve davul çalan kişi eşlik ediyor. Dini merasimle köyün sokaklarına yerleştirilen yatakların üzerine koyulan bebeklerin üzerinden atlamasıyla son buluyor. 1621 yılında gerçekleştirildiği belirtilen şenlikte, sokakta çocukları kovalayan “El Colacho”nun, elindeki kırbacıyla her vuruşunda çocukları, üzerlerinden her atlamasında da bebekleri hem hastalıktan koruduğuna hem de kötülüklerden arındırdığına inanılıyor.

Pagan bir geçmişi olan lakin İspanya’daki birçok şenlik benzeri günümüzde Katolik Kilisesi’nin kurallarına uyarlanan şenlikte, üzerinden atlanan bebekler aynı vakitte köyün rahibi tarafından da kutsanıyor. Yaşlı nüfusa sahip Castrillo de Murcia halkı köylerinde son 1 yılda yalnızca 1 bebek dünyaya geldiğini, buna karşın El Colacho Şenliğine her yıl İspanya’nın farklı yerlerinden 100’e yakın bebek getiriliyor.

Gelenekler bitmiyor yaşatılıyor. Fakat ne yazık ki Türkiye’de buna rastlayamıyoruz. 400 yılı aşkın bir gelenek olan El Colacho, meskenlerinin pencerelerinde el işlemeli beyaz örtülerini asarak şenliği kutlayan Castrillo de Murcia köyünün her yerinde hissediliyor.