Doktor Kıyamet Bloomberg HT’ye konuştu: Kamu borçlanmasında kriz yaklaşıyor

ZEYNEP BAYAR

Uluslararası finans piyasalarındaki kriz kestirimleri bundan ötürü “Doktor Kıyamet” olarak bilinen yatırımcı Marc Faber, Çin ekonomisi ve kamu borçlanması hakkında Bloomberg HT’ye özel açıklamalar yaptı.

The Gloom, Boom & Doom Report’un da yayıncısı ve editörü olan Faber, ABD seçimlerine ilişkin yaptığı varsayımda Kamala Harris yerine Donald Trump’ın seçilme ihtimalinin Avrupa Birliği ile olan bağlara tesirine değindi. Trump’ın Harris’e kıyasla iş dünyasına daha yakın olduğunu kaydeden Faber, aynı vakitte Trump’ın Ukrayna-Rusya arasındaki savaşa barış getirme niyeti olduğunu söyledi.

“Tabii ki bu Avrupa ekonomisine yarar sağlayacak bir gelişme olacaktır.” diyen Faber, kazananı olmayan bir savaşın devam etmesindense bitmesinin ekonomiyi destekleyeceğini, bundan ötürü Avrupa ekonomisi için Trump’ın kazanmasının Harris’in kazanmasından daha yararlı olacağını söyledi.

Goldman Sachs ve Citibank benzeri Wall Street devlerinin son tahlilleri, S&P 500’de büyük getiri periyodunun sona erdiğini gösteriyor. ABD piyasaları için beklentilerini paylaşan Faber, bu tahlilin aşağı yukarı doğru olduğunu düşündüğünü kaydetti ve şöyle devam etti:

“Piyasalara baktığımız zaman dalgalı bir şekilde ilerliyor. Varlık piyasalarında bilhassa 2018-2019’a kadar süren bir yükseliş trendi vardı ve Türkiye’de buralarda para basma durumu vardı. Para basıldığı periyotlarda nominal değerli manada artış oluyor. Gerçek olarak çok fazla arttığını görmüyoruz. Örneğin 2024’te ABD pay piyasalarında yüksek düzeyler karşımıza çıktı. ABD’de Döviz cinsi listelenmiş varlıklara baktığımızda 2010 düzeyinde yükselmişti. Sonrasında 2011 düzeylerine yükselmişti. Bunu nasıl ölçtüğünüze bağlı. Bence merkez bankaları ve bundan sonra yapılacak para basma durumları global çapta enflasyonist bir ortam yaratacaktır. Gerçek manada getiri sağlamayacaktır. Bu da bir şekilde insanların ömür standartlarını yükselten bir durum değil.” dedi.

“Kesinlikle bir krize doğru gidiliyor”

Bazı gözlemciler, bir sonraki krizin kamu borçlanmasından kaynaklanabileceğini belirtiyor. Global piyasalarda kriz iddialarıyla nam salan Faber, bu alanda bir kriz görüp görmediğini açıkladı.

Kamu borçlanmasının yüzdesel olarak bakıldığında batılı ülkelerde nitekim telaş verici olduğunu kaydeden Faber, “Daha da kaygı veren şey şu: ABD’deki her iki aday da herhangi bir şekilde mali açıkları hiç umursamıyor benzeri duruyor. Hem Trump hem de Harris bir şekilde hükümet borçlarını daha da artıracak adımlar atacak. Hükümet borçlar o kadar yüksek ki faiz indirimleri tahminen tesirini göstermeyecek bile.” dedi.

18 Eylül’de Fed’in faizi 50 baz puan indirdiğini hatırlatan Faber, burada tahvil ve uzun vadeli faizlerin yükseldiğini söyledi. “Fed’in faiz indirdiği noktada bu oldu” diyen Faber, bu durumun telaş verici bir gelişme olduğunu ve kesinlikle bir krize doğru gidildiğini söyledi.

“Çin yüzde 4’ün üzerinde büyüyemez”

Çin’in açıklanan teşviklere karşın beklenen ekonomik dinamizm düzeyine ulaşamamasının dünya ekonomisi için ne manaya geldiğini açıklayan Faber, Çin’in evvelce olduğu benzeri büyüyemediğini ve bunun da bir sebebinin olduğunu kaydetti. “Çin’in nüfusu artık eskisi benzeri artmıyor, hatta daralmaya gidecek benzeri duruyor.” diyen Faber, Çin’de çok fazla stok fazlası olduğunu ve hane halklarında çok fazla borçluluk oranları olduğunu söyledi. Faber şöyle devam etti:

“Çin iktisadının çökeceğinden bahsetmiyorum ama şu an itibarıyla manalı bir büyüme çok zor. Yüzde 4 büyüyebilirler ve bunu yaparlarsa şanslılar. Lakin yüzde 4’ün üzerinde büyüyemezler. Daha önce yüzde 8 oranında büyüyebiliyorlardı. Kovid sonrasında şimdiye kadar ki sayılara baktığımızda ekonomik refah ve ömür koşulları berbatlaştı. Şahsî tüketimlere baktığımızda büyük fiyat artışlarından ötürü halk sıkıntı çekiyor.

“Türkiye’de 2025’te bir alım fırsatı olacak”

Türkiye’deki enflasyonun ana eğilimi şimdi para otoritesinin kolaylıkla gevşetebileceğini göstermiyor ve mali gevşemenin en geç gelecek yılın başında başlaması bekleniyor. 2025’in gelişmekte olan piyasalar için gevşeme açısından uygun olup olmayacağını değerlendiren Faber, “Değerli metallere yatırım yapılması gerektiğini düşünüyorum. Bundan Ötürü burada değerlemeler hayli düşük. Türkiye’de 2025’te bir alım fırsatı olacak. O noktadan sonra ABD tarafında satış fırsatları oluşacak” dedi.