Depremzedelere kira yardımı kesildi, yansılar sürüyor: Yoklukla mücadele ediyorlar
Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD), kiracı depremzedelere gönderdiği telefon iletisiyle, kira yardımının Haziran itibariyle sona erdiğini duyurdu.
AFAD, orta hasar ve üzeri konutlarda yaşayan kiracı ailelere Nisan 2022’den beri kira yardımı ödüyordu.
Kiracı depremzedelere gönderilen bildiride, “12 ay ödemesi planlanan kiracılara destek ödemelerinin 15’inci ve sonuncusunu Haziran ayında yaparak tamamlayacağız” denildi.
Fakat aradan bir buçuk yıl geçmesine karşın, yüz binlerce kişinin hala çadır ve konteynerlerde yaşadığı sarsıntı bölgesinde önemli bir barınma sorunu yaşanıyor.
BBC Türkçe’nin resmi kaynaklardan edindiği bilgiye göre, AFAD’ın depremzedelere kira dayanağını uzatması beklenmiyor.
Depremzede ev sahiplerine yapılan aylık 7 bin 500 liralık yardım ise devam ediyor.
Özel: Büyük bir belirsizlik ve haksızlık var
22 Haziran’da Malatya’da konuşan CHP Genel Başkanı Özgür Özel, “Milyonlarca depremzedeyi kira yardımından yoksun bırakırsanız, Türkiye’nin en büyük direnişini kira yardımı için başlatacağım” tabirlerini kullandı.
Malatya’da 103 bin konut vt edildiğini fakat şu ana dek yalnızca 7 bin 881 konut teslim edildiğini belirten Özel,“Malatya’da 1,5 yılda 100 bireyden 93’ü sokakta. Barınma sorunu, en büyük sorun” dedi.
Özel ayrıyeten dünkü grup toplantısında, CHP grup başkanvekillerinin hafta boyunca diğer partilerle temas kuracağını ve kira yardımının uzatılmasını talep edeceklerini belirtti:
“Aldığımız izlenime göre kira dayanağını uzatmayı düşünmüyorlar. Yani insanlar bu haldeyken bir de kira yardımından yoksun bırakılacaklar.”
“Bu hususta hem sağduyulu, sıkıntıya çok hassas, sıkıntıyı bir siyasi çekişme haline getirmeden, mevzunun muhataplardan süratle tahlil bekliyoruz.”
Kalıcı konutlar yetersiz, kiralar artıyor
Depremde en çok can kaybının yaşandığı Hatay, hala devasa bir konteyner il görünümünde.
Hatay Depremzede Derneği’nden Ece Doğru, kentte şimdi kalıcı konutların yüzde 10’unun teslim edildiğini söylüyor.
Anahtar teslimi yapılan TOKİ konutlarının birçoklarının ise altyapı ve üstyapısı hazır olmadan teslim edildiğini belirtiyor.
Öte yandan kentte sağlam kalan konutların kiraları da giderek artıyor.
Depremden sonra kiraların 3-4 kat arttığını söyleyen Doğru, şu anda en düşük ev kiralarının 10-15 bin lira civarında olduğunu kaydediyor:
“İnsanlar önemli bir belirsizlik içerisinde. Meskenimi yerinde alabilecek miyim, kendi mahallemde oturabilecek miyim, konutumu hangi şartlarda alacağım, ne kadar borçlanacağım? İşi dahil her şeyini kaybetmiş insanların birden kira yardımı kesildi.”
“Burada insanlar konutunu, işini, kentini, sokağını kaybetmiş durumda. Şu ekonomik kaidelerde 5 bin liralık kira yardımı çok cüzi bir ölçüydü ama yeniden de insanların mutfak masrafını karşılıyordu. Kira yardımının devam etmesi ve hatta artırılması gerekiyor.”
“Bu dayanakla mutfak masrafımızı karşılıyoruz”
Ev sahiplerine aylık 7 bin 500 liralık destek ödemesi devam ediyor lakin ne kadar süreceği belirsizliğini koruyor.
Deprem bölgesinde konutlarını kaybeden aileler, bu dayanağın onlar için hayati olduğunu söylüyor.
Hatay’da hala konutunun bahçesine kurduğu çadırda yaşayan Aynur Eskiocak, eşinin 10 bin liralık emekli mşı dışında tek gelirinin bu destek olduğunu anlatıyor.
“Evimizin ağır hasarlı olduğu 10. ayda tespit edilebildi. Aylar sonra zar zor alabildiğimiz bu takviyeyle şu anda mutfak masraflarımızı karşılıyoruz.”
“Çadırda dört kişi ve bir bebekle kalıyoruz. Yazın gelmesiyle birlikte yeni zorluklar başladı. Çadır çok sıcak, daima haşereyle mücadele ediyoruz.”
“5 bin lira çok büyük mana ifade ediyordu”
6 Şubat sarsıntılarının çabucak akabinde, depremzedelere iki seçenek sunulmuştu: Depremzedeler ya kira yardımından faydalanacak yahut konteyner kentlerde yaşayacaktı.
Nakit paranın daha yararlı olacağını düşünen depremzedeler, konteyner haklarından vazgeçerek ya ferdi çadırlarına geçmiş yahut kiracı olmayı tercih etmişti.
Yerel Gazeteci Volkan İcil, kira yardımı alabilmek için konteyner kentlerden vazgeçen ailelerin mağdur olacağını söylüyor:
“Çoğu insan yalnızca bu yardımı alabilmek için konteynerlere ismini yazdırmadı. Kâfi ki biraz para gelsin, ben bir süre çadırda da yaşar yönetim ederim dediler. Ama şu anda bir bildiriyle aniden bu takviyenin kesildiğini öğrendiler, bu türlü bir şeyi beklemiyorlardı, büyük bir darbe yediler.”
İcil, sarsıntı bölgesinde hala temel insani gereksinimlere ulaşmakta önemli meselelerin yaşandığını, 5 bin liralık dayanağın aileler için çok çok önemli olduğunu söylüyor:
“Burada insanlar hala yoklukla mücadele ediyor. Bu yoklukta ekstra 5 bin lira bile nefes aldırıyor, her şeyini kaybeden için çok büyük bir mana ifade ediyordu.”
“Konuştuğum çoğu kişi, ‘5 bin lirayla en azından çocuğuma harçlık veriyordum’ diyor. Bu kadar küçük umutlarla bu paraya bel bağlamışlardı, fakat şu an o da yok.”
İcil, “Depremden kalan meskenler arasında en berbat meskenin kirası bile 10 bin liradan başlıyor, kiralar çoklukla 15 bin civarında seyrediyor. Bölgedeki temel ihtiyaç hala barınma. 10 kişilik ailelerin tek bir konteynerde kaldığı örnekler devam ediyor” diyor.
Deprem bölgelerinde konteyner kentlerde ve çadırlarda kalan depremzedelerin yazın sıcak ve haşerelerle, kışın altyapı meseleleriyle çabası sürüyor.