Çin ve Özbekistan ilişkilerinde yeni dönem: ‘Her koşulda stratejik ortaklık’

Çin ve Özbekistan, münasebetlerinin düzeyini ‘her şartta kapsamlı stratejik ortaklığa’ yükselttiklerini bildirdi.

Görüşmede, iki ülke lideri, bağlantıların düzeyinin ‘her şartta stratejik ortaklığa’ yükseltilmesinde mutabakata vardı.

Şi, görüşmede, Özbekistan’ın 32 yıl önce Çin ile diplomatik alaka kuran ilk Orta Asya ülkesi olduğunu hatırlatarak, İpek Yolu mirasını devralan iki ülke halkları arasındaki bağların köklerini ve canlılığını koruduğunu belirtti.

Çin ve Özbekistan’ın yeni periyotta ‘her şartta kapsamlı stratejik ortaklık’ bağını üst seviye siyasi güveni geliştirmek için kullanması gerektiğini söyleyen Şi, Jenerasyon ve Yol’un ortak inşası aracılığıyla iki ülkenin çağdaşlaşma uğraşlarını karşılıklı desteklemesi gerektiğine işaret ettiğinden imkan olarak kullanılmasının kıymetinin altını çizdi.

Şi, Çin’in üç boyutlu ilişkililik ağları inşa ederek Özbekistan’ın ‘karaya sıkışmış’ bir ülkeden ‘kara-bağlantılı’ bir ülkeye dönüşmesini desteklemeye hazır olduğunu vurguladı.

Uluslararası durumun karmaşıklığı karşısında iki ülkenin birbiriyle dayanışmasının kıymetine işaret eden Şi, Çin’in Özbekistan’ın bağımsızlığını, egemenliğini, toprak bütünlüğünü ve kendi kalkınma yolunu seçmesini desteklediğini dile getirdi.

Mirziyoyev’den, Şi Cinping’e davet

Mirziyoyev de görüşmede, Çin önderine ülkesindeki ıslahatları desteklemesinden ötürü şükranlarını sunarken, yoksullukla mücadelede kapsamındaki işbirliğine gösterdiği şahsî ilgi ve takviyesi için teşekkür etti.

Ziyaret kapsamında ortak yatırım projelerini desteklemeye yönelik mali araçların genişletilmesi konusunda varılan mutabakatla Çin Eximbank’ın Taşkent’te Orta Asya Bölge Ofisi’ni açma kararını memnuniyetle karşıladıklarını dile getiren Mirziyoyev, Çinli iş insanlarını Özbekistan’daki kamu kuruluşları ve bankalarının özelleştirilmesi sürecine etkin olarak yer alma davetinde bulundu.

Müzakerelerin sonunda Mirziyoyev, Şi Cinping’i resmi ziyaret için ülkesine davet etti.

Taraflar, görüşmede, ikili bağlantıların geliştirilmesinde son yıllarda güçlü bir ivme yakalandığını kaydederken, her seviyedeki bağların faal hale geldiğini, siyasi diyaloğun güçlendiğini, ülkelerin çok önemli mevzularda birbirlerine destek verdiğini vurguladı.

Ekonomik işbirliği

Çin ile Özbekistan arasındaki ticaret hacmi, 2023’te 14 milyar dolara ulaşırken, yakın gelecekte 20 milyar dolara çıkarılması hedefleniyor.

Çin’in son yıllarda Özbekistan ekonomisine yaptığı yatırımların ve işletme iştiraklerinin sayısında besbelli şekilde artış gözleniyor.

Taraflar, ayrıyeten altyapı, sanayi işbirliği, tarımda teknoloji transferi ve yeşil enerji alanlarında ortak işbirliği programlarının hazırlanarak hayata geçirilmesi konusunda mutabık kaldı.

Bölgeler arası işbirliğinin geliştirilmesinden duydukları memnuniyeti dile getiren liderler, bu husustaki işbirliğini koordine etmek amacıyla Özbekistan-Çin Bölgesel Kurulunun kurulmasında anlaştı.

Şi ve Mirziyoyev, Jenerasyon Yol Teşebbüsü kapsamında bölgelerarası çok önemli bir ulaşım ve güzergahı olması öngörülen Çin-Kırgızistan-Özbekistan demir yolunun üretim çalışmaların bir an önce başlatılmasının ehemmiyetini vurguladı.