Cezayirli uzmanlardan NATO’nun Libya müdahalesi yorumu: Amaç sivilleri korumak değil, petrol ve kalıcı kaostu

NATO’nun Libya’ya yönelik Mart 2011’deki müdahalesini Sputnik’e değerlendiren Cezayirli uzmanlar, bu müdahalenin Libya devletini yok ettiğini, ülkenin petrol sözleşmelerinin Batılı şirketler lehine yeniden düzenlendiğini ve Afrika’da “yönetilebilir kaos” stratejisinin uygulandığını belirtti.

Cezayirli uzmanlardan NATO’nun Libya müdahalesi yorumu: Amaç sivilleri korumak değil, petrol ve kalıcı kaostu
Dünya
Yayınlama: 19.03.2026
5
A+
A-

Cezayir’deki M’sila Üniversitesi’nde siyaset bilimi uzmanı ve siyasal sosyoloji araştırmacısı Prof. Ahmed Ruaciya, NATO’nun Libya’ya müdahalesinin resmi söylemin aksine “sivil halkı koruma” amacı taşımadığını belirterek, “Asıl hedef petrol, yerel zenginlikler ve Afrika’da kalıcı bir istikrarsızlık yaratmaktı” dedi. Profesöre göre Avrupa ülkeleri, onlarca yıldır “kaosu yönetme” stratejisi çerçevesinde benzer yöntemleri uyguluyor:

Basitçe söylemek gerekirse; önce kargaşa çıkarıyorlar, ardından bu kargaşayı kontrol ediyor, yerel çatışmalarda hakem rolüne soyunuyor, ekonomide üstünlük kuruyor ve kaynakları Batı lehine çekip çıkarıyorlar.

Bu sürecin Libya ve tüm Afrika kıtası açısından sonuçlarının açık olduğunu vurgulayan Ruaciya, Kaddafi’nin devrilmesinin ardından yaşanan ekonomik dönüşüme de dikkat çekti:

Libya toplumunda iç ayrışmalar körüklendi, istikrarsızlık kalıcı hale geldi. Batı müdahalesi Libya devlet yapısının tamamen çökmesiyle sonuçlandı. Kaddafi’nin devrilmesinden sonra Libya’nın petrol sözleşmeleri elbette yeniden gözden geçirildi ancak bu revizyon Batılı şirketlerin lehine yapıldı. Avrupalıların asıl istediği de buydu: Libya devletini yok etmek ve ülkenin zenginliklerine el koymak.

Ruaciya, müdahalenin yalnızca siyasi ve ekonomik sonuçlar doğurmadığını, aynı zamanda güvenlik alanında da ağır etkileri olduğunu vurguladı:

Bu dış müdahale sadece silahların kontrolsüz biçimde yayılmasına yol açmadı, aynı zamanda sayıları giderek artan silahlı grupların ortaya çıkmasını tetikledi. Bu gruplar daha sonra kaynaklar ve iktidar için amansız bir mücadeleye girişti.

Cezayirli profesör, Batılı ülkelerin bugün benzer bir yaklaşımı İran’a yönelik politikalarında da sürdürdüğünü savunarak, “Batı bugün İran’a karşı da aynı hedefi güdüyor; İran’ı da Libya’nın uğradığı akıbete sürüklemek istiyorlar” ifadelerini kullandı.

‘NATO’nun Libya müdahalesi devleti çökertti, Afrika’yı istikrarsızlaştırdı’

Afrika güvenliği alanında uzman, Cezayirli akademisyen Dr. Mohammed Salah Djemal de Sputnik’e değerlendirmesinde, NATO’nun “sivilleri koruma” iddiasıyla başlattığı Libya operasyonunun, ülkeyi parçalanmış ve çatışmalarla sarsılan bir alana dönüştürdüğünü, Sahel bölgesini istikrarsızlaştırdığını ve Batı’nın verdiği garantilerin ne kadar sınırlı olduğunu gösterdiğini söyledi.

Sivil halkı koruma misyonu olarak sunulan bu müdahale ne yazık ki Libya devletinin yıkımına ve kurumlarının çöküşüne yol açtı. Libya, nispeten istikrarlı bir ülkeden, iç çatışmalarla parçalanmış bir coğrafyaya dönüştü.
Libya bir dönem Afrika’da hem finansal hem de güvenlik alanında önemli bir rol oynuyordu. Onun bölgesel yapıyı taşıyan bir aktör olarak ortadan kalkması, Sahel bölgesinin istikrarsızlaşmasına ve bazı Afrika bütünleşme girişimlerinin zayıflamasına neden oldu.

Djemal, bu tablonun aslında büyük ölçüde öngörülebilir olduğunu belirterek, dış müdahalelere dair geçmiş deneyimlere işaret etti:

Önceki örnekler, bir rejimin hızla devrilip yerine net bir yeniden inşa stratejisi konulmadığında, çoğu zaman siyasi ve güvenlik alanında bir boşluk ortaya çıktığını gösteriyor. Muammer Kaddafi döneminde Libya’da belli bir iç denge vardı. Müdahale, maalesef bu dengeyi yerle bir etti ama onun yerine kalıcı, sağlam kurumlar da konulmadı.

Bu nedenle ülkenin parçalanmasının ve suç şebekelerinin güçlenmesinin “sürpriz değil, beklenebilir sonuçlar” olduğuna dikkat çeken Djemal, Libya örneğinin Batı’nın verdiği güvence ve taahhütlerin sınırlarını da açığa çıkardığını söyledi:

Libya vakası, Batılı garantilerin ne kadar sınırlı olduğuna dair tipik bir örnek olarak görülüyor. Asıl ders şu: Devletler, sağlam güvencelerle desteklenmeyen dış vaatlere bağımlı hale gelmekten kaçınarak kendi egemenliklerini korumalıdır. Genel olarak Batı müdahaleleri hiçbir zaman güvenilirliğiyle tanınmadı ve tecrübe gösteriyor ki bu güçler gerçek, somut garantiler vermediler.

, , , ,
Bir Yorum Yazın

Ziyaretçi Yorumları - 0 Yorum

Henüz yorum yapılmamış.