Cevdet Yılmaz: Hedefimiz enflasyonu tek haneli seviyelere düşürmek

2023 yılı ek bütçesini içeren 2023 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu ile Bağlı Cetvellerinde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, TBMM Genel Kurulunda görüşülmeye başlandı.

Görüşmelerde hükümet ismine konuşma yapan Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz, 2023 yılı bütçe hedef ve varsayımlarının, 2022 yılının ikinci yarısındaki makroekonomik görünüm ve beklentiler çerçevesinde belli olduğini söyledi.

Küresel seviyede devam eden enflasyon, tedarik zincirlerindeki aksaklıklar, emtia fiyatlarındaki dalgalı seyir, Rusya-Ukrayna savaşı ve son olarak yaşanan Kahramanmaraş merkezli sarsıntı felaketlerinin makroekonomik görünüm ve varsayımlarda önemli değişimlere yol açtığını belirten Yılmaz, zelzelelerin izlerini silmek için acilen başlatılan çalışmaların, kamu harcamalarında çok önemli artışlara neden olduğunu kaydetti.

Yılmaz, sarsıntının yol açtığı yıkımın maliyetinin yaklaşık 104 milyar dolar olarak hesaplandığını aktararak, “Bu gelişmeler gelir beklentilerimizi ve harcama büyüklüklerimizi etkilemiş, gereksinimlerimizi da değiştirmiştir. Bu çerçevede bütçemizdeki mevcut ödeneklerin dağılımını ve ölçüsünü yeniden taksim etme ve bundan ötürü kamu hizmetlerinde herhangi bir aksaklık oluşmaması maksadıyla 2023 yılı bütçemizde revizyona gitme gerekliliği oluşmuştur.” diye konuştu.

Yılmaz, ek bütçe teklifinde belirlenen ödeneklerle sarsıntıdan etkilenen vilayetlerin inşa ve ihya faaliyetlerini en iyi şekilde sürdürmeyi, sosyal takviyelerle engelli vatandaşlardan yaşlılara milletin gereksinimlerini gidermeyi, çiftçisinden esnafına ülkenin değer üreten tüm toplum kısımlarının yanında olmayı ve altyapı-üst yapı projeleriyle kalkınma adımlarına devam etmeyi amaçladıklarını vurguladı.

Küresel enflasyonist katılaşma

Dünya iktisadının yeni belirsizlikler, riskler ve zahmetlerle dolu bir periyottan geçtiğine işaret eden Yılmaz, global enflasyonist katılaşmanın, gelişmiş ülke merkez bankalarının ilerleyen devirde enflasyonla mücadelede daha sıkı bir para siyaseti çerçevesiyle devam edebileceğine ilişkin beklentileri de güçlendirdiğini söyledi.

“Sıkılaştırıcı para siyaseti uygulamaları resesyon riskini barındırırken, finansal sıkılaşmadan erken vazgeçilmesinin ise global enflasyonla mücadelede başarısızlığa ve uzun periyotlu iktisadi problemlere temel oluşturabileceğinden tasa edilmektedir.” diyen Yılmaz, global iktisatta bahsedilen bu belirsizlik ve risklere bağlı olarak global enflasyonun, 2021 ve 2022 yıllarında 2000’li yıllar ortalamasının 2 katına çıktığını ve uluslararası kuruluşların global ekonomik görünüme ilişkin yeni raporlarında da yakın devirde global enflasyonun 2000’li yıllar ortalamasının üzerinde seyretmesinin beklendiğini kaydetti.

“Türkiye pozitif (+) ayrıştı”

Cevdet Yılmaz, yeni bir global düzene geçişe şahit olunan bu periyotta, Türkiye iktisadının yaşanan tüm şoklara karşı dayanıklılığını muhafazayı başardığını belirterek, salgın sonrası süreçte süratli bir büyüme ve toparlanma eğilimi yakalayan iktisadın, Rusya-Ukrayna savaşına karşın başta büyüme ve istihdam olmak üzere temel pek çok somut göstergede diğer ekonomilere kıyasla pozitif (+) yönde ayrıştığını belirtti.

Yılmaz, “Şubat ayında gerçekleşen son yüzyılın en büyük sarsıntı felaketi çok önemli insani ve ekonomik yıkıma yol açmış, ekonomimiz bu yıkıcı tesirlere karşın 2023 yılı ilk çeyreğinde yüzde 4 oranında büyüyerek salgın sonrası periyottaki kesintisiz büyüme eğilimini devam ettirmiştir.” dedi.

Yılmaz, gelecek süreçte makroekonomik manada temel maksatlarının enflasyon oranlarını yeniden tek haneli düzeylere düşürmek olduğunu kaydetti.

Cevdet Yılmaz, mevsimsellikten arındırılmış 2023 yılı mayıs ayı bilgileri itibarıyla, toplam istihdamın 31,7 milyona ulaştığını aktararak, nisan ve mayıs ayları bilgilerinin, şubat ve mart ayları sonrasında iş gücüne katılım ve istihdam oranlarında yeniden artış eğilimi gösterdiğini dile getirdi.

BİST-100 endeksinin Türk lirası bazında bir evvelki yıla göre yüzde 161,4, ABD doları bazında ise yüzde 74 değer kazandığının altını çizen Yılmaz, yılın ikinci yarısına girerken 6 bin puan düzeyinin üzerinde arka arda yeni tarihi dorukların görüldüğünü söyledi.

Yılmaz, ihracatçıların gösterdiği yüksek ortaya koyduğu performansn devam etmesinin, gerçek dalın artan karlılığın ve finansal bölümün güçlü bilanço duruşunun bu durum üzerinde tesirli olduğunu ifade ederek, Türkiye’nin 5 yıllık CDS priminde evvelki yıla kıyasla çok önemli bir düşüş gerçekleştiğini kaydetti.

“Toplam 1 trilyon 119,5 milyar lira ek gelir öngörüyoruz”

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz, ortaya konan toplam ödenek muhtaçlığının 1 trilyon 119,5 milyar lira olduğunu, afet konutlarının imali ve altyapı hasarlarının giderilmesi için 482,8 milyar lira olmak üzere sarsıntıdan zarar gören vatandaşların gereksinimlerinin karşılanması ve kamu yönetimlerinin yapı stokunda oluşan ziyanların giderilmesi benzeri gayelerle toplam 527,3 milyar lira ödenek öngörüldüğünü aktararak, 2023 yılında, diğer ödenek imkanları da dikkate alındığında zelzele ziyanlarının giderilmesi maksadıyla bütçeden toplam 762 milyar lira harcama yapılacağını açıkladı.

Yılmaz, ek bütçenin zelzele dışındaki masraflarının dağılımında, 110,4 milyar lirasının kent özel yönetimlerine ve belediyelere aktarılacak kaynaklar için; 105,5 milyar liranın yatırım nitelikli harcamalar için; 52,1 milyar lirasının ziraî dayanaklar, tarım sektörü yatırımları ile ziraî kredi sübvansiyonu, müdahale alımları ve ziraî KİT’ler için; 44,3 milyar lirasının engelli konutlarında bakım takviyeleri, 65 yaş üstü aylıklar ile engelli vatandaşların aylıkları, muhtaç ailelere yapılacak yardım ödemeleri ve diğer sosyal emelli sarfiyatlar için kullanılacağını söyledi.

Deprem dışındaki giderler

Deprem dışındaki masrafların ek bütçedeki dağılımına ilişkin de bilgi veren Yılmaz, 39,9 milyar liranın savunma ve güvenlik ünitelerinin gereksinimleri için; 26,3 milyar liranın, engelli eğitim takviyesi, okul yemeği masrafları, bedelsiz ders kitabı ve yardımcı malzeme sarfiyatları, taşımalı eğitim masrafları benzeri eğitim hizmetleri için; 8,4 milyar liranın ferdî emeklilik devlet katkısı sarfiyatları için; 8 milyar liranın esnaf, sanatkar ve çiftçilere kamu bankalarından sağlanan kredilerin görevlendirme sarfiyatları için; 7,8 milyar liranın genel aydınlatma sarfiyatları için; 4,3 milyar liranın konut, ibadethane ve cemevlerine bedelsiz doğal gaz sağlanabilmesine ilişkin sistem kullanım bedelleri için; 1,3 milyar liranın zelzele bölgesindeki vatandaşların elektrik ve doğal gaz faturalarının silinmesi ve ertelenmesi sebebiyle oluşan sarfiyatların karşılanabilmesi için; 103,4 milyar liranın diğer zarurî harcamalar için; 80,5 milyar liranın ise faiz masrafları için kullanılmasının öngörüldüğünü bildirdi.

Yılmaz, ek bütçede kanun gereği sarfiyat kadar gelir konulması gerektiğini ifade ederek, “Bütçe gelir gerçekleşmesinde Gayri Safi Yurt İçi Hasıla’nın büyümesi, fiyatların genel seviyesindeki değişimler, talebin güçlü seyretmesi, e-ticaretin ve kartlı harcamaların artışı tesirli olmuştur. Bu nedenle ek bütçe teklifinde yer alan gelir iddiası gayesine ulaşılacağını öngörüyoruz. Bu kapsamda hazırladığımız ek bütçe ile vergi gelirlerinde 1 trilyon 71,1 milyar lira, vergi dışı gelirlerde 48,4 milyar lira olmak üzere, toplam 1 trilyon 119,5 milyar lira ek gelir öngörüyoruz.” diye konuştu.

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz, ek bütçenin, depremzedeler başta olmak üzere ülkeye ve tüm toplumsal bölümlere hayırlar getirmesini diledi, 15 Temmuz bundan ötürü şehitleri rahmetle andı, gazilere şükranlarını sundu.