“Çalışan ayartmama” anlaşması yapan şirketlere uyarı

Rekabet Kurulu Başkanı Birol Küle, Şura tarafından iş gücü piyasasına yönelik centilmenlik mutabakatı yapan 16 teşebbüse 151 milyon 148 bin lira ceza verilmesi kararını değerlendirdi.

Rekabete aykırı mutabakatların iş gücünün hareketliliğine, istihdamın verimliliğine ve fiyatların rekabetçi düzeylerde belirlenmesine pürüz olduğuna işaret eden Küle, alternatif ve avantajlı iş imkanlarından mahrum kalan çalışanların fiyatlarının baskılanabildiğini ve çalışma şartlarının negatif (-) yönde etkilenebildiğini bildirdi.

Küle, bu durumun, en son mal ve hizmetlerin üretiminde kalite, nitelik düşüşü benzeri yansımaları olabileceğine dikkati çekti.

Çalışanların, serbest ve rekabetçi iş gücü piyasasının sunduğu fırsatlardan yoksun kalmamasını önemsediklerini vurgulayan Küle, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Başka bir patronda daha üretken olabilecek çalışanın iş değiştirmesinin engellenmesi, çalışanların yeteneklerine uygun bir teşebbüs tarafından istihdam edilememesi sonucunu doğurabiliyor. Uzun vadede baktığımızda bu mutabakatlar, ülkemizdeki iş gücünün yurt dışına yönelmesine sebebiyet veren etkenlere de katkıda bulunabilir. Çalışan mobilitesinin engellenmemesiyle bu yönde de olumlu adımlar atılacağını, yetişmiş çalışanımızın ülkemizde farklı dallarda istihdam imkanı bulabileceğini söyleyebilirim.”

Küle, son yıllarda iş gücü piyasalarına ilişkin telaşların sıklıkla gündeme geldiğini, bilhassa emeğin toplam gelirden aldığı hissede düşüş gözlemlendiğini ifade etti.

Kurum olarak söylediği söz edilen piyasalara ilişkin tespit ettikleri rekabetçi aksaklıkları kapsamlı şekilde araştırdıklarını belirten Küle, “Bu kapsamdaki ücret sabitleme ve çalışan ayartmama benzeri mutabakatların pazarlardaki olumsuz tesirlerini göz önüne aldığımızda bu mutabakatların tesirleri bakımından ‘fiyat tespiti’ ve ‘müşteri paylaşımı’ ile özdeş olduğunu kıymetlendiriyoruz. Bu kapsamda serbest ve rekabetçi iş gücü piyasaları gayesi doğrultusunda rekabet hukuku enstrümanlarını en faal şekilde kullanmaya devam edeceğiz.” diye konuştu.

“Çalışanların refahını düşüren ihlallere tesirli müdahaleyi amaçlıyoruz”

Küle, işçi-işveren münasebetinde güçlü pozisyonda bulunanın patron olduğunu dile getirerek, “Çalışanların, fiyatlarındaki düşüşlere tepkisini iş değiştirerek gösteremediğini ortaya koyan çalışmalar da bulunuyor. Bundan Ötürü biz de Kurum olarak çalışanların yapay şekilde refahını düşüren bu benzeri ihlallere tesirli şekilde müdahale etmeyi amaçlıyoruz.” dedi.

Son aldıkları iş gücü kararının konusunun “çalışan ayartmama” muahedeleri olduğunu söyleyen Küle, “Burada da patronlar birbirlerinin çalışanlarını istihdam etmemek üzerine anlaşıyorlar. Böylelikle iş gücü piyasası dediğimiz, çalışanların emeklerini arz ettiği, patronların de emek talebi içinde olduğu bu piyasada patronlar rekabet etmekten, yani çalışanlarına daha iyi şartlar sağlayarak bu çalışanları muhafaza etmekten ya da yeni istihdam etmekten vazgeçiyor.” sözünü kullandı.

“Ticari sırlar korunabilir”

İşveren ile emekçi arasında işin gereklerine göre makul şartlar dahilinde rekabet etmeme yükümlülüğü ve gibi yükümlülükler getirilebileceğini bildiren Küle, “Böylece know-how ve ticari sır muhafazasının sağlanması yahut eğitim benzeri yatırımların kaybının önlenmesi sağlanabiliyor. Öte yandan, çalışan ayartmama mutabakatları, patronlar arasında yapılan ve çalışan geçişliliğini patronların keyfi uygulamalarına bağlayan bir anlaşma cinsidir. Çalışanlarına yatırım yapan bir firmanın hukuksal hudutlar içindeki imkanlarla bu yatırımların geri dönüşünü alması mümkündür. Bunun yerine diğer teşebbüslerle rekabete aykırı mutabakatlar yapılması, yatırımların karşılığının alınması gayesini aşmakta olup gerek çalışanları gerekse toplumun genelini kapsayacak şekilde olumsuz tesirler barındırmaktadır.” değerlendirmesinde bulundu.

“Bizim uzmanlarımız özel kesime geçebiliyor”

Küle, kendilerinin de ağır emek vererek yetiştirdikleri uzmanlarının özel bölüme geçişine pürüz olmadıklarına dikkati çekerek, “Bir kamu kurumu olarak gösterdiğimiz bu halin gerek küresel gerekse yerli teşebbüslerimizden de aynı hassasiyetle benimsenmesini bekliyoruz.” dedi.

ABD’de ve AB’de de çalışan ayartmama mutabakatlarının rekabeti açık şekilde kısıtlayan muahedeler arasında kabul edildiğini belirten Küle, şunları kaydetti:

“Rekabet Kurumunun iş gücü piyasalarına yönelik uygulamaları dünya çapındaki diğer otoritelerin uygulamalarıyla paralellik gösteriyor. Keza iş gücü kararında da gerek Konsey içtihadı gerekse dünya çapındaki uygulamalar gözetildi. Dosya konusu aksiyonların emek girdisinin paylaşımını amaçlayan eylemler olduğu, rakipler arası anlaşma niteliğinde bulunduğu, bundan ötürü kartel tarifi kapsamında olduğu değerlendirildi. Aldığımız kararın insan kaynakları konusundaki rekabet şuurunu daha da yaygınlaştırmasını ve inovatif yapıyı koruyacak şekilde çalışanların daha iyi şartlara ulaşmasının önündeki yapay manilerin kaldırılmasına yardımcı olmasını temenni ediyoruz.”