Bosna Hersek seçimlerini milliyetçi partiler kazandı

Bosna Hersek’teki genel seçimlerde, milliyetçi partiler belirleyici siyasi güç olmayı sürdürdü, değişim işaretleri ise görülmedi.

Merkez Seçim Komisyonu’nun oy sandıklarının yüzde 90’ından fazlasının sayımına dayanan açıklamasına göre, seçime katılım yüzde 41,5’le rekor düşük seviyede gerçekleşti. 2022’deki seçimlerde seçmenin yüzde 51,5’i sandığa gitmişti.

Üç kişilik devlet başkanlığına tek yeni isim

Üç kişilik Devlet Başkanlığı Konseyi’ne Boşnak Denis Becirovic ve Sırp Zeljka Cvijanovic yeniden seçildi. Konseydeki tek yeni isim, Hırvat üye Darijana Filipovic oldu.

Sosyal Demokrat çizgideki Becirovic, Boşnak koltuğu için yapılan yarışta yüzde 38,1 oy oranıyla, oyların yüzde 34’ünü alan Müslüman-milliyetçi SDA Partisi lideri Bakir Izetbegovic’i geride bıraktı.

Sırp tarafın milliyetçi iktidar partisi SNSD’ye mensup Cvijanovic ise yüzde 55,6 oyla, yarışı, oyların yüzde 26,8’ini almayı başarabilen ılımlı milliyetçi SDS’den rakibi Marinko Bozovic’e karşı açık ara önde bitirdi.

HDZ BiH partisinden Hırvat Filipovic’in seçilmesiyle devletin en üst organına Hırvat milliyetçi bir siyasetçi girmiş oldu. Filipovic’in milliyetçi olmayan, Sosyal Demokrat selefi Zeljko Komsic ise seçimde yeniden aday olmamıştı. Filipovic, Hırvat koltuğunu yüzde 48,2 oyla, oyların yüzde 28,8’ini alan Sosyal Demokrat Slaven Kovacevic’e karşı açık farkla kazandı.

Hırvat Darijana Filipovic, üç kişiden oluşan Devlet Başkanlığı Konseyi’nin tek yeni üyesi olmayı başardıFotoğraf: Dragan Maksimović/DW

Ülke etnik bölünmüşlüğün gölgesinde

Küçük Balkan ülkesinde, nüfusun yaklaşık yarısını oluşturan çoğunlukla Müslüman Boşnaklar, üçte birini oluşturan Ortodoks Sırplar ve yüzde 15’lik kesimi oluşturan Katolik Hırvatların milliyetçi partileri arasında karşıtlıklar yaşanıyor. 1992-1995 yılları arasında Bosna Hersek’te yaşanan iç savaşta yaklaşık 100 bin kişi hayatını kaybetmiş, 2 milyondan fazla kişi yerinden edilmişti.

Savaşın bitmesinden bu yana Bosna Hersek, büyük ölçüde kendi kendini yöneten iki parçadan oluşuyor: Çoğunlukla Hırvat ve Boşnakların yaşadığı Bosna Hersek Federasyonu (FBiH) ile ağırlıklı olarak etnik Sırpların yaşadığı Sırp Cumhuriyeti (Republika Srpska, RS). Bosna Hersek, 2022 sonundan bu yana AB üyeliği için adaylık statüsünde bulunuyor.

Hırvat koltuğuna Boşnaklar da oy veriyor

Bosna seçim sisteminin özelliklerinden biri, Sırpüyenin yalnızca Sırp bölgesinde, Boşnak ve Hırvat üyelerin ise FBiH’teki tüm seçmenler tarafından seçilmesi. Bu durum, Boşnakların da Hırvatüye için oy pusulasını doldurup milliyetçi olmayan bir Hırvat adayı seçebilmesi anlamına geliyor. Bu durum geçmişte sık sık yaşanmıştı.

Pazar günü Bosna’da üç kişilik devlet başkanlığının yanı sıra federal parlamento, RS ve FBiH’in kendi parlamentoları, RS cumhurbaşkanlığı ve FBiH’teki on kanton parlamentosu için de seçim yapıldı. Ülkenin karmaşık anayasal düzeni ve genellikle aylarca süren koalisyon görüşmeleri nedeniyle, Pazar günkü sonuçlardan merkezi hükümetin geleceğine dair şimdiden kesin bir sonuç çıkarmak güç.

Seçim yasağı getirilen Milorad Dodik’in partisi, sandıktan gücünü pekiştirerek çıktıFotoğraf: AFP

Ayrılıkçı Dodik, Sırplar arasında gücünü pekiştirdi

Sırp bölgesinde, RS’nin güçlü ismi Milorad Dodik’in partisi SNSD gücünü pekiştirdi. Partinin adayı Savo Minic, cumhurbaşkanlığı seçimini açık farkla kazanırken SNSD, RS Parlamentosu’nda yüzde 39 oyla en güçlü parti olmayı sürdürdü.

Sırp lider Dodik, seçimlerin ardından Sırp Cumhuriyeti’ndeki iktidarını kendi ifadesiyle “güvence altına aldığını” açıkladı. Dodik, Pazar günü RS’nin başkenti Banja Luka’da destekçilerine seslenerek, “Kazandığımızı ilan ediyorum” dedi ve partisinin hem bölgede hem de merkezi devletin üç kişilik başkanlığındaki Sırp koltuğunda zafer kazandığını söyledi.

Trump’a teşekkür

Dodik konuşmasında, ABD Başkanı Donald Trump’a da teşekkür etti. “Eğer Donald Trump’ın muhteşem zaferi olmasaydı, bugün büyük olasılıkla siyasi birer ceset olurduk” diyen Dodik, “Ama şimdi, yeni ortam sayesinde siyasi kazananlarız” ifadelerini kullandı. Dodik, yakın müttefiki Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’e de teşekkürlerini iletti.

Dodik, geçen yıl yetkilerini aştığı gerekçesiyle Sırp Cumhuriyeti cumhurbaşkanlığından azledilmiş ve altı yıl boyunca adaylık yasağı getirilmişti. Buna rağmen Banja Luka’daki seçim kampanyasına damgasını vuran yine onun yüzü oldu.

DW, AFP, dpa / BÜ, JD