“BIST 30’da 11 şirketin net karbon nötr hedefi yok”

Sürdürülebilir Ekonomi ve Finans Araştırmaları Derneği (SEFİA) Yöneticisi Bengisu Özenç, Bloomberg HT’de katıldığı Üst Seviye programında Türkiye’nin sürdürülebilirlik potansiyelini ve karnesini değerlendirdi.

Özenç’in yayında öne çıkan sözleri şunlar oldu:

Artık iklim siyasetlerinin ana akım olduğu bir periyotta yaşıyoruz ve hepimiz iktisadın her alanında iklim siyasetlerini konuşuyoruz.

Merkez ekonomileri canlandırmak üzere yeni kalkınma ve büyüme stratejilerini yeşil ekonomi üzerinden kurguluyoruz.

İklim şartları kaynaklı kayıplar da ülkeler için önemli manada artmış durumda. Yeni yapılan bir çalışma, iklim şartlarındaki değişimin geçtiğimiz 20 yıl içerisinde yıllık ortalama 140 milyar dolarlık bir kayba neden olduğunu, bunun yanında yalnızca 2022 yılındaki kaybın 280 milyar dolara kadar yükseldiğini gösteriyor.

Tabii ki bu ziyanlarla da başa çıkmanın yolu iklim siyasetleri. Avrupa Yeşil Mutabakatı bu bizi de harekete geçiren bir öge, Türkiye’nin AB’ye ihracatı toplam ihracatımızın yüzde 50’si ve AB’de alınan kararlar tabii üretim hallerini etkiliyor. Mesela Amerika’da da enflasyonla mücadele yasası aslında büyük oranda yenilenebilir güce ve karbon nötr iktisada geçişi kolaylaştıracak yatırımlara destek paketlerini içeriyor.

Karbon nötr iktisadın ülkelere katkısı

Şimdi tartışılan bir hidrojen ekonomisi var. Fosil yakıtlardan çıkışı da ele almak gerekiyor. Endüstride enerji verimliliğinin sağlanması da var.

Biz aslında Türkiye olarak fosil yakıtlarda yurt dışına bağımlıyız ve bu da enerji piyasalarındaki her türlü dalgalanmaya karşı hassasiyet manasına geliyor. Yani enerji dönüşümü aslında size enerji bağımsızlığını da getiriyor olacak.

Fosil yakıtların hissesinin azaltılması bize iktisatta de pozitif yansıyacaktır zira enflasyonun önemli bir kısmı enerji fiyatlarındaki artıştan kaynaklanıyor. Yenilenebilir kaynakları artırarak bu maliyetleri düşürebiliriz. Biz geçen sene yaptığımız bir çalışmada enerji fiyatlarındaki artıştan kaynaklı enflasyon oranlarını nasıl düşürebiliriz diye baktığımızda, yenilenebilir güce daha fazla yatırım yapıldığında enflasyonun 7 puana kadar daha düşebileceğini gösterdik.

Karbon nötr olmanın maliyeti

Bizim iklim gayelerimizi yakalamamız açısından gereğince yatırım yapılmıyor. Dünya Bankası diyor ki Türkiye için 2030’a kadar net sıfır amacı için mevcut yatırımlara ek 8 milyar dolar yıllık yatırım gerekiyor. 12. Kalkınma Planı’nda da diyor ki evet ek yatırımlar gerekiyor net sıfıra ulaşmak için.

Sınırda karbon mekanizması

Bu Avrupa Birliği’nin Yeşil Mutabakat çerçevesinde kendi sonları içerisinde ithal edeceği ürünlerinin içindeki karbonu fiyatlamak üzere bir sistem.

Avrupa Birliği kendi hudutları içinde bir emisyon ticaret sistemine sahip. Türkiye’de aslında kendi eylem planını açıkladı, burada çok önemli çalışmalar yapılıyor hem ağır sanayi tarafında hem elektrik üretimi tarafında işte nasıl karbonsuzlaşabiliriz diye. Bir ulusal emisyon ticaret sisteminin de kurulması üzerine de çalışmalar yapılıyor.

Biz Türkiye olarak 2030’a kadar emisyon azaltım planını sunmuş durumdayız. Buna göre yüzde 41 azaltım öngörülüyor.

Özellikle ihracatçı şirketler bu düzenlemeleri dikkatle takip ediyorlar, ama KOBİ tarafında zorlanacağımız çok açık zira KOBİ’lerimizin gündemi takip etmeleri zor. KOBİ’ler daha üst kuruluşlar yoluyla daha organize şekilde işi yürütebilirler. KOBİ’lere bu manada destek verilmesi gerekiyor.

Borsa İstanbul’daki ilk 30 şirketin iklim karneleri

Şirketlerde bu mevzuda belli manada güzelleşmeler var.

Biz şirketlerin iklim amaçlarına de bakıyoruz, biz 30 şirketin 26’sına baktık zira başkaları bankacılık sektörü onları dışarıda bırakıyoruz.

26 şirketin 11’inin herhangi bir net sıfır siyasetinin gayesinin olmadığını görüyoruz.

Sınırda net karbon sıfır düzeneğine karşı tedbirlerin de az olduğunu görüyoruz ve şirketlerin bir an önce uzun vadeli amaçlarını alması gerektiğini söylemek gerekiyor.