‘Batı’daki Montrö’yü askıya aldırma ve Karadeniz’e kuvvet gönderme söylemleri abesle iştigal’

Karadeniz Tahıl koridoru mutabakatının Rusya’yla yapılan mutabakatın uygulanmaması yüzünden yenilenmemesiyle Ukrayna tahılının denizden çıkarılmasının önü kesilirken, Kiev yönetimi NATO’yu bölgeye taşımak için bastırıyor. Vilnius zirvesinde oluşturulan NATO-Ukrayna Kurulu 26 Temmuz’da toplanırken, Ukrayna’nın Romanya ve Bulgaristan üzerinden atılımlarına Türkiye’nin de destek vermesi baskısı gündeme taşındı.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 7 Temmuz’da ağırladığı Ukrayna Devlet Başkanı Vladimir Zelenskiy ile telefon görüşmeleri yürütürken, Türk kaynakları Rusya’nın deniz ablukasına geçmesinin akabinde gemiler için Türkiye’nin eskortluk sağlayamayacağını dile getiriyor.

Gelişmeleri Prof. Hasan Ünal ile konuştuk.

‘Batılılara bir sürü ikazda bulunmakta yarar var fakat dinleyebilecek bir psikolojide görünmüyorlar’

Prof. Hasan Ünal’a göre Batılı güçler Rusya’yı Karadeniz’de rahatsız etme fikrine çok yatkınlar lakin ‘çok kutuplu’ bir dünyada umduklarının ötesinde gelişmelerle karşılaşabilirler:

“Başta ABD olmak üzere Batılı güçler Rusya’yı Karadeniz’de rahatsız etme fikrine çok yatkınlar. Bunu evvelden beri söylediler. ‘Montrö’ye karşın bile çıkarız, ne olacak?’, ‘Montrö’yü pes ettiririz’ diyenler oldu. Meğer çok kutuplu bir dünyada Montrö’yü pes ettirdiğinizde ne olacağına dair ve nasıl bir uluslararası sistemin orada hakim olacağına dair değişik gelişmeler olabilir. Türkiye bu geçiş bölgesini, özellikle Marmara Denizi’nin bir iç deniz olmasından ötürü iç suları sayarak tamamen kendi denetimine alabilir ve çok kutuplu bir dünyada kimse ‘Ne yapıyorsun?’ diyemez. Bundan Ötürü Batılılara bir sürü ihtarlarda bulunmakta yarar var. Bunları tam olarak dinleyebilecek bir psikolojide görünmüyorlar.”

‘Rusya’nın füze sistemleri dikkate alındığında Karadeniz’e kuvvet göndermeye çalışmanın manası nedir?’

Ünal, Türkiye’nin Montrö’yü askıya alarak veyahut çöpe atarak Rusya’ya karşı Karadeniz’de tansiyon yaratma siyasetine girişmesini beklemenin ‘abesle iştigal’ olduğu görüşünde. Ünal, Karadeniz güvenliğinin fakat kıyıdaş ülkelerle sağlanabileceğini anımsatırken, Batılılar Romanya üzerinden tansiyon yaratmak isteseler de bir şey kazanmaları mümkün değil:

“Türkiye’nin Montrö muahedesini tamamen askıya alarak yahut çöpe atarak, Rusya’ya karşı Karadeniz’de bir gerginlik yaratma siyasetine girişeceğini beklemek abesle iştigal, mümkün değil. Boğazların geçişi, boğazların güvenliği fakat Türkiye için en değerlisi Karadeniz’in güvenliği. Karadeniz’deki güvenlik fakat kıyıdaş ülkelerin işbirliği ve ahenkle sağlanabilir. Burada Rusya ve Türkiye var. Batı dünyası Romanya üzerinden Karadeniz limanlarını kullanarak gerginlik alanı yaratmak isterse bence yeniden bir şey kazanamaz. Rusya’nın füze sistemleri dikkate alındığında Karadeniz’e kuvvet göndermeye çalışmanın manası nedir? Gönderilecek kuvvet hedef olur. Adriyatik’teki, Akdeniz’deki Amerikan deniz kuvvetlerini vurabilecek füzeler varken, Karadeniz’e donanma göndermeye çalışmak ne manaya gelir?”

‘Ukrayna’yı Rusya’nın üzerine sürdük olmadı, bu iş Türkiyesiz olmaz mesajı veriyorlar ama…’

Ünal’a göre Batı’da Karadeniz’le ilgili telaffuzların arkasında ‘Biz Ukrayna’yı Rusya’nın üzerine sürdür fakat bu iş olmadı. Bu iş Türkiyesiz olmuyor’ mesajı yatıyor. Lakin Ünal, Ankara’nın böylesi işlere razı olmayacağı değerlendirmesinde bulundu. Ünal, diğer yandan Türkiye’nin NATO’da kalarak çok kutupluluğun kendisine sunacağı fırsatları değerlendirmeye çalışan bir ülke ve NATO ve Batı’dan ayrılan görüş ve siyasetleri var:

“Bence bütün bunların arka planında söylemeye çalıştıkları şey şu. Biz Ukrayna’yı Rusya’nın üzerine sürdük fakat bu iş olmadı. Bu iş bir şekilde Türkiyesiz olmuyor. NATO’nun ikinci büyük ordusuna sahip, savaşma kabiliyeti yıllarca test edilmiş olan TSK bu işin içine girmeden Türkiye direkt bu çatışmanın içine girmeden bu iş olmuyor. Buna yönelik eforları görüyorum fakat buna Türkiye’nin razı olacağını zannetmiyorum. Türkiye çok kutuplu dünyada çok kutupluluk için savaşan ülkelerden değil. Çok kutuplu olması için mücadele eden ülkelerden biri değil. Türkiye, çok kutuplu dünyada NATO’da kalarak çok kutupluluğun kendisine sunacağı fırsatları değerlendirmeye çalışan bir ülke. Bu kısımda de NATO ve Batı dünyası içindeki müttefiklerinden görüş ve siyasetleri itibarıyla ayrılıyor. Esas çok önemli olan taraf bu.”

‘Türkiye Batı dünyasının tam bir neferi, mücadele partneri haline dönüşüyormuş benzeri bir intiba veriyor’

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın son NATO tepesiyle başlayan ve devam eden Batı ile yakınlaşma ve AB üyeliğini canlandırma telaffuzları için ‘stratejik bir iletişim sorunu’ olabileceği görüşündeki Ünal, Ankara’nın durumu izah ederken fazla vurgulu bir telaffuz tutturduğu değerlendirmesinde bulundu:

“Yalnız burada stratejik bir iletişim sorunu da olabilir. Bu durumu izah etmeye çalışırken Türkiye fazla vurgulu şeyler söylüyor. Bu da bazen güya Türkiye çok kutupluluğu kabul etse bile Batı dünyasının bu husustaki tam bir neferi, mücadele partneri haline dönüşüyormuş benzeri bir intiba veriyor. Batı dünyası ‘Buyur gel, bizim bir modülümüz ol’ demiyor. Türkiye’yi irrite eden siyasetlerinden adım atacağına dair en ufak bir işaret vermiyor. Ukrayna’ya dedikleri, ‘Biz seni AB’ye alırız, NATO’ya bile alırız’ benzeri bile demiyorlar. AB süreci başka NATO süreci başka. Evvelce Amerika, Türkiye’ye bu işi yutturmak için AB ülkelerine ‘Siz kriterleri karşılayın da sonra bakalım’ dedirtirdi. Bu kez onlar bile AB süreci ile NATO süreci arasında bir ilişki yok diyorlar. Bu dünyanın en büyük palavralarından biri, zira bunlar paralel süreçler. Biri sağlanmadan öbürünün AB üyesi edildiği hiçbir vaka yok.”

‘NATO’yu Karadeniz’e sokacağız diyor. Buyrun gelin!

Ünal, eski NATO komutanı James Stavridis’in ‘Türkiye’yi ekonomik sıkıntıları sebebiyle Karadeniz’de de harekete geçmek için ikna edilebileceği’ görüşlerinin ‘fazla ciddiye alınmaması gerektiği’ görüşünde. Türkiye’yi Rusya ile savaşa sokmanın NATO’yla savaşa sokmak manasına geleceğini düşünen Ünal, bu gereksiz tartışmaların, Türkiye’nin izlediği istikrarlı dış politikayı köşesinden yontmak için yürütüldüğü değerlendirmesinde bulundu:

“Yunanistan ismine mı Amerika ismine mı konuştuğunu şaşırıyor. Bence söylediklerini fazla ciddiye almak gerekmez. Emekli bir amiral sonuçta. Siyaseti yapma durumunda değil. Amerika’daki kamuoyunun yönlendirilmesi benzeri bir tesiri olabilir. ‘NATO’yu Karadeniz’e sokacağız’ diyor. Buyrun gelin! Yani Rusların füzelerine daha yakın olunca daha mı kolay olacak? ‘Montrö’yü biz nasıl yok farz edeceğiz, neyin karşılığında bütün bunları yapacağız? Türkiye’nin ekonomik durumu çok kötü, finansa ihtiyacı var’ deniliyor. Evet bunlar gerçek olsa bile Türkiye bunları yapamaz ki… Türkiye’yi savaşa bu şekilde zorlarsanız NATO ile Rusya arasındaki istenmeyen savaşı çıkarmış olursunuz. Pekala bunun sonunda bir nükleer savaşı nasıl engelleyeceksiniz? Bence gereksiz tartışmalar Türkiye’nin son 3 yılda izlediği istikrarlı dış politikayı kenarından köşesinden yontmak, anlamsız hale getirmek, Türkiye’yi güvenilmez bir şeye çevirmek için yapılan hareketler.”

‘Türkiye ne istediğini söylemekte zorlanıyor. Zira yarın da Rusya ile görüşülecek’

Ünal, Erdoğan’ın AB üyeliğini canlandırma vurguları yaparken Kıbrıs’ta Türklerin kabul edip Rumların reddettiği ve ödül olarak bölünmüş adayı temsil edecek şekilde AB üyesi yapıldığı 2004 Annan planını yeniden anarak ‘tekrar denenebileceği’ sözleriyle tam ne dediğinin anlaşılmadığını söyledi. Ünal, ‘stratejik iletişim sorunu yaşandığı’ görüşünde:

“Birincisi iki devletli tahlilden bahsediyor. Kıbrıs sıkıntısının çözülmesini isteriz, bu bahiste Annan planında olduğu benzeri fedakarlık da yaparız fakat o fedakarlık yeni bir Annan planı için mi, yani iki devletli tahlilden vazgeçmek için mi yoksa iki devletli tahlil için mi fedakarlık yaparız, tam olarak nedir bilinmiyor. Stratejik iletişim sorunu olduğu açık. Türkiye tam olarak ne istediğini söylemekte zorlanıyor. Zira yarın da Rusya ile görüşülecek.”

‘Batı dünyası ikiyüzlülükle Rusya’ya verilen sözleri yerine getirmiyorsa, biz Batı dünyasına neden kefil oluyoruz?’

Prof. Ünal, tahıl koridoru konusunda Rusya’ya verilen sözlerin tutulmamasına karşın birkaç kez uzatıldığını belirtirken, Ukrayna tahılının yüzde 40’ının zati karadan çıktığını belirtip, Türkiye’nin bu koridorla ilgili daha fazla ısrarcı olmasında yarar olmadığı değerlendirmesinde bulundu:

“Bizim tahıl ithalatına gereksinimimiz var. Kendi tüketimimiz için değil fakat Türkiye’nin çok büyük unlu mamüller endüstrisi var. Dünyanın büyük ölçüdeki makarna üretiminin içinde tesiri var. Bundan Ötürü tahıl ithalatına muhtaçlığımız var. Bunun bir kısmını Ukrayna’dan, bir kısmını Rusya’dan yapıyoruz. Daha önce aslında iyi ilişkiler içinde olduğumuz Rusya ile bütün dünyaya bir güzellik yaptık. ‘Bunlar Afrika’ya gitmezse açlığa mahkum olurlar. Putin açlıkla terbiye ediyor’ dendi. Hepsinin palavra olduğu ortaya çıktı. Rusya’ya verilen bütün sözler palavra olmasına karşın, birkaç defa tahıl koridoru kullanılarak Rus silahlı kuvvetlerine taarruzlar düzenlenmesine karşın Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın teşebbüsüyle bu koridor çalıştı. Sanki biz hala bu tahıl koridoru işini çözmek için mi uğraşmalıyız yoksa oluruna mı bırakmalıyız? Bu deniz ablukası Avrupa’ya denizden giden Ukrayna tahılı için risk yaratıyor. Geçen yıl ihraç ettiği tahılın yüzde 55’i deniz yoluyla gitmiş, yüzde 40’ı karayoluyla zati gitmiş. Biz Rusya’dan kendi tahılımızı ithal edebiliyorsak ve Batı dünyası ikiyüzlülükle Rusya’ya verilen sözleri yerine getirmiyorsa, biz Batı dünyasına neden kefil oluyoruz?”

‘Biz Batı’nın sözlerini tutmamasını 50 sefer kendimizle ilgili test ettik’

“Tahıl da alırız, gübre de alırız. Biz Rusya ile işimizi görürüz” diyen Ünal, Türkiye’nin de Rusya benzeri Batı’nın verdiği tabirleri yerine getirmemesi ve palavralarını pek çok sefer test ettiğini söyledi:

“Tahıl da alırız, gübre de alırız. Biz Rusya ile işimizi görürüz. Rusya’ya verilen taahhütler yerine getirilsin. Batı dünyası bir defa de verdiği söylediği söz yerine getirsin. Biz bunu 50 kez kendimizle ilgili test ettik. Türkiye’ye palavra söyleme konusunda dünya şampiyonları. Rusya’ya karşı taahhütlerimizi yerine getirmediniz. bu duruma karşın Türkiye bağlarımıza hürmetten ötürü, bu koridordan hücumlar da yapılmasına karşın 3 sefer tahıl muahedesini yineledi. Fakat siz ısrarla bunu sürdüreceksiniz, biz de yapmıyoruz. O zaman Rusya’ya verilen taahhütler tam uygulansın. ‘Rus tahılının satılmasına izin verilsin’ dediler. BM ile yapılan mutabakatta Rusların tahılının satmasına hiçbir mahzur yok. Lakin birkaç tane tarife dışı pürüzle bütün süreci zehirliyorlar. Bundan vazgeçmeliler.”