AYM’den karar: İsmini değiştiren kişilerin diploması yeniden düzenlenmeli

AYM, mahkeme kararıyla “Muhammed” olan ismini “Mihrali” olarak değiştiren kişinin üniversite diplomasında isminin değiştirilmemesine ilişkin yaptığı başvuruyu karara bağladı. Yüksek Mahkeme, kişinin “özel hayata hürmet hakkının ihlal edildiğine” ve müracaatçıya da 3 bin lira manevi tazminat ödenmesine hükmetti.

Anayasa Mahkemesi (AYM), mahkeme kararıyla ismini değiştiren kişinin üniversite diplomasına yazılan isminin değiştirilmesi talebinin reddedilmesini özel hayata hürmet hakkının ihlali saydı.

Resmi Gazete’de yer alan karara göre, 2017’de Hacettepe Üniversitesinden mezun olan bir kişi, 2018’de mahkeme kararıyla “Muhammed” olan ismini “Mihrali” olarak değiştirdi. Daha sonra diplomasında yer alan ismin de yeni kimlik bilgilerine uygun şekilde yeniden düzenlenmesi ismine üniversiteye başvurdu.

Üniversite, diploma, sertifika, süreksiz mezuniyet evrakı ve diğer dokümanların düzenlenmesine ilişkin yönerge kapsamında, gerçekleştirilen isim değişikliğini, diplomanın arka yüzüne gerekli açıklama yaparak yazdı ve onayladı.

Kişi, söylediği söz edilen sürecin iptali talebiyle dava açtı lakin mahkeme, mezuniyet tarihindeki isme göre diploma düzenlendiğini belirtilerek, talebinin reddinin hukuka uygun olduğu sonucuna vardı.

İstinaf müracaatının da reddi üzerine söylediği söz edilen kişi, Anayasa Mahkemesine ferdî müracaat yaptı.

Yüksek Mahkeme, Anayasa’nın 20. unsurunda teminat altına alınan özel hayata hürmet hakkının ihlal edildiğine, ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması ismine yeniden yargılama yapılmak üzere evrakın ilgili mahkemeye gönderilmesine, müracaatçıya da 3 bin lira manevi tazminat ödenmesine hükmetti.

Kararın gerekçesinden

Anayasa Mahkemesinin kararında, ilgili yönergede diplomaların yeniden düzenlenmeyeceğinin belirtildiği, diplomaların düzenlenmesi ve değiştirilmesi noktasındaki takdir yetkisinin ise üniversitelerde olduğu anımsatıldı.

Takdir yetkisinin sınırsız kullanılmasının kamu hizmetinin devamlılığından beklenen menft ile bireylerin menftleri arasında korunması gereken adil dengeyi bozacağı belirtilen kararda, açılan davada mahkemenin sadece yönergeyi münasebet göstererek talebi reddetmesinin kâfi görülemeyeceği ifade edildi.

Başvurucunun, isim değişikliği nedeniyle mesleksel yaşantısına ve daha evvelki isminin bilinmemesine yönelik bilgiler verdiği, diplomanın yeni ismine göre düzenlenmesine ihtiyaç duyma nedenlerine ilişkin açıklamalar yaptığu aktarılan kararda, mahkemelerin bu hususta “ikna edici gerekçe” göstermeden ret kararı verdiği değerlendirmesi yer aldı.

Yüksek Mahkeme’nin kararında, şu tabirler yer aldı:

​​​​​​​”Başvurucunun yargı kararıyla ismini değiştirdiği dikkate alındığında makul bir münasebet ve mecburilik ortaya konulmadıkça müracaatçının yeni ismini kullanmasına ilişkin bir sınırlama da getirilmemesi gerekir. Bu manada müracaatçının eski diplomasının yeni ismiyle düzenlenmesi talebinin reddi halindeki sınırlamanın kamusal menft ile ferdî menft arasında korunması gereken istikrarın müracaatçı aleyhine bozulmasına neden olduğu, kamusal makamlarca mecburî ve ölçülü bir müdahale olduğunun ortaya konulamadığı anlaşılmıştır. Anayasa’nın 20. hususunda garanti altına alınan özel hayata hürmet hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.”