AYM: Hükûmeti eleştiren işçinin kovulması hak ihlalidir

Alican Uludağ

Anayasa Mahkemesi (AYM), Kocaeli Büyükşehir Belediyesi’ne bağlı altı emekçinin Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve hükümetini eleştiren paylaşımlar yaptığı gerekçesiyle tazminatsız işten atılmasını “hak ihlali” olarak nitelendirdi. Emekçilerin işe geri alınması maksadıyla yeniden yargılama kararı veren Yüksek Mahkeme, çalışanların paylaşımlarının “kamusal çıkarlarla” ilgili olduğuna vurgu yaptı.

Kocaeli Belediyesi Teftiş Kurulu Başkanlığı’nın raporu üzerine altı çalışanın kontratı “Ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller” gerekçesiyle tazminatsız olarak feshedildi. Kocaeli 5. İş Mahkemesi, “güven ilgisinin zedelendiği” gerekçesiyle personellerin işe iade taleplerini reddetti. Bu karar Yargıtay 9. Hukuk Dairesi tarafından da onandı. Bunun üzerine emekçiler, son deva olarak AYM’ye ferdî müracaatta bulundu.

AYM, yaptığı değerlendirmede çalışanların özel hayata hürmet hakkı ile ifade özgürlüğünün ihlal edildiğine karar verdi. İhlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için kararın, yeniden yargılama yapılmak üzere Kocaeli 5. İş Mahkemesine gönderilmesine karar veren AYM, her bir personele 20 bin TL tazminat ödenmesine de hükmetti.

Kamusal çıkar vurgusu

Kararın münasebetinde, personellerin genel olarak siyasetçileri, hükûmeti, kamu gücünü kullanan idarecileri ve onların siyasi ve idari davranışlarını hedef aldığı ve bakış açılarından kimi siyasetçilere, kamu görevlilerine ve hükûmet siyasetlerine yönelik sözler sarf ettiği anlatıldı. Müracaatçıların açıklamalarında dile getirdikleri niyetlerin bireylerin hayatlarının diğer bireylere kapalı ve mahrem alanına ilişkin olmadığı belirtilen kararda, “sosyal medya paylaşımlarında ele alınan bahislerin kamusal çıkarlarla ilgili olduğu ve toplumu yakından ilgilendiren konuşmaların çerçevesinin çok önemli ölçüde politik alanda kaldığı” vurgulandı.

Kararda devamla “Bu prestijle çok önemli kamusal tartışmaların yaşandığı süreçler birer seçmen ve vatandaş olarak müracaatçıların da yakın kontrolündedir ve müracaatçılar internet ortamında ifade özgürlüğünden yararlanmak için başvurulan yaygın ve tanınan araçlardan biri hâline gelen sosyal medya platformlarından fikirlerini açıklamıştır. Bu nedenle de kimi devlet yetkililerinin şöhret ve prestijine yönelik taarruzların şirketin haklarını haleldar etmesi ile müracaatçıların temel hak ve özgürlüklerinin çatıştığı mevcut davada çıkarlar arasındaki dengelemenin yapılması sırasında mahkemeler bu dengeyi kurmakta başarısız olmuştur” denildi.

Kararda, paylaşımların mesai stleri içinde yahut iş araçlarıyla veyahut işyerinde yapıldığına yönelik bir tespit olmadığına dikkat çekildi.

“Yerel mahkeme ihtimamlı bir yargılama yapmadı”

Yerel mahkemenin, ihtilafa husus içeriklerin niteliklerini ve kullanıldığı bağlamı, aynı vakitte söylediği söz edilen paylaşımların mümkün tesirlerini kâfi derecede ve ayrıntılı bir şekilde incelemediği belirtilen kararda, “Güncel bahislerde ve sürmekte olan toplumsal tartışmaları ilgilendiren paylaşımların iş mukavelesinin feshine münasebet yapılması karşısında mahkemeler, müracaatçılar ile patron arasındaki güven bağının koptuğu ve paylaşımların iş yerinde aksiliğe yol açtığı kabulüne dair ilgili ve kâfi münasebetler sunamamıştır. Müracaatçıların paylaşımlarının patron ile ortalarındaki güven bağının kopmasına neden olduğu istikametindeki kabulün patronun tek taraflı beyanına dayandığı lakin paylaşımların sonuçları itibarıyla iş kontratının sürdürülmesinin patrondan beklenemeyeceği konusunun patron ve mahkemeler tarafından ortaya konulamadığı anlaşılmıştır” sözleri yer aldı.

Kararda, paylaşımların 2011-2016 yılları arasındaki farklı tarihlerde yapılmasına karşın paylaşımların yapıldığı tarihlerde müracaatçıların kendilerine herhangi bir suçlama yöneltilmeden söylediği söz edilen işyerinde çalışmaya devam ettikleri anımsatıldı. Buna karşılık işten çıkarma yaptırımının amaçlanan maksatlara ulaşmak için son derece ağır olduğu vurgulanan kararda, yerel mahkemenin ihtimamlı bir yargılama yapmadığı, anayasal teminatların korunması açısından devletin yükümlülüklerini yerine getirmediği kaydedildi.