Avrupa’da iklim değişikliği ağırlaşıyor: Kıta fazla sıcak

Avrupa, 2025 yılında tarihi sıcak hava dalgaları, eriyen buzullar ve rekor deniz yüzeyi sıcaklıklarıyla sarsıldı.

Avrupa Birliği’nin (AB) Kopernik İklim Değişikliği Servisi ile Dünya Meteoroloji Örgütü’nün (WMO) ortaklaşa hazırladığı “Avrupa’nın İklim Durumu” raporu, kıtanın giderek daha sık yaşanan iklim aşırılıklarıyla nasıl yüz yüze geldiğini ortaya koydu.

Rapora dair gazetecilere konuşan Avrupa Komisyonu yetkilisi Mauro Facchini, “İklim göstergeleri oldukça endişe verici” dedi.

Kıtanın yüzde 95’i “fazla” sıcak

Raporun bulgularına göre, bölgenin en az yüzde 95’i ortalamanın üzerinde yıllık sıcaklıklar yaşadı. İngiltere, Norveç ve İzlanda kayıtlara geçen en sıcak yılını yaşadı.

WMO Genel Sekreteri Celeste Saulo, “1980’den bu yana Avrupa, küresel ortalamanın iki katı hızla ısınıyor ve bu onu dünyanın en hızlı ısınan kıtası yapıyor” bilgisini verdi. Saulo, “Sıcak hava dalgaları giderek daha sık ve şiddetli hale geliyor. 2025’te Akdeniz’den Kuzey Kutup Dairesi’ne kadar uzun süreli sıcak hava dalgaları yaşandı” diye ekledi.

Finlandiya, Norveç ve İsveç’ten oluşan bölgede geçen Temmuz ayında üç haftalık rekor sıcak hava dalgası yaşandı. Sıcaklıklar Kuzey Kutup Dairesi içinde 30 dereceye ulaştı. Bölgenin bazı kesimlerinde yaklaşık iki hafta boyunca “güçlü ısı stresi” koşulları, yani sıcaklığın 32 derecenin üzerinde hissedildiği durumlar yaşandı. Normalde bu bölgede güçlü ısı stresinin en fazla iki gün sürdüğü biliniyor.

Türkiye’de 50 derece ölçüldü

Türkiye’de sıcaklıklar Temmuz’da ilk kez 50 dereceye ulaşırken, Yunanistan nüfusunun yüzde 85’i 40 dereceye yakın ya da üzerinde aşırı sıcaklıklara maruz kaldı. Batı ve güney Avrupa’nın büyük bölümü Haziran’da, başta İspanya, Portekiz, Fransa ve İngiltere’nin güney kesimleri olmak üzere iki büyük sıcak hava dalgasına sahne oldu. Ağustos ayında ise Portekiz, İspanya ve Fransa’yı etkileyen üçüncü büyük sıcak hava dalgası yaşandı.

Raporda, 2024’te küresel sıcaklıkları rekor seviyelere taşıyan El Nino hava olayının bu yılın ortasında geri dönmesiyle birlikte Avrupa’nın bu yaz mevsiminde de aşırı sıcaklıklarla karşılaşabileceğine dikkat çekiliyor.

Norveç adası Svalbard’da eriyen bir buzulFotoğraf: Wolfgang Veeser/imageBROKER/picture alliance

Buzullar eriyor

Avrupa genelindeki buzullar 2025’te net kütle kaybı yaşadı. İzlanda’da tarihin ikinci en büyük erimesini kayıt altına alındı. Alpler, kuzey İskandinavya, İzlanda ve Grönland’ın çevresi gibi dağlık bölgelerdeki Avrupa buzulları hakkında raporda şu değerlendirme yer aldı:

“Avrupa ve dünya genelindeki buzulların, emisyon senaryosundan bağımsız olarak 21’inci yüzyıl boyunca erimeyi sürdürmesi bekleniyor.”

Grönland buz tabakası yaklaşık 139 milyar ton buz kaybetti. Kopernik’i bünyesinde barındıran Avrupa Orta Vadeli Hava Tahminleri Merkezi’nin (ECMWF) iklim stratejisi sorumlusu Samantha Burgess, bu kaybı “her saat 100 olimpik yüzme havuzunu kaybetmeye eşdeğer” olarak tanımladı. Söz konusu erime, küresel ortalama deniz seviyesini 0,4 milimetre yükseltti. Avrupa’nın kar örtüsü ise tarihin üçüncü en düşük düzeyine geriledi.

Diğer aşırı olaylar

Avrupa’nın yıllık deniz yüzeyi sıcaklığı dördüncü yıl üst üste rekor kırdı. Avrupa okyanus bölgesinin yüzde 86’sında en az bir gün “güçlü” deniz sıcaklığı dalgası koşulları yaşandı. Bu durum biyoçeşitlilik üzerinde ciddi olumsuz etkiler bırakırken özellikle yüksek sıcaklığa duyarlı Akdeniz deniz çayırları zarar gördü. İrlanda meteoroloji servisinin baş meteoroloji yetkilisi Claire Scannell, “Bunlar, dönüm başına binlerce balığa ev sahipliği yapan biyoçeşitlilik sıcak noktaları ve kritik yavru habitatları” dedi.

Orman yangınlarının küle çevirdiği alan da rekor düzeyde 1 milyon 34 bin 550 hektara ulaştı. Fırtınalar ve seller Avrupa genelinde en az 21 kişinin hayatını kaybetmesine ve 14 bin 500 kişinin etkilenmesine yol açtı.

AFP / BÜ,MUK